x
Genel Bilgiler
Giriş
Düþük kan basýncý ne demektir?
Kan basýncý damarlardaki kanýn damar duvarýna yaptýðý basýnç olarak ifade edilebilir. Bu basýnç kalbin dakikada vücutta döndürdüðü toplam kan miktarýyla ve damarlardaki esneklikle alakalý olarak deðiþmektedir. Genel olarak Tansiyon sistolik ve diastolik tansiyon olarak ifade edilebilir. Sistolik tansiyon kalbin kaný ilk defa pompalamak için kasýldýðý anda damarlarda oluþturduðu basýnç miktarýdýr. Söylenirken 12/8 dendiðinde, örneðin birinci söylenen sistolik kan basýncýdýr. Ýkinci söylenen ise diastolik kan basýncýdýr. diastolik kan basýncý kalbin kaný pompaladýktan sonra gevþemesi ve vücudu dolaþýp geri dönen kanýn kalbe girdiði zamana denk gelir bu durumda basýnç daha düþüktür. Sistolik kan basýncýnýn normali 90 il 120 mm Hg (civa) arasýndadýr. Normal diastolik kan basýncý ise 60 ile 80 mm civa arasýndadýr. En son kabul edilen kýlavuzlara göre normal kan basýncý 12/8 den aþaðý olmalýdýr. Kan basýncý 13/8 den yüksek olan durumlar yüksek kan basýncý olarak kabul edilir. Yüksek kan basýncý kalp hastalýklarý, böbrek hastalýklarý, felçler, damar sertliði dediðimiz Ateroskleroz durumunu, riskini arttýrýr. Düþük kan basýncýnda yüksek kan basýncýndaki ifadeler gibi sabit bir deðer yoktur. Düþük kan basýncý daha çok kendini yakýnmalarla ve bulgularla belli eder. Kandaki düþük basýnç nedeniyle hayati organlar dediðimiz beyin ve böbreklerde kanýn bu düþük basýnç durumu devam ettiði sürece kalýcý hasarlara rastlanabilir. Bazý kiþilerde 9/6 veya 9/5’lik bir tansiyon her hangi bir bulgu vermezken; normalde yüksek tansiyonda seyreden kiþilerde 10/6 düþen bir tansiyonda düþük tansiyon bulgularý oluþabilir.
Kan basýncýný belirleyen iki ana faktör vardýr. Bunlardan birincisi kalbin akým esnasýnda dolaþýma pompaladýðý kan miktarý ve bu kanýn geçmiþ olduðu küçük arterlerdeki dirençtir.
Normal kan basýncý nasýl saðlanýr?
Normal kan basýncý düþtüðü ya da yükseldiði dönemlerde bu durumu algýlayan vücudumuzda reseptörler yani alýcýlar vardýr. Bunlar kalpte küçük arteriollerde, toplardamarlarda ve böbrekte yer alýrlar. Bu bölgelerdeki alýcýlar kan basýncýný algýladýktan sonra algýladýktan sonra deðiþik mekanizmalarla kan basýncýný düþürmeye veya alçaltmaya çalýþabilirler. Genel olarak düþük tansiyonu yükseltmek için vücudun sahip olduðu mekanizmalar þunlardýr:
1.Kalp tarafýndan atýlan kan miktarýný arttýrýlmasý. Bu kalbin hýzýný arttýrarak da saðlanmaya çalýþýlýr. Damarlara gelen toplam kan miktarýný arttýrmaya çalýþmak da küçük arterlerde, atardamarlardaki direnci arttýrarak kan basýncý yükseltilmeye çalýþýlanabilir. Kalp kan basýncýný yükseltmek içim daha hýzlý ve daha güçlü atmaya çalýþýr.
2.Toplardamarlardaki gevþeme ve kasýlmalardýr. Toplardamarlardaki gevþemelerle daha fazla kan bu bölgede göllenir, böylece kan basýncý düþer. Diðer yandan toplardamarlar kendini daha fazla daraltýr ise bu seferde dolaþýmdaki ve kalbe gelen kan miktarý artacaðýndan dolayý tansiyon bu þekilde yükseltilmeye çalýþýlýr.
3. Toplardamarlar dýþýnda atardamarlarýn küçük olanlarý arterioller yine ayný þekilde geniþleyebilir ve daralabilir bu þekilde tansiyonu ayarlamaya çalýþýr. Geniþlediði zaman basýnç düþecektir. Daraldýklarý zaman basýnç artacaktýr.
