Medikal tedavilerTrigeminal nöralji tedavisinde kullanılmış ilk ilaç fenitoindir. Fakat fenitoinle ilgili trigeminal nöraljide yapılmış, kontrollü ve kör çalışma yoktur. Trigeminal nöralji tedavisinde en çok kontrollü ve kör çalışma yapılmış ilaç karbamazepindir. Tedavide oldukça etkindir. NNT (number need to treat) değeri 1.7-1.8 gibi oldukça iyi bir değerdir. Ciddi yan etki oranı NNH (number need to harmful) hafif yan etkiler için 3.4, ciddi yan etkiler için 24’tür. EFNS tedavi rehberinde önerilen doz 200-1200 mg/gün’dür. Karbamazepin için dikkat edilmesi gereken en önemli konu, dar terapötik aralığı yönünden (etki ve yan etki dozlarının birbirine çok yakın olması) etkin doz günler içinde titrasyonla ulaşılması ve yaşlı bireylerde dozun daha tedrici verilmesi önerilebilir. Okskarbazepin hakkında yapılmış daha az çalışma vardır. Karbamazepin ile karşılaştırılmalı trigeminal nöralji çalışmalarında etkin bulunmuştur. Ancak veriler şu an karbamazepin kadar güçlü değildir. Önerilen günlük doz 600-1800 mg/gün’dür. Haklarında genellikle düşük güvenilirlik düzeyinde olumlu çalışma bulunan diğer ilaçlar : lamotrigin, baklofen, pimozid, klonazepam, valproat, gabaentin, pregabalindir. Topikal göz anestezisinin etkin olmadığı bir çalışmada gösterilmiştir (4). Trigeminal nöralji tedavi rehberlerinde karmazepin daima ilk sıra seçenek olarak yer alır. Yaklaşık %70-80 olguda ağrı sıklığı ve şiddetinde azalma sağlar. Karbamazepin ile başarı sağlanamayan olgularda cerrahi tedavi 2. seçenek olarak önerilir(4). Trigeminal nevraljinin tipik olan seyri içinde remisyon dönemleri izlenir. Bu dönemlerde ilaç tedavisi azaltılabilir veya tümüyle kesilebilir. Ataklar yeniden başlandığında tedaviye yeniden başlanılır. Trigeminal nevralji tedavisinde ilaç tedavisine yanıt alınamayan durumlarda başvuralacak seçenek cerrahi yöntemlerdir.
Cerrahi tedaviler
a)Periferik yöntemler: Trigeminal sinirin Gasser ganglionunun distal bölümünde blok veya lezyona uğratılması yöntemleridir. Periferik lezyonlar kryoterapi, nörektomi, alkol enjeksiyonu, periferal akapunktur, radyofrekans termokoagulasyon yöntemleri oluşturulabilir. Bu yöntemler ile hastaların %50 sinde 1 yıl sonra rekürrensler görülmüştür. Morbidite riski %4 civarındadır. Postoperatif oalarak %12 hastada deafferantasyon ağrısı olarak isimlendirilebilecek yanma, batma, ağırlık, uyuşukluk gibi şikayetler görülür. b)Gasserian Gangliona yönelik transkutanöz girişim yöntemleri Foramen ovalenin bir kanülle geçilerek Gasserian ganglionun termal (radyofrekans), kimyasal (gliserol) veya mekanik yöntemler (balon ile kompresyon uygulaması) ile lezyona uğratılması yöntemidir. Hastaların %90’ında ağrı azalması sağlanır. Hastaların %68-85’inde tam olarak ağrısızlık sağlanır, ancak bu takip eden 3 yıl sonunda %54-64’e düşer. Bu yöntem ile uygulama sonrasında hastaların yarısında yüzde duyu kaybı, %6 kadarında dizesteziler, %4 kadarında anestezi doloroza oluşur. Hastalarda korneal uyuşukluk nedeni ile keratit oluşma riski yönünden yakından izlenmesi gerekir. c) Gamma knife tedavisi Posterior fossada bulunan trigemianl sinir köklerine yönelik noninvaziv, odaklı radyasyon ışınlama yöntemidir. Yöntemin uygulandığı hastalarda ilk yıl için ağrısız kalma oranı %69, 3 yılın sonunda ise % 62’dir. d)Mikrovasküler dekompresyon Posterior fossada trigeminal sinir köklerine ulaşılarak, sinir köklerinin vasküler kompresyondan kurtarılması amacı ile yapılan temel nöroşirürjik yöntemdir. 1 yılın sonunda ağrısızlık oranı %80’ler civarına verilmektedir. Cerrahiden 5 yıl sonra ağrının yeniden başlama oranı % 50 civarındadır. Morbidite riski diğer girişimsel yöntemlere göre biraz daha yüksektir (4).
|
