Genel Bilgiler

Yetiþkinde akut hepatit C, tanýsal yaklaþým

Akut hepatit c hastalarýný tesbit etmek oldukça zordur çünkü yakýnmalar genellikle özgün deðildir ve birçoðu atlanýr. Doktora akut viral hepatit tablosu ile gelen hastalarýn % 20 sinde sebep olarak hepatit C bulunur.
Akut hepatit C enfeksiyonunda ilk fark edilebilecek bulgu kanda veya karaciðer dokusunda HCV RNA pozitifliðidir. Hepatit C ye maruz kaldýktan sonra günler içinde veya 8 haftaya kadar karaciðerde veya kanda PCR ile HCV RNA tespit edilebilir hale gelir. Bu durum maruz kalýnan virüs miktarýna baðlýdýr. Maruziyetten sonra 6-12 hafta içerisinde karaciðer enzimleri yükselmeye baþlar, enzim yüksekliði deðiþken olup ortalama 800 ýu/ml civarýný bulur.
Anti HCV testi en erken 8 hafta içerisinde pozitif olur. Öte yandan, yakýnmalar ile doktora baþvurup, akut hepatit tablosu görülen vakalarýn ise yarýsýnda baþvuru anýnda anti hcv testi pozitiftir. Bununla birlikte subklinik enfeksiyonlarda anti HCV geliþmesi aylarca gecikebilir. Akut hepatit C enfeksiyonundan sonra aminotransferaz seviyeleri dalgalanýr, yüzde 40 vakada normal bulunabilir. Bu hastalarda HCV RNA serumda bulunmadýðý halde karaciðerde bulunabiliyor ancak bunun klinik önemi bilinmemektedir. Bu hastalarýn bir süre daha takip edilmesi gerekmektedir zira ALT düzeyinin normalleþmesi, akut enfeksiyonun tamamen geçtiðinin bir göstergesi deðildir. Tamamen iyileþmeyi gösteren þey, HCV RNA seviyesinin sabit bir þekilde kaybolmasýdýr.

Hepatit c ye maruz kaldýktan sonra tanýsal test zamanlamasý nasýl yapýlmalýdýr?

• 4 ve 12 haftada PCR ile HCV RNA bakýlmasý
• Hemen ve 12. haftada elisa metodu ile anti HCV bakýlmasý
• Hemen, 4.haftada ve 12. haftada ALT ve AST bakýlmasý

Hepatit C hastalarýnda olayýn akut mu yoksa kronik hepatit c enfeksiyonundan mý kaynaklandýðýný anlamak bazen zordur. Hepatit C li hastadan iðne batmasý þeklinde herhangi bilinen bir maruziyet olduðu anda bakýlan baþlangýç kanlarýnda HCV RNA ve anti HCV negatif ise ve eðer 12. haftada bakýlacak anti HCV pozitifliði veya bir hafta sonra bulunacak olan HCV RNA PCR pozitifliði görülüyor ise bu akut hepatit c yi kanýtlar. Ancak baþlangýç deðerleri için kan örneði olmayan hastalarda akut hepatit C ile kronik hepatit C yi ayýrmak mümkün olmaz. Çünkü konik hepatit C de de HCV RNA pozitifliði anti HCV pozitifliði ve karaciðer enzim yükseklikleri görülebilir. Akut hepatit C tanýsý koymak açýsýndan serumda bakýlan testler iyi zamanlama yapýlýr ise yardýmcý olabilir. Þöyleki; HCV RNA pozitifliði ilk iki hafta içinde genelde görülür, bunu karaciðer enzim yüksekliði takip eder ve enzim yüksekliðinden birkaç hafta sonrada eliza yöntemiyle anti HCV testi pozitifliði görülür. Bu sýralamanýn doðru olduðu hastalar, Akut hepatit C olarak adlandýrýlabilir.

Enfeksiyonun akut olmasýyla ilgili olarak öyküde de bazý ip uçlarý olabilir. Yakýn zamanda bir riskle karþýlaþmak (iðne batmasý gibi), yeni geliþmiþ akut hepatit yakýnmalarý, önceden alt ve ast yüksekliðinin olmamasý gibi öykü ipuçlarý yardýmcý olabilir. Akut hepatit bulgularý arasýnda iþtahsýzlýk, bulantý, halsizlik ve sað üst karýn bölgesinde rahatsýzlýk hissi, % 25 vakada sarýlýk görülebilir. Akut hepatit C ye baðlý akut karaciðer yetmezliði çok nadir görülür. Akut dönem 2-12 hafta içerisinde yatýþýr.

HCV RNA seviyesindeki dalgalanmalar ve düþük HCV RNA düzeyi akut hepatit C de daha çok görülür. Akut durumda dalgalanma bir log olurken hcv rna seviyesi %80 vakada 100 000 kopya/ml in altýnda olur.