4. Böbreklerde kan basýncýný ayarlamakta etkindir. Yaptýðý idrar miktarýný arttýrarak veya azaltarak kan basýncýný ayarlamaya çalýþýr. Ýdrar yapýmýný azaltýp daha çok sývýyý vücutta tutar ise bu tansiyonu yükseltmeye yarayacaktýr. Ýdrar miktarý arttýrýlarak vücuttan daha fazla sývý atýlýrsa bu da yüksek olan tansiyonu düþürmeye yardýmcý olur. Böbreðin; kalp ya da damarlarda olan deðiþikliklere nazaran tansiyon üzerindeki iyileþtirici etkisi daha uzun sürelerde saatler ya da günler içerisinde olacaktýr. Diðer atardamar, toplardamar ve kalple ilgili deðiþiklikler saniyeler içerisinde görülecektir. Böbreklerde kan basýncýný ve dolaþan kan miktarýný ayarlamaya çalýþan sisteme renin-anjiyotensin-aldesteron sistemi de denir. bu sistem dolaþan kan miktarý vebasýncý algýladýktan sonra bu adý geçen hormonlar sayesinde böbrek üzerinden tuz atýlýmý ve tutulmasýný ayarlayarak tansiyonu azaltýr veya artýrýr.
Örneðin bir mide kanamasýnda hýzlý kan kaybedilir. Bu kan kaybý sýrasýnda damardaki kan miktarý azalmaya baþladýðýnda kalp daha hýzlý ve güçlü çarparak kan basýncýný yükseltmeye çalýþýrken damarlarda; atardamarda olsun toplardamarlarda olsun buna ayný þekilde katýlarak cevap verir toplardamarlar kasýlarak kalbe dönen kaný artýrýr, daha çok kan dolaþmasýný saðlamaya çalýþýr. Küçük damarlar; kasýlarak basýncý arttýrýp hayati organlara kan gitmesine çalýþýr. Bu þekilde kiþi kanýyorsa bile bir süre bu kan kaybý kan basýncý düþürülmeden idare edilebilir, ta ki kanama durmaz ve bu mekanizmalar artýk baþ edemez duruma gelene kadar
DÜÞÜK KAN BASINCI VÜCUDUMUZ ÝÇÝN KÖTÜ MÜDÜR?
Kiþiler ne kadar ne kadar tansiyonlarý düþük olursa bulgu olmadýðý sürece yakýnma yapmadýðý sürece daha düþük felç, daha düþük böbrek hastalýðý ve daha düþük kalp hastalýðýna sahip olurlar. Atletler, sürekli egzersiz yapanlar,ideal kilosunu koruyan kiþiler,sigara içmeyenler genelde düþük kan basýncýna sahiptirler. Bu düþük kan basýncý herhangi bulgu ya da yakýnma olmadýðý sürece istenilebilir bir durumdur.
x
Etioloji, sebepler, risk faktörleri
Hipotansiyon sebepleri nelerdir?
Düþük Kan hacmi
Kanamalar- gastrointestinal kanamalar, hematüri gibi
batýn içine sývý yer deðiþtirmesi- akut pankreatiti gibi batýn içi inlfamasyonu hallerinde karýn boþluðuna sývý toplanýr. buna assit denir. assit oluþurken kan volumunden çalarak oluþacaðýndan tansiyon düþecektir.
Düþük kalp kan pompalanmasý
- Kalp kasý yetmezliði
- Perikardit
- Kalp ritm bozukluklarý
- pulmoner embolizm
- Ýlaçlar
- Dehidratasyon
- su alýmý azlýðý
- egzersiz
- ateþ
- güneþ çarpmasý
- hipertermi
- Bulantý-kusma
- ishal
- Diðer -metabolik ve endokrine sebepler, sepsis vb ..aþaðýda ayrýntýlarý ile okuyunuz
x
fizik_muayene
Yakınmalar
KALBE BAÐLI HÝPOTANSÝYON SEBEPLERÝ
A) ZAYIFLAMIÞ KALP KASI
Zayýflamýþ kalp kasýnýn sebepleri kuvvetli bir kalp krizi sonrasý olabileceði gibi küçük kalp krizi ataklarý sonrasýnda da olabilir. Ayrýca kalbe toksik olabilecek deðiþik ilaçlar kalbi zayýflatabilir. Bazý viral enfeksiyonlar miyokardit yaparak kalbi zayýflatabilir. Miyokardit kalp kasýnýn iltihabý demektir. Yine benzer þekilde kalp kapaklarýndaki sorunlar uzun vadede kalbe yüklenerek kalp kasýný zayýflatabilir; en önemli örnek: aortik stenoz dediðimiz durumdur. Aort kalpten ilk çýkýþ anýnda bütün vücuda kanýn pompalandýðý ana damardýr. Aort kapaðý ise bu damarýn hemen baþlangýcýnda yer alýr. pomplanan kanýn kalbe geri dönmesini engeller, bu sayede kan devridaim yapabilir. Burada darlýk olduðu zaman kalp kaný pompalamakta zorlanacaktýr ve tansiyon düþecektir.
B) PERÝKARDÝT
Perikard kalbi etrafýný saran zara denir. Bu zar iltihaplandýðý zaman perikardit olarak adlandýrýlýr. Perikardit durumlarýnda perikard iç boþluðuna sývý birikir ve bu kalbe baský yapar. Kalbin içine kaný almasýný ve pompalamasýný engelleyeceðinden dolayý hipotansiyon geliþecektir.
