Giriş
Otozomal dominat
nörogenetik bir hastalıktır. Bir çok organ ve dokuyu tutabilir. Tuttuğu dokular
arasında cilt, periferik sinirler, santral sinir sistemi ve kemikler vardır. Hastalık
fenotipik özelliklerine göre NF-1, NF-2 ve segmental nörofibramatoziz olarak
üçe ayrılır. NF-1
de daha çok periferik sinirler tutulur. Ancak vakada ilerleme oldukça zamanla
diğer tutulumlarda eklenebilir. NF-2 santral sinir sistemini yani beyin ve
omiriliği tutmayı sever. Segmental nörofibramatoziz ise sadece bir ekstremiteyi
tutabilir.
Epidemioloji, sıklık
NF-1 :1/2500-3300
NF-2: 1/50 000- 120
000
Tüm ırklarda
görülebilir. Kadın erkek farkı yoktur.
Hastaların ömrü
normal populasyona göre daha azdır. Bunun sebebi ise %3-15 ler oranında görülen
bu hastalarda gelişen nörofibrosarkomdur.
Patogenez
Neurofibromin adlı nöral tumor süpresor proteini kodlayan
genlerde meydana gelen mutasyonlar sebetir. NF1 de sorumlu gene 17q11.2 lokalizasyonundadır. Nf-2 de ise 22q11 lokalizasyonundadır. Bu bölgelerdeki mutasyonlar sonunda
düzgün neurofinromin sentezlenemdiğinden gerekli nöral growth supresyonu
olmamakta ve nörofibromatoziz gelişmektedir.
Nörofibramatoziz
gelişimde spontan mutasyonlarda %30-50 vakada sorumlu
olabilmektedir. NF genlerindeki mutasyonlar diğer genlere göre 100 kat daha
fazla olabilmektedir.
Semptom ve Yakınmalar
NF-1
hastalarda değişik klinik sunumlara yol açabilir. Sadece kutanöz bulgular
verebileceği gibi hayatı tehdit edici bulgularla ve ciddi şekil bozuklukları
ile de gidebilir.
Cafe ea
lait lekeleri denen cilt lekeleri tanıda önedmlidir. Bu lekeler genelde oval ,
kahverengi ciltden kabarık olmayan hiperpigmente lezyonlardır. 3 yaşına kadar
hastalarda görülmeyebilir. 6 veya daha fazla sayıda cafe au lait lekesi tanıyı
şiddetle düşündürmelidir.
Cafe-au-lait
lekeleri populasyonun %1 inde 3 e kadar sayıca normalde var olabilir.
Koltuk altlarında
ve kasıklarda çillenmeler adolesanda görülmeye başlar ve nörofibramatoziz
bulgusudur.
Nörofibromlar
adolesan dönemde görülmeye başlıyacaktır. Nörofibromlar, shwan hücrelerinden,
fibroblastlardan, mast hücrelerinden ve vasküler yapılardan oluşur. Herhangi bir
sinirin hernhangi bir noktasından gelişebilir. Nörofibromlar, kütanöz,
subkutanöz ve pleksiform şekilde olabilir. Kahverrengi, pempe ve cilt renginde
olabilirler. Kemik tutulumu
sonunda bacaklarda yaylanmalar ve kortekste incelemeler görülebilir. Vertebralarda
çökmeler olabilir. Kemiklerde ağrılar ve patolojik kıırklar olabilir. Aynı şekilde
yüz kemiklerinde ve orbitada şekil bozuklukları görülebilir.
Bu hastalarda
nöroendokrin bozukluklarda görülebilir. Kısa boyun, büyüme hormonu eksikliği, erken ergenlik ve erken seksüel karakter
gelişmesi,ile birlikte kranial tümörler, pheochromocytomada sık görülebilir. Bu yüzden
hastalarda yıllık hipertansiyon taraması uygun olacaktır.
Akustik
noroma bir NF2 bulgus olabilmektedir. Hastada işitme kaybına çınlamaya sebep
olabilir. Optik glioma, astrasitom, intramedüüler gloma, apendimom, menengioma
gibi santral tutulumlar NF2 de daha çok görülmektedir.
Hastaların
%25-40 öğreneme kapasitesinde azalma %5-10 unda mental gerilik vardır.
Laboratuvar testleri, özel testler
Tanı kriterleri nelerdir
NF-1 de tanı kriterleri.
Aşağıda sayılan kriterlerden 2 veya daha fazlasının bulunması
- altı veya daha fazla
cafe-au-lait lekeleri varlığı, lekler puberteden önce5 mm puberteden sonra
15 mm
bulmalıdır.
- iki veya daha fazla
nörofibrom görülmesi
- aksiller veya ingünal
bölgede çillenmeler olması
- optik gliom
- iki veya daha fazla Lisch nodülü-
bunlar gözün iris tabakasında oluşan hamartomlardır
- kemik tutulumu, sphenoid displasizisi,
uzun kemiklerde korteks incelmesi
- birinci derece NF-1 hasta yakını
varlığı
NF-2 de tanı kriterleri. Aşağıdaki iki maddeden birinini olması
- bilateral acustik sinir üzerinde kitle
oluşması- Mr ile gösterilmelidir.
- NF-2 hasta yakınına sahip olmak ve
şunlardan birinin olması
- unilateral 8. kranial sinir kitlesi gelişimi
- neurofibroma, meningioma,
glioma, schwannoma, veya juvenile posterior subcapsular opasite varlığı
maddelerinden ikisinin olması
Laboratuvar
genetik çalışmalar
mutasyon analizleri şu an için %60-70 doğrulukla
yapılabilmektedir. Ancak bu testler her yerde yapılmamamtadır. Rutinde kullanılabilirse
prenatal tanı içinde kullanılabilir.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dışı tedavi önerileri
CERRAHİ
Nörofibromlarda
oluşan ani büyümeler veya ağrı gelişmesi malign dönüşüm uyarıcısıdır. Bu durumlarda
kitleler alınmalı veya biyopsi yapılmalıdır.
Çınlama
yapan akustik nöromlar ve vertigo yapan kranial kitlerler dikkatli bir
şekilde çıkarılmalıdır.
Epilepsi
gelişen vakalarda sebep olan menegiomlarda çıkarılmalıdır. Kifoskolyoz ve kemik
deformiteleri için ortopedik konsultasyon gerekebilir.
Plastik
cerrahlar yüzde deformiteler için devereye girebilir.
Psikologlar ve psikiyatristler hasta ve yakınlarına destek
sağlayabilir. Öğrenme kapasitesini değerlendirip yönlendirmelerde
bulunabilirler.
Prognoz, Gidişat, Mortalite ve morbidite
Hasta çocuklarda
yıllık fizik muayene, nörolojik muayene ve optalmolojik muayene yapılması ve
okul çağına gelmeden önce odyolojik muayenenin tamamlanması önerilmektedir. Kifoskolyoz varlığı, yıllık
hipertansiyon varlığı, okul öncesi öğrenme kapasitesi ve dil öğrenme
kabiliyetlerinin ölçülmesi önerilmektedir. Asemptomatik hastalarda rutin nörooptalmolojik
MR takipleri gerekliliği tartışmalıdır.
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
 |
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
|
İlgili Kelimeler Listesi: nöropati, periferik nöropati
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
