 |
| |
İSTANBUL - VKV Amerikan Hastabesi KBB
Bölümü’nden Doç. Dr. Babür Akkuzu, kullak çınlamasının sebeplerini ve
tedavi yöntemlerini anlattı.
ÇINLAMA NE DEMEKTİR?
Varolmayan
bir sesin algılanmasına çınlama(tinnitus) adı verilir. Bu ses hasta
tarafından çok farklı karakterlerde tarif edilebilir ancak sesin
karakteri ne olursa olsun çınlama olarak adlandırılmaktadır. Ancak
çeşitli psikiyatrik rahatsızlıklarda karşılaşılan insan sesleri ve
konuşmalar duyulması gibi problemlerden ayırt edilmelidir.
KULAKTAKİ ÇINLAMA SESİ NEREDEN KAYNAKLANMAKTADIR?
Çınlama
genelde bir işitme kaybına eşlik eder. Çınlama sesinin asıl kaynağı
olan noktayı tam olarak saptamak zor olmak ile birlikte işitme
yollarında yer alan sinir hücrelerinin işitme kaybı sonucu bir
elektriksel aktivite ürettikleri ve bunun beyin tarafndan çınlama sesi
olarak algılandığı düşünülmektedir.
ÇINLAMANIN SEBEPLERİ NELERDİR?
İşitme
azlığına yola açabilecek her problem çınlamaya yol açabilir. Kulak
yolunu tıkayan kulak kiri, dış kulak yolu ve orta kulak iltihabı,
kulağın yüksek sese maruz kalması, kulağa zararlı bazı antibiyotikler
ve uzun süre aspirin alımı, kulak ve kafa travmaları, otoskleroz ve
Meniere hastalığı gibi bazı iç kulak hastalıkları, çene eklemi
bozuklukları, yüksek tansiyon, damar sertliği, iç kulak ve beyin sapı
tümörleri ve pek çok farklı sebep çınlamaya yol açabilir.
ÇINLAMA SIK GÖRÜLEN BİR DURUM MUDUR?
Nüfusun
yaklaşık % 20 sinde çınlamaya rastlamak olasıdır. Sessiz ortam ve
günlük uğraşıların az olması çınlama algılamasını artırmaktadır. Hiç
ses geçirmeyen kabinlerde yapılan çalışmalarda, tamamen sağlıklı genç
insnların çok aşırı sessiz bir ortamda % 95 oranında çınlama
algıladıkları (sessizliğin sesi) ortaya konmuştur. Bu nedenle çınlama
sesinin aslında hepimizin kulağında var olduğu ancak bazı
rahatsızlıklar sonucu algılanabilir düzeye çıktığını düşünmek olasıdır.
ÇINLAMA ZARAR VERİR Mİ?
Çınlamanın
kendisi bir hastalık değildir, bir belirtidir. Çınlamanın kişiye
doğrudan bir zararı olmaz ancak çınlamayı oluşturan sebep zarar verici
olabilir. Bu nedenle her çınlama hastası araştırılarak sebep ortaya
konmaya çalışılmalıdır. Bazı kişilerde çınlama sebebi ne olrsa olsun
çok ciddi psikolojik etkilere yol açar. Bunların arasında depresyon,
anksiyete, dikkat bozukluğu, uyku problemleri ve intiharı sayabiliriz.
Bu durumda çınlamanın bir zararından söz etmek olasıdır.
ÇINLAMA TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Her
çınlama tümüyle ortadan kaldırılamasa da her hastaya yardım etmek
mümkündür. Çınlama hastasına yapılabilecek en büyük kötülük, hastaya
‘alışman lazım, bu ses seninle mezara kadar devam eder, yapabilecek bir
şey yok’ gibi ifadeler kullanarak zaten tedirginlik ve korku içinde
olan hastayı daha da endişeye sürüklemektir. Her hasta için hastayı
daha iyi duruma getirecek, çınlama ile başetmelerini sağlayacak tedavi
yöntemleri vardır.
ÇINLAMASI OLAN HASTA NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Çınlaması
olan bir hastada ilk yapılması gereken şey ayrıntılı bir tıbbi hikaye
alımı, muayene ve tetkikler ile çınlamanın sebebinin ortaya
konulmasıdır. Bu şekilde yukarıda sayılan çınlamaya yol açabilecek
hastalıkların olup olmadığı araştırılmış olur. Bu inceleme sırasında
hekiminiz işitme testi (odyogram)ve kulak basınçlarına yönelik testler
(timpanogram) isteyecektir. Bunun yanında bazı başka kulak ile ilgili
testler de istenebilir; iç kulak tüylü hücre fonksiyonlarını ölçen
otoakustik emisyon, iç kulak basınç artışı varlığını araştıran
kohleografi, işitme siniri ve beyin sapındaki işitme ile ilgili
elektriksel dalgaları ölçen ERA testi, denge sistemini araştıran
nistagmografi gibi.