C) PULMONER EMBOLÝZM
Genelde ayak toplardamarlardaki pýhtýlarýn kopup önce kalbe sonra akciðerlerdeki büyük damarlara gitmesiyle ve o bölgeyi týkamasýyla oluþur. Böylece küçük kan dolaþýmý dediðimiz Kalpten akciðere oradan da tekrar kalbin sað boþluðuna kanýn gitmesi engellenir. Bu durumnda kalbin pompalayacaðý kan miktarý azalacaktýr bu da; hipotansiyona sebep olacaktýr. Pulmoner embolizm acil ve hayati tehlike oluþturan bir durumdur.
D) KALP HIZINDA AZALMA (Bradikardi)
Normal saðlýklý bireylerde kalp hýzý dakikada 60 ile 100 arasýnda olmalýdýr. 60’ýn altýndaki hýza basýnca bradikardi deriz. Atletlerde ve aðýr egzersiz yapanlarda 40 ve 50 lerde olan kalp ritmlerine normalde rastlanabilir. Hastalýk hali kabul edilmez. Bu kiþilerde kalbin anlýk atýmý güçlü olduðundan daha düþük sayýda daha yüksek hacim i pompalayabilirler.
Bradikardinin en sýk sebebleri þunlardýr
- Hasta sinus sendromu
- Kalp bloklarý
- Ýlaç toksisiteleri
Hasta Sinus sendromu
normalde kalbin ana elktrik aktivitesini sino-atriyal düðüm (S-A düðüm) denilen odak saðlar. burada oluþan elektrik dalgalarý önce atriumlarý kasýlmasýný saðlar daha sonra ileti ventriküllere iletilir. S-A düðüm bozulduðunda bradikardi geliþebilmektedir.
Kalp Bloklarý
S-A düðüm normal olduðu halde elelktrik aktivitesinin daha ileri noktalara taþýnmasýnda deðiþik noktalarda bloklar geliþebilir. Bu durumlardada bradikardi geliþebilir.
Ýlaç toksisiteleri
yüksek tansiyonda tedavi amaçlý alýnan digoksin ve betablokerler gibi ilaçlar bazý hastalarda özellikle yaþlýlarda bradikardiya ve ardýndan hipotansiyona sebep olabilir.
E) taþikardi- aþýrý hýzlý kap ritmi
Aþýrý hýzlý kalp ritimlerinde kalbe dönen kan içeri girmesi mekanik olarak zor olmakta ve kalb yeterince dolamadan pompalama yapmaktadýr. bu durumda dakilada pomplananan toplam kan düþmekte buda hipotansiyona neden olmaktadýr. sýk görülen hýzlý ritm sorunlarý þunlardýr
- Atriyal fibrilasyon
- PAT
- ventriküler taþikardi
- Ventriküler fibrilasyon
ÝLAÇLARA BAÐLI HÝPOTANSÝYON
Kalsiyum kanal blokerleri, beta bolkerler, Digoksin kalp hýzýný ve kasýlma gücünü azaltarak hipotansiyona yol açabilirler. ayrýca ACE (Anjiyotensin converting inhibitörleri) inhibitörleri ve alfa blokerlerde ayný þekilde yaþlýlarda hipotansiyon sebebi olabilirler.
Ýdrar söktürücü ilaçlardan furosemide (Lasix ®) aþýrý su atýlýmýna yol açarak hipotansiyona yol açar. depresyon ilaçlarýndan amitriptilin, parkinson hastalýðýnda kullanýlan veya Levo-dopacarbi-dopa, ikditarsýzlýk (impotans) da kullanýlan sildenafil (Viagra ®) gibi ilaçlar nitrogliserin içeren kalp ilaçlarý ile beraber kullanýldýklarýnda tansiyon düþürürler. Alkol ve narkotik ilaçlarda hipotansiyon sebebi olabilir.
VAZOVAGAL REAKSÝYON
Bu sýk görünen bir durumdur. Genellikle saðlýklý kiþilerde geçici olarak ani tansiyon düþmelerine kalp hýzýnýn ani düþmesine ve bayýlmalara sebep olabilir. Tipik olarak aðrý, iðne batmasý, kan aldýrma gibi durumlar örnek verilebilir. Serum takýlmasý kola, koldan kan alýnmasý aþýrý kusma ve bunaltý reaksiyonlarýna ani geliþen bu durumlara vagus siniri dediðimi sinir karýn bölgesinden de duyularý alýp beyne iletebilir ve reaksiyon olarak geriye tansiyon düþmesi kalp hýzý düþmesi þeklinde bir sonuç verebilir. Bu kiþilerin kýsa süre bayýltacak kadar tansiyon düþebilir. Vagusun bu aþýrý reaksiyonu bazý kiþilerde büyük abdest yaparken ýkýnmayla ya da kusma sýrasýnda da olabilir. Aniden soðuða girme soðuk duþ alma bu durumda benzer etkiler yapabilen olaylardandýr.
POSTURAL HÝPOTANSÝYON- Ortostatik hipotansiyon
Ayaða kalkýldýðýnda sistolik kan basýncýnda 30 mm Hg dan fazla veya diyastolik kan basýncýnda 15 mm Hg dan fazla düþme olmasýna postural veya ortostatik hipotansiyondenir.
