Wilson hastalığı - Soru cevaplarla

milyonda 30 sıklıkta görülür.

otozomal resesif bir hastalıktır. bu şu anlama gelir. hem anne hemde baba bozuk geni taşıyor iken oluşan yenidoğanda hastalık riski %25 tir.

• 42% hepatik,
  • siroz, akut fulminan yetmezlik, kronik aktif hepatit
• 34% neurolojik,
• 10% pisikiyatrik,
• < 10% hematolojik, endocrinolojik veya böbrek şikayetleri ile gelirler
• 10-15% Coombs negatif intravaskülrt hemoliz (bakır eritrosit zarlarını okside eder) 
• ağızdan salya akması, konuşma  ve koordinasyon bozuklukları, amenore, dizartri, jinekomasti,gecikmiş puberte

• bakır nefropatisi
  • proximal tubular disease (Fanconis, glucosuria),
  • acute tubular necrosis (ATN), veya
  • distal renal tubular acidosis (RTA) olarak görülebilir.
  • 
    
• bilürubin safra taşları, intravasküler aku meloiz nedeni ile olur. 
• ani serum bakırı yükselmelerinde akut intravasuküler hemoliz (coombs negatif hemolitik anemi krizi) ve akut fulminan hepatik yetmezlik olabilir.
• böbrek taşları ve kalp rahatsızlıkları

kesin tanı için olması gereken şartlar

• KF halkası + düşük seruloplasmin
• düşük seruloplasmin + karaciğer kuru dokuda bakır > 250 mcg/g olması 
• KF halkası + hepatic copper > karaciğer kuru dokuda bakır > 250 mcg/g olması

yapılacak testler

• Seruloplazmin,
  • %85-95 düşer, akut faz reaktanı olduğu durumlarda kaut olay geçtikten sonra tekrarlanmalıdır.
• slit lamp göz muayenesi,
• 24-saat idrarda bakır,
  • > 100 mcg/24 saat, yakınmalı hastalarda
• serbest bakır artar
• CBC, PLT, idrar tetkiki
• AST> ALT olabilir alkolik hepatitde olduğu gibi
• D-penisilinamin provakasyon tesi
  • seruloplasmin ve 24 saat idrarda bakır testleri ile tanı konamazsa 500 mg d -penisilinamin verilip 24 saat idrar toplanır. >500 mg idarda bakır çıkarsa tanısaldır. 100-500 mg arası değerlerde karar verilemez.

Görütüleme

• T2-MRI da kaudat ve putamende atrofi ve yoğunluk artışı
• Beyinde fokal kavitelerle giden dejeneratif değişiklikler

• bilyer tıkanıklıklar
• alkolik siroz
• kriptojenik siroz
• ITP,
• viral veya ilaca bağlı hepatitler

Diyet:

İlaçlar:

• D-penicillamine(dimethylcysteine) ilk tercihtir. serum bakırını düşürür
  • Günde 250-500mg dozunda başlanır. sonra 4-7 günde bir 250 mg artırılarak günlük 1000- 1500 mg a ulaşılır. iki yada 4 dozda boş mideye alınır. Yemeklerle beraber alındığında yarıya yakın emilemez.  Yemeklerden 30 dak önce veya 2 saat sonra verilir.
  • idame dozu 0.5-1 g/gündür, maksimum doz 3-4 g/güne acil durumlarda çıkılabilir.
  • Beraberinde piridoksin 25 mg/gün verilmelidir. Ayrıca demir atılımını da artıracağından serum demiri monitörize edilip gerektiğinde demir replasmanıda yapılmalıdır.
  • Bu tedavi ile yerleşik karaciğer hastalığında bir kaç ayda düzelme olur. hatta ileri siroz hastalarında bile uzun vadede tedavi ile gerileme görülebilir.
  • Tedavi başlangıcında ilk günlerde yakınmalarda geçici artış olabilir.
  • Yan etkiler:
    • Erken hipersensitivite: % 20, ilk 1-3 haftada
      • ateş
      • kaşıntılı makulopaüler döküntüler
      • LAP
      • granulositopeni
      • trombositopeni
      • bu durumda ilaç 0.25 g/gün e düşülür ve günde 20-30 mg prednison eklenir. hipersensitivite ortadan kalkınca ilaç 2 haftada tam doza döülür, daha sonra steroid yavaşçca kesilir.
    • Geç reaksiyonlar: % 3-7%
      • Nefrotik sendrom
      • Goodpasture-benzeri sendrom
      • İlaç-güdümlü lupus,
      • Kolestaz
      • Disgeuzi
      • myastenia gravis,
      • IgA eksikliği
      • polimyozit
      • trombositopeni
      • Agranulositoz
      • aplastik anemi
      • hemorajik penicillamin dermatopatisi
      • bozulmuş yara iyileşmesi- ameliyatlar önsesi dozu azalat , 0.25-0.5 g/gün
      • elastosis perforans serpiginosa (EPS)
      • pemfigus
      • lichen planus
      • aftöz stomatit

• 750-2,000 mg/gün üç dozda ve aç karnına alınır.
• Demiri de çelate ettiğinden beraberinde demir replasmanı gerekebilir.
• extrapiramidal bulgular düzelmeyebilir.

• Çinko- Bakırın intestinal emilimini azaltır
  • • elemental çinko sulfat veya asetat formu 150 mg gün yemeklerden 1 saat önce üç bölünmüş dozda verilir.
    • Asetat formu daha az GİS irritasyonu yapar.
    • çinko asetat, tükrük, mide özsuyu ve safraya salınan bakırın geri emiliminide engeller.
    • D penisilinamin alanlarda çinko ile alım saatleri arasında uzaklık olmalıdır. örneğin çinko yemekten bir saat önce ve penislimin amin yemekten 2 saat sonra  olmalıdır.

• tetrathiomolybdatenörolojik bulguları düzeltmede trientenden daha etkilidir.
  • 3x20 mg gün yemek aralarında kullanılır.
  • Çinko sulfat ile beraberde kullanılabilir.
  • ammonium tetrathiomolybdate 120-410 mg/gün dozda kullanlabilir.

wilson hastalığında tedavi nasıl takip edilmelidir?

• serum bakır ve seruloplazmin
• Karaciğer enzimleri ve INR
• Fizik muayene
• tedavi alırken yılda bir 24 saatte idrarda bakır ölçümü
• tam kan sayımı,
• idrar tetkiki, d- penislinamin alanlarda proteinürü yönünden

yapılmalıdır

Diyet

Cerrahi:

• aile efradı slit lamp göz muayenesi ve seruloplazmin düzeyi bakarak taranmalıdır.
• 4 yaş altında taramaya gerek yoktur.

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)