Bunların yanında kulak yapılarını
görüntülemek için bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans
görüntüleme MRI istenebilir. Hastanın çınlamasını açıklayacak bir
problem saptanabilir ise bu rahatsızlığın tedavisine yönlenilir. Bu
şekilde çınlamanın azalması veya kaybolması söz konusu olabilir.
Çınlamanın sebebine göre bu tedavi kulak yolundaki kirin veya yabancı
cismin çıkarılması, ilaç etkileşiminde zararlı olan ilacın kesilmesi,
gürültüden etkilenmede gürültüden kaçınılması gibi basit önlemler
yanında, kulak iltihabının veya orta kulak boşluğundaki sıvının
tedavisi, kulak zarındaki deliğin cerrahi olarak onarımı, kulak kemiği
içinde yer alan iltihabın cerrahi olarak temizlenmesi, otoskleroz
hastalığında hastalıklı işitme kemikçiğinin protez ile değiştirilmesi,
işitme siniri tümörlerinde cerrahi veya radyoterapi ile tedavi gibi
daha kapsamlı tedaviler olabilir.
Bir grup hastada tedavi
edilecek bir sebep bulunamasa da işitme kaybı tespit edilebilir. Bu
hastalar işitme cihazı ile rehabilite edilirlerse hem işitme kayıpları
düzeltilmiş olur hem de çınlamaları fayda görür. Bir diğer grup hasta
da ise tedavi edilebilecek bir problem olmadığı gibi düzeltilecek bir
işitme kaybı da yoktur. Bu hastalara iç kulak kan dolaşımını artıracak
bazı ilaçlar verilebilir. Bunu yanında pek çok farklı etken madde
içeren ilaç çınlama hastalarında denenmiştir. Ancak hiç bir ilacın % 50
yi geçen bir etkinliği yoktur.
ÇINLAMANIN BİLİNEN KLASİK TEDAVİLER DIŞINDA TEDAVİSİ VAR MIDIR?
Çınlama
insan vücudunda bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde bir gerginlik ve
stress yaratır. Vücut gerginliğini ve kas stresini azaltmayı hastaya
öğreten cihazlar ile çınlama hastalarına yardımcı olunabilir. Tinitus
retraining therapy (TRT) isimli bir teknik ile de çınlama hastası
çınlamayı bilinç altında sağlığına bir tehlike olarak algılamamayı
öğrenebilir ve çınlamaya karşı kendini yeniden şartlandırabilir.
Pek
çok çınlama hastası çınlama sesini sağlıklarına karşı bir tehdit olarak
algılarlar, ciddi bir rahatsızlığın belirtisi olarak görürler, bu da
zaman içerisinde çınlama sesinin giderek artmış olarak algılanmasına
yol açar. TRT bu kısır döngüyü bozarak hastanın çınlama sesi ile
başetmesini ve bir süre sonra sesin daha düşük olarak algılanmasını
sağlar.
HER HASTANIN ÇINLAMASI TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Çınlama
ancak çınlamayı oluşturan sebep tam olarak tespit edilir ve ortadan
kaldırılırsa tedavi ile geçebilir. Bunun dışındaki hastalarda
çınlamanın sağlığa bir tehdit oluşturmadığı gösterilir ve hastanın
endişesi ortadan kaldırılırsa hasta bir süre sonra çınlamayı
algılamamaya başlayacaktır. Çınlama tedavi edilmesi gereken bir
hastalık değildir. Hastayı rahatsız etmediği sürece de tedavi edilmesi
gerekmez.
ÇINLAMA HASTALARINA NE ÖNERİLEBİLİR?
Çınlaması
olan hasta uygun bir merkezde gerekli muayene ve tetkiklerini
yaptırarak çınlamasının düşük bir olasılıkla da endişe verici bir
hastalık kökenli olmadığından emin olmalıdır. Bu hastalar sessiz
ortamda kalmaktan kaçınmalıdır. Sessizlikte dış ortamdan gelen sesler
azalacağı için beyin iç sesleri dinlemeye başlar.
Gece yatağa
yatılınca veya sabah uyanınca etraf daha sessiz iken açılan hafif bir
müzik sesi çoğu hastanın çınlamasını baskılayacak ve rahatsızlık verici
olmasını engelleyecektir. Bunun dışında genel sağlık kurallarına dikkat
edilmesi, yüksek tansiyon, kan yağlarının yüksekliği, şeker hastalığı
gibi hastalıklar mevcut ise bu hastalıklarının gerektirdiği tedaviler
ve diyet gibi önlemlere uyulması kulak sağlığı açısından da çok
önemlidir.
|
|
|