Kiþilerde yatar durumdayken aniden ayaða kalkma durumlarýnda olan tansiyon düþmelerine ortostatik hipotansiyon denir. Aniden ayaða kalkýndýðýnda ayaklardaki toplardamarlarda yer çekiminden dolayý bir kan gömmesi olur; bu ani durumda kalbe gelen kan azalýr ve tansiyonda düþüklüðe yol açar. Normal kiþilerde bu durum kalp hýzýnda artýþ ve toplardamarlarda kasýlma ile kendini hýzlýca toparlar. Ancak bazý kiþilerde bu toparlanma olmayabilir ve bu durumda ortostatik hipotansiyon veya diðer adýyla porstural hipotansiyon geliþir. Postural hipotansiyonu kolaylaþtýran bazý faktörler ise þunlardýr: Yaþlýlýk, kullanýlan bazý ilaçlar, diyabet, uzun süre yatak istirati yapan kiþiler, susuzluk, adrenal yetmezlik, otonomik sinir harabiyetleri ki; bunlara sebep olan nedenler diyabet ve alkolizm sayýlabilir. Yine bazý nörolojik sendromlar ortostatik hipotansiyona neden olabilir. Örneðin Shy-drager sendromu. Ortostatik Hipotansiyonun gençlerde görülen nadir bir sebebi de otonomik sinir sisteminin uzun süre ayakta kalma durumlarýnda yanlýþ cevap vermesidir. buna otonomik disfonksiyon adý verilir. Bu kiþilerde uzun süre ayakta kalýndýðýnda otonomik sinir sistem kalp hýzýný arttýrmak yerine azaltýp damarlarda kasmak yerine geniþlettiði için tansiyon düþmektedir.
Uriner hipotansiyon
bazen yaþlýlarda idrar yaparken açýða çýkan hormonal medyatörler ani tansiyon düþüklüklerine yol açabilir.
ADDÝSON HASTALIÐI
Addison hastalýðýnda surrenal bezlerde (böbreküstü bezleri) çalýþamama söz konusudur. kortizol hormonu eksik olan bu kiþilerde iþtahsýzlýk, Na tutamama ve aþýrý K yükselmesi, zayýflýk, kas zayýflýðý, halsizlik ve ciltte hiperpigmentasyon görülür. addison hastalýðýnýn en sýk iki sebebi tuberküloz ve otoimmun hastalýktýr.
SEPTÝSEMÝ
vucudda kana karýþan mikroorganizmalarýn sahip olduðu bazý yapýlar endotoksinler damar sistemine etki ederk aþýrý bir gevþemeye ve tansiyon düþmesine sebep olurlar. zamanýnda önelem alýnmazsa tüm organ sistemleri bu septik þok durumunda kalýcý hasar görebilir.
ANAFÝLAKTÝK ÞOK
Tip I allerjik reaksiyondur. ýmmunoglobulin E aracýlýðý ile oluþur. deðiþik allerjenik maddelere karþý oluþan Ig E ve ilgili antijen kompleksleri ardýþýk bi r immunolojik mekanizmayý tetikleyerek sayýsýz ara medyatör salýnýmýna sebep olur. mast hücrelerinde salýnan histamin özellikle kuvvetli bir vasodilatatör (damar geniþletici)dür. damarlarda aþýrý bir geveþme ve geniþlemeye yol açar bu ise tansiyonu aniden düþürür. anafilakside aþýrý hipotansiyona eþ olarak akciðer hava yollarýndada bronkospazm, ciltte akut ürtiker meydana gelebilirir. hayati bir sorundur. epinefrin gibi sistemik vazokonstriktör (damar kastýrcý) ialçalrýn acilen subkütan (cilt altý yolla ) yapýlmasý hayati öneme haizdir. radyolojik çalýþmalarda kullanýlan IV iyod solusyonlarý, yer fýstýðý, arý sokmalarý bu tip ani reaksiyonlara sebep olabilir.
fizik_muayene
DÜÞÜK KAN BASINCININ YAKINMA VE BULGULARI NELER OLABÝLÝR?
Düþük kan basýncý hayati organlara kan gidimini azaltacaktýr. Bu organlardan biri beyindir. Beyine giden kan azaldýðý takdirde baþ dönmesi, sersemlik ve baygýnlýk oluþacaktýr. Kiþiler yatar durumdan oturur duruma ayakta durma pozisyonuna geçtiklerinde bu bulgular artabilir. Düþük tansiyonda ayaða kalkma bu kiþilerdeki tansiyonu daha da düþürecektir. Zaten tansiyonu düþük olan kiþiler ayakta kaldýklarýnda bu düþük tansiyonu daha da kötüleþtirecektir. Ayaða kalkýldýðýnda bulgu veren düþük tansiyona ortostatik hipertansiyon denir. Normal kiþiler ortostatik hipertansiyon durumunu daha önce belirttiðimiz mekanizmalarla kolayca düzeltebilirler.
Düþük kan basýncýnda kalbe giden kan miktarýda azalacaktýr. Kalbi besleyen koroner arterlerdeki bu kan azalmasý risk altýndaki kiþilerde kalp krizi riskini artýrabilecektir.
