Sigara
alışkanlığının çoğunlukla ilk gençlik yıllarında edinildiğini, hemen
hemen bütün ülkelerde sigaraya başlama yaşının ortalama 13 olduğunu
kaydeden Prof. Dr. Nazmi Bilir, özellikle gelişmiş ülkelerde sigara
kullananların neredeyse tamamının 18 yaşından önce başladığını söyledi.
Gençlerin
sigaraya başlamasının önlenmesinin, sigara kullanımının toplumsal
düzeyde azaltılması bakımından çok önemli bir müdahale olduğunu
belirten Bilir, “Sigara içmeyen gençlik, sigara içmeyen yetişkin nüfus
anlamına gelir. Çünkü sigara içme alışkanlığını genç yaşlarda
edinmeyenlerin buna ileri yaşlarda yönelme olasılığı daha düşüktür”
şeklinde konuştu.
Bilir, gençlerin sigaraya başlamaması için atılması gereken adımlarla ilgili şunları söyledi:
Gençlerin çoğu sigara kullanımının zararlarıyla ilgili doğru ve yeterli
bilgiye sahip değil. Sigaranın bazı zararlarını bilseler bile, bu
etkinin uzun zaman sonra ortaya çıkacağı düşüncesi ile bir süre sigara
içmekte sakınca görmüyorlar. Oysa nikotin bağımlılığının gelişmesi
nedeniyle sigara içmekten vazgeçmelerinin güç olduğunu bilmiyorlar. Bu
durumda gençlere yönelik eğitimlerde, sigara kullanmanın zararlarının
yanı sıra bağımlılık ve bir müddet sonra bırakmanın güçlüğü
anlatılmalıdır.
Sigaranın zararları konusunda eğitimin bir alanı da sigara paketleri
üzerine uyarıcı yazı, şekil ve resimler konmasıdır. Yazılı uyarılara
göre resimli uyarılar daha etkilidir. Bu tür uyarıların gençler
üzerinde daha fazla etki yaptığı ve gençler arasında sigaranın imajını
olumsuz hale getirdiği biliniyor. Ancak bu tür bir uygulama çok yaygın
değil. Sigara paketleri üzerindeki “hafif” veya “düşük katranlı” gibi
doğru olmayan, aldatıcı yazılar yasaklanmalıdır. Paketin yarısını
kaplayacak şekilde, rahat okunabilir büyüklükte uyarı yazıları
yazılması, olanak varsa resimli uyarıların tercih edilmesi gerekir.
Okur-yazarlığın düşük olduğu toplumlarda özellikle resimli uyarılar
tercih edilmelidir.
Sigara reklamlarını gören gençlerin bunu kullanmaya başlama olasılığı
yüksektir. Sigara firmaları özellikle gençlere yönelik parasız sigara
dağıtımı ve gençler için çekici olan bazı kültürel ve sportif
etkinliklerde sponsorluk yapmaktadır. Bu nedenle tütün ürünlerinin her
türlü reklam ve tanıtımı ile sigara firmaları tarafından sponsorluk
yapılması yasaklanmalıdır.
Sigara fiyatlarının artırılmasının, toplumsal olarak sigara kullanımını
azaltmada en etkili yol olduğu ortaya konmuştur. Sigara fiyatının yüzde
10 artırılması toplumsal olarak sigara kullanımında gelişmiş ülkelerde
yüzde 4, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 8 dolayında azalmaya yol
açmaktadır. Fiyat artışı gençlerin sigara kullanımını azaltmada
yetişkinlere göre daha etkilidir. Sigara fiyatının artırılmasının vergi
artırılması yolu ile yapılması daha uygundur. Bu şekilde, ülkenin
sigara satışından olan vergi gelirlerinde düşme de önlenir.
Sigara içen gençlerin çoğunluğu sigarayı bırakma konusunda istekli
değildir. Bu nedenle sigara bırakma programları gençler için özel
olarak hazırlanmalı, okul programları veya spor etkinlikleri ile
birlikte düzenlenmeli, gençlerin katılımını artırıcı şekilde eğlenceli
bölümler içermeli, gençler programlara isteyerek katılmalıdır.
Toplu bulunulan yerlerde ve bütün kapalı alanlarda sigara içiminin
yasaklanması sigara dumanından pasif etkilenmenin önüne geçse de bunu
içenler açısından da önem taşır. Bu uygulamayla tiryakilerin içtikleri
sigara sayısında azalma olur, hatta kimileri sigarayı tümü ile bırakır.
Bu tür kısıtlamalar gençlerin sigarayı denemelerinin önüne geçmek
bakımından da olumlu etki yapar.
“SİGARA TÜKETİMİ GENÇLERLE KADINLAR ARASINDA HIZLA ARTIYOR”
Ankara
Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr.
Recep Akdur da tüm önlemlere rağmen, gençlerin sigaraya başlamasının
önlenemediğini belirterek, “Çünkü sigara tekelleri her türlü yol ve
yönteme başvurarak gençleri ve hatta çocukları sigaraya başlatıyor”
dedi.
Sigara reklamlarının hedef grubunu çocuk, genç ve
kadınların oluşturduğunu kaydeden Akdur, “Buna sigara fiyatının düşük
olması, herkesin kolayca ulaşabilmesi ve zararları konusunda bilinçli
olunmaması gibi nedenler eklendiğinde sigara tüketimi gençlerle
kadınlar arasında hızla artıyor” uyarısını dile getirdi.
2003
yılında yapılan Küresel Gençlik Tütün Araştırmasına göre, Türkiye’de
13-15 yaş grubu gençlerde erkeklerin yüzde 11, kızların ise yüzde
4.4’nün sigara içtiğini, bu sayıların gelişmiş ülke oranlarına göre
oldukça yüksek olduğunu kaydeden Akdur, bu nedenle gençlere yönelik
programlara önem vermek gerektiğini söyledi.
“Tütün
Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun”un 1996 yılında kabul
edilmesinin ardından olumlu gelişmeler yaşandığını anlatan Akdur, “Bu
kanun çıkmadan önce Türkiye, dünyada sigara içme sıklığı açısından ilk
yedide yer alan bir ülkeydi ve sigara içenlerin oranı hızla
artmaktaydı. Kanun çıktıktan sonra sigara içenlerin oranındaki artış
hız kesti ve bugün Türkiye en çok sigara içilen ülkeler sıralamasında
10. sırada” şeklinde konuştu.
Dünyadaki çocukların yarısının
sigara dumanına maruz kaldığını, her sene 200 bin kişinin pasif sigara
içiciliği nedeniyle yaşamını kaybettiğini belirten Akdur, her yıl 3 bin
kişinin pasif sigara içicilik nedeniyle akciğer kanserinden öldüğüne
dikkati çekti.
