Çoğu kadın hayatının bir döneminde yumurtalıklarında kist problemi ile
karşı karşıya gelebilir. Yumurtalıklardaki kistler genellikle belirti
vermeyip, çoğu zaman rutin jinekolojik kontroller sırasında fark edilir.
Genellikle
masum olan ve herhangi bir tedavi dahi gerektirmeyen bu problemler,
yanlış inanışlarla halk arasında kansere meyilli bir durum olarak
görülerek korku yaratmaktadır.
Yumurtalıklar embriyolojik
orijinleri açısından çok değişik türdeki hücreleri bünyelerinde
barındırır. Bu özellikleri ile yumurtalıklar vücuttaki diğer tüm
organlardan ayrılırlar.
Yumurtalıkların diğer önemli
özellikleri ise hormonal etkilere cevap verici olmalarıdır. Değişik
hormonlara cevap olarak yumurtalıklar büyüyebilir veya kistleşebilir. Yumurtalık kistleri veya tıbbi literatürdeki ismi ile "Over kistleri" değişik türlerde olabilir.
Kist Nedir ? Kısaca
tanımlamak gerekirse kist, "içi sıvı dolu kesecik" lere verilen genel
isimdir. Kistler çevre dokulardan sahip oldukları ve "kist duvarı"
denilen bir zar ile ayrılırlar.
Kistler Nasıl Oluşur? Vücudumuzdaki
hiçbir hücre sürekli kalıcı değildir. Tüm hücrelerimiz bir yandan
ölürken diğer yandan yenileri yapılır. Yine bütün hücreler değişik
miktar ve yapılarda bir tür sıvı salgılarlar. Hücrelerde üretilen
sıvıların emiliminden fazla olması durumunda dokular arasında sıvı
birikimi olur. Dokular arası biriken normalden fazla sıvıya "ödem" adı
verilir. Ödemler, vücudun değişik yerlerindeki şişliklerle kendilerini
gösterirler.
Eğer doku dışında biriken sıvılar bir zar
tarafından çevrelenir, bir kesecik halini alır ve içeride sıvı
alışverişi engellenirse ortaya çıkan bu lezyonun adı "kist" olur.
Vücutta bulunan hemen hemen bütün organlarda kist ortaya çıkabilir (Beyin kistleri, akciğer kistleri, karaciğer kistleri gibi…). Ancak
yumurtalık dışındaki organların kistleri genelde çok daha çabuk ve
kolay belirti verir. Bunun nedeni diğer organlarda meydana gelen
kistlerin bu organların fonksiyonlarını bozmalarıdır.
Yumurtalık
kistlerinin bir kısmı bu şekilde fonksiyon bozukluğu ile belirti
verirken, çok büyük bir bölümü ne fonksiyonlarda bir kayba neden olur
ne de uzunca bir süre belirti verir.
Belirtiler Over
kistleri kabaca; malign (habis, kötü huylu) ve selim (iyi huylu) olarak
ayrılabilirler. En sık görülen kistler iyi huylu olanlardır.
Yumurtalıklar
diğer organlara göre belirti verme açısından daha fakirdirler. Çoğu kez
bir çok büyümelerine rağmen hiçbir şikayet yaratmazlar ve ancak rutin
kontroller esnasında fark edilirler.
Yandaki
resimde 25 cm boyutuna kadar ulaşmasına rağmen hastada karında
şişkinlik harici bir şikayet yaratmamış olan iyi huylu bir over
kistinin ameliyatla çıkarılması izlenmektedir.
En sık
verdikleri belirtiler adet düzensizlikleri, karında şişlik, karın veya
kasık ağısı, sindirim sitemi bozuklukları, idrar yolu şikayetleri gibi
özgün olmayan (non-spesifik) belirtilerdir. Over kisti dışındaki pek
çok durum da benzeri şikayetler yarattığından, bu tür yakınmaları olan
kişiler genelde durumlarını önemsemezler.
Çok fazla büyümeyen bir over kisti karın boşluğu içerisinde kendine rahatlıkla yer bulabileceği için bir şişlik yapmaz.
Ağrı,
over kistlerinde görülen nadir bir bulgudur. Eğer ağrı varsa bu
kitlenin büyüdüğünü, iltihaplandığını ya da bir endometriozis
probleminin de olabileceğini gösterir.