Böbreklerde uzun süre düþük kan basýncýna maruz kalýrsa, süzme fonksiyoblarý önce geçici sonra kalýcý olarak bozulabilir ve kiþide akut böbrek yetmezliði geliþebilir.
Hipotansiyonun düzeltilemediði durumlarda beyin, böbrek , kalp, akciðer, karaciðer ve diðer organlarda yetmezliðe gidecektir, buna hipotansif þok denmektedir.
x
Laboratuvar testleri
HÝPOTANSÝYON (Düþük Tansiyon) NASIL TEÞHÝS EDÝLÝR VE NASIL DEÐERLENDÝRÝLÝR?
Düþük tansiyonun öncelikle tansiyon ölçerek tespiti gerekir. Düþük tansiyonun yanýnda ortostatik tansiyonun sayýsal deðerlerine de dikkat etmek gerekir. Bu ortostatik tansiyonda kiþi yatar pozisyondan ayaða kalktýðýnda sistolik kan basýncýnda 30 mm cýva miktarýnda düþüþ olursa diastolik kan basýncýnda 15 mm cývadan fazla düþüþ olursa buna ortostatik hipotansiyon adý verilir. Bu tür tansiyon tespit edildikten sonra sebebi araþtýrýlmalýdýr. Bazen sebep çok kolay bulunabilir; örneðin herhangi bir sebepten dolayý kan kaybý var ise veya röntgen çekilirken damardan iyot içerikli kontrast madde enjekte edildiyse bunlardan oluþan sebepler kolayca anlaþýlabilir. Diðer durumlarda ise testler yapýlmalýdýr.
Testler þunlardýr:
Tam kan sayýmý: Enfeksiyonlarýn lehine olabilecek yükselmiþ beyaz küreyi görebiliriz veya kan kaybýyla ilgili anemi durumunu kansýzlýk durumunu görebiliriz.
Kandaki elektrolitlerin düzeyi susuz kalmayý, mineral kayýplarý, böbrek sorunlarýný ve asidozu gösterebilir.
Kanda kortizon düzeyi ve adrenal yetmezlik addison hastalýðý açýsýndan yol göstericidir. Kan ve idrar kültürleri septisemi ve idrar enfeksiyonlarý açýsýndan faydalý olabilir
Radyolojik tetkikler, akciðer filmi, karýn ultrasonu, tomografi; zatürreeyi, kalp yetmezliðini(kalp büyük görünür),safra kesesi taþlarýný, pinomoniyi, pankreatit ve divertikülit gösterebilir. Bunlarý röntgen çalýþmalarýnda görebiliriz.
EKG; kalp hýzýný,deðiþen perikardit durumlarýný,kalp yetmezliðini,kalp iletim bloklarýný, eski veya yeni kalp krizlerini gösterebilir.
Holter monitör kaydý sürekli olmayan ara ara gelen kalp ritim sorunlarýný anlayabilmek için hastalara EKG gibi 24 saat ölçüm yapacak þekilde göðse elektrotlar yerleþtirilerek gün içerisinde normal aktivitelerini yapar iken yapýlan bir testtir. Zaman zaman olan taþikardi ataklarýný bradikardi(yavaþ kalp ritmi) durumlarýný test etmek için kullanýlabilir. Holter monitör kayýtlarýnda 24 saatlik olan bu kayýtta taþikardi veya bradikardi ataklarý yakalanamaz ise bazen daha uzun süreli ancak hasta tarafýndan herhangi ritim sorunu ya da tansiyon düþüklüðü hissedildiði zaman bir düðmeye basýlarak aktive edilen kayýt cihazlarý da mevcuttur. Eko kardiyogram ultrasonik dalgalarla kalbin çalýþmasýný kapaklarýn açýklýlýðýný kapalýlýðýný kalbin bir atýþtaki gönderdiði pompalayabildiði kan miktarýný ölçebilen bir metottur bununla kalp hastalýklarý, perikardi içinde sývý olup olmadýðý, kalp kasýnýn bölgesel olarak yavaþ çalýþýp çalýþmadýðý, kapaklarda bir sorun olup olmadýðý, kalp gözcüklerinde bir pýhtý bir trombus, trombir olup olmadýðý görülebilir.
Ani geliþen nefes darlýðý ve potasyon durumunda pulmoner embolizm dýþlamak için bacaklara doppler ultrasonu ve akciðere tomografi çekilebilir.
x
Medikal tedaviler
DÜÞÜK KAN BASINCI (Hipotansiyon) NASIL TEDAVÝ EDÝLÝR?
