 |
| |
Bahar yorgunluğu nedir? Belirtileri nelerdir?
Bahar
yorgunluğu, hemen herkesin mevsim dönüşlerinde hissedebildiği bir takım
ruhsal ve bedensel belirtilere verilen genel isim olarak ele alınıyor.
Havaların
ısınmasıyla birlikte birçoğumuz için yataktan kalkmak çok daha zor bir
hal alırken gündelik işleri yaparken daha isteksiz olabiliyoruz. Bu
durumu genellikle değişen hava koşullarına bağlasak da, uzun süren
yorgunlukların ciddiye alınması, altta yatan başka bir sorunun da
geçiştirilmesini engellemiş oluyor.
Bazı dönemlerde yeterli
besin alınmaması, vitamin ve minerallerin eksik kalması, tiroit bezinin
çalışma düzensizlikleri, tansiyon - kalp - enfeksiyon hastalıkları,
sigaranın fazla kullanılması yorgunluk belirtilerini artıran unsurlar
olarak sıralanıyor.
Bahar aylarında yorgunluk neden artıyor?
Bahar
aylarında havadaki elektrik yükü artıyor. Pozitif ve negatif yüklü
iyonların artması da insan biyoritminde olumlu ya da olumsuz etkiler
yaratıyor.
Pozitif iyonlar insanı daha zinde hissettirirken,
negatif iyonların artması insanın kendini daha halsiz hissetmesine ve
yorgunluk belirtilerinin ortaya çıkmasında etkili oluyor. Ayrıca bahar
aylarında, aslında vücudumuz daha aktif olmamızı sağlayacak hormonlar
salgılanmasına karşın eğer ortada vitamin eksikliği, beslenme bozukluğu
varsa, vücut buna aynı uyumu gösteremiyor ve yorgunluk hissi artıyor.
Ayrıca
bu aylarda neşeli ve enerjik olunmasının da temel nedenlerinden biri
yine hormonlar. Bazı hormonlar karanlık ortamlarda daha fazla
salgılanırken, bazı hormonlar ise insan metabolizması gereği güneş
ışığı gördüğünde daha fazla salgılanıyor.
Yazın güneşin fazla
görüldüğü dönemlerde ise depresyondan çıkışı kolaylaştıracak, daha
neşeli hale getirecek hormonlar salgılanıyor.
Ancak kişinin
ruhsal yapısı da bu durumdan ne kadar etkileneceğinde belirleyici
oluyor. Örneğin eğer kişi depresif bir yapıya sahipse herkesin
neşelendiği bir ortamda kendini daha depresif hissedebiliyor.
Yorgunluktan korunmak için neler yapılabilir?
Yorgunluğu
gidermek için vitamin ve besin destek ürünlerinin alımı büyük önem
taşıyor. Mümkün olduğu kadar sadece bahar aylarında değil, kış
aylarında da eksik olan vitaminlerin alınması bahar yorgunluğunu fazla
hissetmeden o dönemin geçirilmesini sağlar. Özellikle B ve C
vitaminleri, potasyum ve çinko içeren besinler önemlidir. Yeterli
düzeyde karbonhidrat alımı yorgunluktan korunmada önemlidir. Vücut
enerjisinin yüzde 50-60ı karbonhidratlardan sağlanmaktadır.
Rafine
edilmemiş karbonhidratların tüketimine ağırlık vermeliyiz. Bunlar taze
meyve ve sebzelerde, tam buğday ekmeği ve tahıllarda bulunan
karbonhidratlardır. Protein, dokularımızın temel taşı olduğundan
diyetimizde yeterli düzeyde proteine yer verilmeli.
Mevsim meyve
ve sebzeleri de daha az kimyasal maddeye maruz kaldığı için daha
sağlıklıdırlar. Bu nedenle sebze ve meyvelerin mevsiminde tüketilmesi
önem taşıyor.
Enerjimizi doğru kullanmanın da yorgunluk giderilmesinde faydası var mıdır?
Yorgunlukla
baş edebilmek için öncelikle enerjinin doğru kullanılmasının
öğrenilmesi gereklidir. Çalışma ve dinlenme periyotlarımızı
ayarlamalıyız. Kısa ve sık dinlenme aralıkları yorgunluğun ortaya
çıkmasını önleyebilir.
Çalışırken vücut mekaniklerini doğru
kullanarak kas ağrılarını engelleyebiliriz. Çalışma ortamının iyi
havalandığından emin olmalıyız. Çok sıcak veya çok soğuk ortamlar
vücudumuzda ekstra bir stres yaratır.
Vücudun susuz kalması yorgunluğu artırır mı?
Vücudun
çok hafif düzeyde susuz kalmasının dahi metabolizmayı yavaşlattığını
hatırlatan Dr. Yaprak Ataker, günde en az 8-10 bardak su içilmesi ve
kahve ile çayın mümkün olduğunca az tüketilmesi gerekiyor.
Düzenli egzersiz olarak neler yapılabilir?
Düzenli
egzersiz ile metabolizma hızlanır ve dinlenmiş duruma göre daha fazla
enerji oluşumu sağlanır. Kalp damar sisteminin ve solunumun
düzenlenmesini, dokulara yeterli düzeyle oksijen taşınımını sağlar.
Özellikle aerobik tipte olan yürüyüş, koşu, bisiklet, yüzme, dans gibi
egzersizler tercih edilmelidir.
Sürekli yorgunluk hissi ne gibi hastalıkların belirtisi olabilir?
Yorgunluk,
vücudumuzun fiziksel çalışmaya, psikolojik strese, uykusuzluğa verdiği
fizyolojik bir cevap olarak tanımlanıyor. Yorgunluk fizyolojik bir
cevap olabildiği gibi bazı hastalıkların ön belirtisi olarak da ortaya
çıkabiliyor. Bu nedenle yorgunluk uzun sürdüğünde mutlaka altta yatan
nedenlerin araştırılması gerekiyor.
Kansızlık, enfeksiyonlar,
bağışıklık sistemi hastalıkları, tümörler, yeme bozuklukları, tiroit
hastalıkları, kronik yorgunluk sendromu, fibromiyalji, uyku
bozuklukları, stres, depresyon gibi sebepler yorgunluk için
araştırılması gereken sorunlar arasında geliyor.
Ne zaman doktora başvurmak gerekir?
Yorgunluk
uzuyor ve kişinin gündelik işlevlerini bozuyorsa, ya da okul veya
işyerindeki performansını engelliyorsa artık onu bahar yorgunluğu diye
geçiştirmemek gerekiyor.
Elbette bu durumun ortaya çıkmasında
mevsimlerin, ışığın, ısının rolü var. Ama bahar yorgunluğu diye
geçiştirildiği takdirde tedavisi gecikebilecek bazı psikiyatrik
durumlar da var. Sadece psikiyatrik değil, hem bedensel hem ruhsal
belirtilerle giden başka durumları da unutmamak gerekli.
Uzun
süren yorgunluklarda, en başta depresyon, daha sonra, kaygı
bozuklukları, demans, eşzamanlı alkol ve/veya madde kullanımı, birincil
uyku bozuklukları, yeme bozuklukları, hatta şizofreninin bile tanılar
arasında düşünülüp dışlanması gerekiyor.
Bir de, toplumda daha
az bilinen, esas olarak fonksiyonel bedensel belirtilerle giden,
eskiden nevrasteni tanısı altında ele alınan bazı rahatsızlıklar var.
Bunların başında da fibromiyalji ve kronik yorgunluk sendromu geliyor
|
|
|