Nadiren kistlerin kendi
etrafında dönmesi ("torsiyon") veya patlaması ("rüptür") şiddetli ağrı
ve akut karın tablosuna yol açabilir. Bu durumlarda acil ameliyat
gereklidir.
Kistler mesaneye baskı yaparak sık idrara çıkma,
"rektum" denilen barsağın son kısmına bası yaparak kabızlık veya ağrılı
dışkı yapma şikayetlerine neden olabilirler. Zaman zaman da
iştahsızlık, kilo kaybı, hafif bulantı gibi sindirim sistemi
yakınmaları olabilir.
Unutulmaması gereken nokta, kistlerin çok farklı türlerinin olduğu ve yarattığı şikayetlerin türüne bağlı olabileceğidir.
Teşhis Over
kistleri, genelde rutin muayeneler veya başka bir sebepten dolayı
yapılan muayene ve ultrasonografiler sonucunda saptanırlar.
(Yandaki resimde vajinal yolla yapılmış bir ultrasonda over kisti görünümü izlenmektedir).
Kistlerin
iyi huylu olup olmadığının değerlendirilmesinde hastanın yaşı, kitlenin
büyüklüğü ve şekli, basit kist ya da solid (içi katı) yapıda oluşu,
etrafa yapışık olup olmadığı ve hassasiyet olup olmadığı önemlidir.
Pelvik
ultrasonografide saf kist görünümünde olan ve 5-6 cm’den küçük çapta
olan kistlerin iyi huylu (selim) ve fonksiyonel kist olma olasılığı
yüksektir.
Ultrason muayenesinde içinde papillomatöz
(karnıbaharımsı) çıkıntıları olan, solid yapılı, 5-6 cm’den büyük,
batında asit (sıvı birikimi) yapan, çevre dokulara yapışık (immobil),
böbreklerde "üreter" denen idrar kanalına bası yaparak genişlemelere
(hidronefroz) sebep olan kistlerin kötü olma olasılığı yüksektir. Ayrıca menopoz sonrası ortaya çıkan kistler de habis olma potansiyeline sahiptir.
Tanıda
hastanın ve kitlenin durumuna göre bazen bilgisayarlı tomografi,
manyetik rezonans, hormon tetkikleri ve kanda tümör belirteçleri
incelenerek tedavi için bir karara varılır.
Kistler iyi huylu (selim) ve kanseröz (neoplastik) kistler olarak basitçe ikiye ayrılabilir.
KAYNAK:HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
+1 e tıklayarak Gmail de dostlarınıza bu yazıyı tek tıkla gönderebilirsiniz
(Üye rumuz: ozgerol)
yumurtalık kisti
- 14.01.2010 19:42:04
öncelikle merhaba ben 19 yaşında bir bayanım daha önce 1 kez kürtaj oldum.kürtajdan önce ki kontrolda miyomum olduğunu söyledi doktor.bi kaç ay sonra kontrole gittim miyom yok oldu gebelikle oluşan bi miyommuş dediler.daha sonra akıntı.kaşıntı ve kasık ağrısından dolayı kadın hastalıklarına gittim idrarımdan ara sıra kan geldiğinide söyledim kontrolden sonra ürolojiye yolladı.vajinal ultrasonda myom görmedi 1 hafta sonra böbreklerim için ultrasona girdiğimde yumurtalık kistimin olduğunu söyldiler.süreklli idraryolu enf. geçiriyorum.tekrar kadın hastalıklarına gittim patoloji sonucuma göre enfeksiyon için antibiyotik ve vaginal tablet verdi.ürolojide çıkan kisti gösterdim adet olduktan sonra kontrol olmam gerktiğini söyledi bazen adet öncesi oluşabiliyomuş bayanlarda.üroloji sonuç kağıdımda yazan: sol overdeyaklaşık 45*42mm boyutunda yoğun içerikli, posterior akustik güçlenmesi bulunan ksit izlenmiştir yazıyo.anlamadığım 1 hafta önce vaginal ultrasonda kist görmedi kadın hastalıkları fakat üroloji normal ultrasonla gördü tekrar kontrol olmadım sizce durumun değerlendirmesi nedir merakla cevap bekliyorum.şimdiden teşekkürler.