Hipotansiyon saðlýklý kiþilerde ve herhangi yakýnma veya bulgu yapmýyor ise tedaviye gerek yoktur. Bununla birlikte normal basýnç, kan basýncý belirgin þekilde düþenlerde bulgu olmasa da bu durumda incelenmesi gerekecektir. Tedaviden önce sebebinin bilinmesi önemlidir. Örneðin bazý ilaçlardan dolayý tansiyonu düþen bir kiþi de ilaç dozajlarýný azaltmak da tedaviyi kolaylaþtýrýr. Susuzluk sebebiyle oluþan düþük tansiyonlarda durum hafif ise aðýzdan alýnacak sývýlarla yerine koyulabilir. Ancak ciddi ve þiddetli susuzluk durumlarýnda bazen damardan sývýyý vererek dengeyi saðlamak gerekir. Kan kayýplarýna baðlý tansiyon düþüklükleri de damardan sývý ve kan transfüzyonlarý ile tedavi edilir. Seplik þok yine acil bir durumdur; damardan sývýlar ve antibiyotikler ile tedavi edilebilir. Tansiyon düþüren ilaçlar ve idrar sökücüler doktor tarafýndan ayarlanmalý, deðiþtirmeli veya kesilmelidir. Bunun ayarlamasýný doktor yapacaktýr. Hastalar kendiliðinden doktora danýþmadan bu tip deðiþiklikleri yapmamalýdýrlar. Ýlaçlar nedeniyle gerçekleþen kalp hýzý düþüklüðü ilaçlar deðiþtirilerek veya azaltýlarak tedavi edilebilirken hasta sinüs sendromu nedeniyle veya kalp bloklarý nedeniyle olan hipotansiyonlarda genellikle kalp pili (pacemaker) takýlabilir.
Yüksek kalp hýzý nedeni ile olan hipotansiyonlarda ilaç tedavisi uygulanabildiði gibi gerektiðinde elektriksel kardiyoveriyon yapýlabilir. kateterizayon ile pulmoner ven izolasyonu yapýlabilir. ventriküler taþikardiler ilaçlarla kontrol altýna alýnmaya çalýþýlýr. kontrol altýna alýnamýyan veya ilaçlarýn yan etkileri sebebi ile kullanýlamadýðý durumlarda göðüs cildi altýna yerleþtirilebilen defibrillatör pacmaker lar bir seçenektir.
Pulmoner emboli ve derin ven trombozunda yeni pýhtý oluþumunu engellemek ve varolan pýhtýnýn güvenli bir þekilde ortadan kalkmasýný saðlamak için önce IV Heparin daha sonra oral warfarrin kullanýlmasý gerekecektir. sebebe yönelik testler ek önlem laýnýp alýnmayacaðýný belirler.
Perikardiyal effüzyonda pericardiosentez denile iþlemle kalp etrafýndanki sývý boþaltýlýr. Perikariyosentez iþleminde dýþarýdan bir iðne ile perikard zarý ile kalp arasýndaki boþluða girilerek buradaki sývý boþaltýlýr.
Postural hipotansiyonda veya semptomatik hipotansiyonda
- su tuz alýmýný artýrma
- varis çorablarý ile ayaklardan kan dönmesini artýrmak
ilaçlar:
midodrine (proamatine ®) postural hipotansiyonu düzeltmede etkin olmakla beraber hastalarýn yatarken geirdikleri zmanlarda tansiyonlarý oldukça yükseltebildiði ve felç riski oluþturduðu bilinmektedir.
pyridostigmine (Mestinon ®) da postural hipotansiyon etkilidir. ek avantajý yatar pozisyonda iken aþýrý kan basýncý yükselmesi yapmamasýdýr. Bu bir antikolinesteraz inhibitörüdür. yan etkileri, karýn kramplarý, barsak motilite artýþýdýr. kalp yetmezliði olan kiþilerde tuz ve su alýmýný artýracaðýndan yetmezliði de artýrma riski mevcuttur. Dolayýsýyla bu kiþilerde yakýn doktor gözetiminde kullanýlmalýdýr.
Vaso-vagal hipotansiyonlarda betablokerlerden propranolol (Dideral ®) kullanýlabilir. SSRI (selektif serotonin geri alým inhibitörleri) kullanýlabilir. bu ilaçlara örnek olarak fluoxetine (Prozac ®), esitalopram , Paroxetine sayýlabilir. Fludrikortizon (Florinef ®) ise bir mineralokortikoiddir, vücudda tuz ve su alýmýný artýrýrarak çalýþýr. ilaçlarla kontrol altýna alýnamayan ve sýk olan vasovagal reaksiyonlarda pacemaker takýlabilir.
x
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
Semptom ve Yakýnmalar
Fizik Muayene Bulgularý
Laboratuvar testleri, özel testler
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
Ýlgili Kelimeler Listesi: Hipotansiyon, tansiyon düþmesi, düþük tansiyon, baþ dönmesi, ayaða kalkýnca baþ dönmesi, ortostatik hipotansiyon, tansiyon düþüklüðü, tansiyon düþüklüðünün tedavisi, tuzlu ayran içme, tansiyon düþmesinin belirtileri, tansiyon düþmesinin tedavisi
Not:  Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..
Giriþ
Düþük kan basýncý ne demektir?
