 |
| |
Genel olarak antibiyotikler, bakteriler
için üretilmiş olan ilaçlardır. Bunlar genelde sinüzit, farenjit gibi
üst solunum yolu enfeksiyonları veya bronşit, zatürre gibi alt solunum
yolu enfeksiyonları için kullanılır.
Bunun dışında sindirim sistemindeki ishallerin bakteriler ile olanları
ve idrar yolu enfeksiyonları gibi diğer bakteriyel enfeksiyonlarda da
kullanılır. Bildiğimiz antibiyotikler viral enfeksiyonlarda, yani
virüslerin yol açtığı enfeksiyonlarda herhangi bir fayda göstermez.
Ancak son yıllarda özellikle değişik virüslere karşı antiviraller
geliştirilmiş olup, bunları genel antibiyotik diye tanımlamaktan
kaçınmak lazım.
Gripte antibiyotik kullanılır mı?
Bizim
grip diye adlandırdığımız hastalıklar aslında çok çeşitlidir. Grip
denince influenza virüsünün yol açtığı solunum yolu hastalığı
anlaşılmalıdır. Bunun dışında bir çok solunum yolu virüsünün veya
bakterisinin yol açtığı solunum yolu şikayetleri gösteren
rahatsızlıklar bulunabilir. İnfluenza virüsünün yol açtığı gripte bu
güne kadar alıştığımız antibiyotiklerin herhangi bir rolü yoktur. Ancak
son yıllarda 2 tane yeni antiviral çıkmıştır ve bunlar eğer influenza
virüsü hastalığa sebep oldu ise, erken dönemde alınırsa hastalık
süresini kısaltıp fayda sağlayabilir. Fakat grip mi yoksa başka bir
solunum yolu virüsüne bağlı bir hastalık veya bakteriyel bir enfeksiyon
mu olduğunun ayırt edilebilmesi lazım. Bunlardan sadece sonuncusunda
antibiyotiğin yeri vardır.
Gripte antibiyotik kullanımı gereksiz midir?
Grip
denince eğer influenza virüsü tarafından yaratılmış bir solunum yolu
hastalığından bahsediyorsak o zaman bildiğimiz sıradan antibiyotiklerin
herhangi bir faydası yoktur. Zaten genel olarak üst solunum yolları
hastalıklarının yani burun akması, hapşırma, boğaz ağrısı, öksürük,
kırıklık, ateş gibi şikayetlerle seyreden rahatsızlıkların % 60-70’i
viral kökenli olup, bildiğimiz antibiyotiklere cevap vermezler. Ancak
influenza virüsünün yol açtığı solunum sistemi hastalıklarında
influenzaya karşı geliştirilmiş olan antivirallerin yani virüs
antibiyotiklerinin faydası olabilir.
Gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek mümkün müdür? Nasıl?
Öncelikle
bu konuda hem hastaların hem hekimlerin sürekli olarak eğitilmesi
gerekiyor. Gereksiz antibiyotiği önlemenin en kesin yolu tabii ki hangi
hastalığın bakteriyel hangi hastalığın viral olduğunun, belirli bir
kesinlikte ayırt edilebilmesi. Maalesef bugünkü teknolojiyle bu konuda
çok yeterli değiliz. O açıdan daha çok doktorun ve hastanın karşılıklı
olarak bilgiyi doğru paylaşması, iyi bir iletişim kurması ve hastanın
antibiyotik kullanımının ertelenmesine olumsuz bir yaklaşımı olmaması
gerekir. Tereddüt edilen durumlarda mümkün ise bir kaç gün beklenip
şikayetlerin iyiye mi, kötüye mi gittiği gözlenebilir. Bu şekilde de
rahatsızlığın viral ya da bakteriyel olduğu konusunda bir fikir elde
edilinebilir. Bunun dışında antibiyotiklerin reçetesiz satılması tabii
ki en çok gereksiz kullanımı artıran olgudur. Çoğu zaman eczanelerde
antibiyotik tavsiyelerinde bulunulmaktadır. Doktorların zorlandığı
antibiyotik kullanımı konusu bu eğitimi almamış kişiler açısından çok
daha zordur.
Grip sırasında antibiyotik kullanmanın ne gibi sakıncaları oluyor?
Antibiyotikler
her ne kadar rahatlıkla tolere edilebilen, genel olarak problem
çıkarmayan ilaçlar olsa da neticede bir ilaçtır. Hepsinin etkisinin
yanı sıra yan etki ihtimali de vardır. Her şeyden önce Penisilin ve
benzeri antibiyotikler daha çok olmak üzere hepsi alerji
geliştirebilir. Eğer geçmişte bir kullanıma bağlı allerji hikayesi
yoksa bunu önceden kestirebilmek çok kolay değildir. Bunun dışında
sindirim sistemi şikayetleri yaratabilir. Çok daha nadir olarak
karaciğer, böbrek toksisiteleri oraya çıkabilir. Kadınlarda daha sık
olarak bu antibiyotik kullanımı çeşitli jinekolojik enfeksiyonlara
sebep olabilir. Bu faydalı bakterilerin öldürülüp yerine zararlı
bakteriler veya mantarların hakimiyet kurması ile ortaya çıkar. Yine
antibiyotik kullanımı kadın ve erkek bağırsağındaki faydalı bakterileri
öldürerek zararlı bakterilerin yol açtığı kanamalı kolitler ortaya
çıkarabilir.
Bir de tabii ki kullandığınız her antibiyotik bir
şekilde vücuttan doğaya atılmakta, hem vücutta, hem vücut dışında
doğada bu antibiyotiklerin bulunuşu bunlara karşı bakteriler tarafından
direnç gelişmesine sebep olmaktadır. Nitekim antibiyotik dozları yıllar
içerisinde gitgide artmakta veya bazı antibiyotikler direnç gelişimi
sebebi ile artık işimize yaramaz hale gelmektedir. Bu yüzden sürekli
yeni antibiyotikler bulmaya çalışılmaktadır.
|
|
|