Kan basýncý damarlardaki kanýn damar duvarýna yaptýðý basýnç olarak ifade edilebilir. Bu basýnç kalbin dakikada vücutta döndürdüðü toplam kan miktarýyla ve damarlardaki esneklikle alakalý olarak deðiþmektedir. Genel olarak Tansiyon sistolik ve diastolik tansiyon olarak ifade edilebilir. Sistolik tansiyon kalbin kaný ilk defa pompalamak için kasýldýðý anda damarlarda oluþturduðu basýnç miktarýdýr. Söylenirken 12/8 dendiðinde, örneðin birinci söylenen sistolik kan basýncýdýr. Ýkinci söylenen ise diastolik kan basýncýdýr. diastolik kan basýncý kalbin kaný pompaladýktan sonra gevþemesi ve vücudu dolaþýp geri dönen kanýn kalbe girdiði zamana denk gelir bu durumda basýnç daha düþüktür. Sistolik kan basýncýnýn normali 90 il 120 mm Hg (civa) arasýndadýr. Normal diastolik kan basýncý ise 60 ile 80 mm civa arasýndadýr. En son kabul edilen kýlavuzlara göre normal kan basýncý 12/8 den aþaðý olmalýdýr. Kan basýncý 13/8 den yüksek olan durumlar yüksek kan basýncý olarak kabul edilir. Yüksek kan basýncý kalp hastalýklarý, böbrek hastalýklarý, felçler, damar sertliði dediðimiz Ateroskleroz durumunu, riskini arttýrýr. Düþük kan basýncýnda yüksek kan basýncýndaki ifadeler gibi sabit bir deðer yoktur. Düþük kan basýncý daha çok kendini yakýnmalarla ve bulgularla belli eder. Kandaki düþük basýnç nedeniyle hayati organlar dediðimiz beyin ve böbreklerde kanýn bu düþük basýnç durumu devam ettiði sürece kalýcý hasarlara rastlanabilir. Bazý kiþilerde 9/6 veya 9/5’lik bir tansiyon her hangi bir bulgu vermezken; normalde yüksek tansiyonda seyreden kiþilerde 10/6 düþen bir tansiyonda düþük tansiyon bulgularý oluþabilir.
Kan basýncýný belirleyen iki ana faktör vardýr. Bunlardan birincisi kalbin akým esnasýnda dolaþýma pompaladýðý kan miktarý ve bu kanýn geçmiþ olduðu küçük arterlerdeki dirençtir.
Normal kan basýncý nasýl saðlanýr?
Normal kan basýncý düþtüðü ya da yükseldiði dönemlerde bu durumu algýlayan vücudumuzda reseptörler yani alýcýlar vardýr. Bunlar kalpte küçük arteriollerde, toplardamarlarda ve böbrekte yer alýrlar. Bu bölgelerdeki alýcýlar kan basýncýný algýladýktan sonra algýladýktan sonra deðiþik mekanizmalarla kan basýncýný düþürmeye veya alçaltmaya çalýþabilirler. Genel olarak düþük tansiyonu yükseltmek için vücudun sahip olduðu mekanizmalar þunlardýr:
1.Kalp tarafýndan atýlan kan miktarýný arttýrýlmasý. Bu kalbin hýzýný arttýrarak da saðlanmaya çalýþýlýr. Damarlara gelen toplam kan miktarýný arttýrmaya çalýþmak da küçük arterlerde, atardamarlardaki direnci arttýrarak kan basýncý yükseltilmeye çalýþýlanabilir. Kalp kan basýncýný yükseltmek içim daha hýzlý ve daha güçlü atmaya çalýþýr.
2.Toplardamarlardaki gevþeme ve kasýlmalardýr. Toplardamarlardaki gevþemelerle daha fazla kan bu bölgede göllenir, böylece kan basýncý düþer. Diðer yandan toplardamarlar kendini daha fazla daraltýr ise bu seferde dolaþýmdaki ve kalbe gelen kan miktarý artacaðýndan dolayý tansiyon bu þekilde yükseltilmeye çalýþýlýr.
3. Toplardamarlar dýþýnda atardamarlarýn küçük olanlarý arterioller yine ayný þekilde geniþleyebilir ve daralabilir bu þekilde tansiyonu ayarlamaya çalýþýr. Geniþlediði zaman basýnç düþecektir. Daraldýklarý zaman basýnç artacaktýr.
4. Böbreklerde kan basýncýný ayarlamakta etkindir. Yaptýðý idrar miktarýný arttýrarak veya azaltarak kan basýncýný ayarlamaya çalýþýr. Ýdrar yapýmýný azaltýp daha çok sývýyý vücutta tutar ise bu tansiyonu yükseltmeye yarayacaktýr. Ýdrar miktarý arttýrýlarak vücuttan daha fazla sývý atýlýrsa bu da yüksek olan tansiyonu düþürmeye yardýmcý olur. Böbreðin; kalp ya da damarlarda olan deðiþikliklere nazaran tansiyon üzerindeki iyileþtirici etkisi daha uzun sürelerde saatler ya da günler içerisinde olacaktýr. Diðer atardamar, toplardamar ve kalple ilgili deðiþiklikler saniyeler içerisinde görülecektir. Böbreklerde kan basýncýný ve dolaþan kan miktarýný ayarlamaya çalýþan sisteme renin-anjiyotensin-aldesteron sistemi de denir. bu sistem dolaþan kan miktarý vebasýncý algýladýktan sonra bu adý geçen hormonlar sayesinde böbrek üzerinden tuz atýlýmý ve tutulmasýný ayarlayarak tansiyonu azaltýr veya artýrýr.
Örneðin bir mide kanamasýnda hýzlý kan kaybedilir. Bu kan kaybý sýrasýnda damardaki kan miktarý azalmaya baþladýðýnda kalp daha hýzlý ve güçlü çarparak kan basýncýný yükseltmeye çalýþýrken damarlarda; atardamarda olsun toplardamarlarda olsun buna ayný þekilde katýlarak cevap verir toplardamarlar kasýlarak kalbe dönen kaný artýrýr, daha çok kan dolaþmasýný saðlamaya çalýþýr. Küçük damarlar; kasýlarak basýncý arttýrýp hayati organlara kan gitmesine çalýþýr. Bu þekilde kiþi kanýyorsa bile bir süre bu kan kaybý kan basýncý düþürülmeden idare edilebilir, ta ki kanama durmaz ve bu mekanizmalar artýk baþ edemez duruma gelene kadar
DÜÞÜK KAN BASINCI VÜCUDUMUZ ÝÇÝN KÖTÜ MÜDÜR?
Kiþiler ne kadar ne kadar tansiyonlarý düþük olursa bulgu olmadýðý sürece yakýnma yapmadýðý sürece daha düþük felç, daha düþük böbrek hastalýðý ve daha düþük kalp hastalýðýna sahip olurlar. Atletler, sürekli egzersiz yapanlar,ideal kilosunu koruyan kiþiler,sigara içmeyenler genelde düþük kan basýncýna sahiptirler. Bu düþük kan basýncý herhangi bulgu ya da yakýnma olmadýðý sürece istenilebilir bir durumdur.
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
Hipotansiyon sebepleri nelerdir?
Düþük Kan hacmi
Kanamalar- gastrointestinal kanamalar, hematüri gibi
batýn içine sývý yer deðiþtirmesi- akut pankreatiti gibi batýn içi inlfamasyonu hallerinde karýn boþluðuna sývý toplanýr. buna assit denir. assit oluþurken kan volumunden çalarak oluþacaðýndan tansiyon düþecektir.
Düþük kalp kan pompalanmasý
- Kalp kasý yetmezliði
- Perikardit
- Kalp ritm bozukluklarý
- pulmoner embolizm
- Ýlaçlar
- Dehidratasyon
- su alýmý azlýðý
- egzersiz
- ateþ
- güneþ çarpmasý
- hipertermi
- Bulantý-kusma
- ishal
- Diðer -metabolik ve endokrine sebepler, sepsis vb ..aþaðýda ayrýntýlarý ile okuyunuz
Semptom ve Yakýnmalar
KALBE BAÐLI HÝPOTANSÝYON SEBEPLERÝ
A) ZAYIFLAMIÞ KALP KASI
Zayýflamýþ kalp kasýnýn sebepleri kuvvetli bir kalp krizi sonrasý olabileceði gibi küçük kalp krizi ataklarý sonrasýnda da olabilir. Ayrýca kalbe toksik olabilecek deðiþik ilaçlar kalbi zayýflatabilir. Bazý viral enfeksiyonlar miyokardit yaparak kalbi zayýflatabilir. Miyokardit kalp kasýnýn iltihabý demektir. Yine benzer þekilde kalp kapaklarýndaki sorunlar uzun vadede kalbe yüklenerek kalp kasýný zayýflatabilir; en önemli örnek: aortik stenoz dediðimiz durumdur. Aort kalpten ilk çýkýþ anýnda bütün vücuda kanýn pompalandýðý ana damardýr. Aort kapaðý ise bu damarýn hemen baþlangýcýnda yer alýr. pomplanan kanýn kalbe geri dönmesini engeller, bu sayede kan devridaim yapabilir. Burada darlýk olduðu zaman kalp kaný pompalamakta zorlanacaktýr ve tansiyon düþecektir.
B) PERÝKARDÝT
Perikard kalbi etrafýný saran zara denir. Bu zar iltihaplandýðý zaman perikardit olarak adlandýrýlýr. Perikardit durumlarýnda perikard iç boþluðuna sývý birikir ve bu kalbe baský yapar. Kalbin içine kaný almasýný ve pompalamasýný engelleyeceðinden dolayý hipotansiyon geliþecektir.
C) PULMONER EMBOLÝZM
Genelde ayak toplardamarlardaki pýhtýlarýn kopup önce kalbe sonra akciðerlerdeki büyük damarlara gitmesiyle ve o bölgeyi týkamasýyla oluþur. Böylece küçük kan dolaþýmý dediðimiz Kalpten akciðere oradan da tekrar kalbin sað boþluðuna kanýn gitmesi engellenir. Bu durumnda kalbin pompalayacaðý kan miktarý azalacaktýr bu da; hipotansiyona sebep olacaktýr. Pulmoner embolizm acil ve hayati tehlike oluþturan bir durumdur.
D) KALP HIZINDA AZALMA (Bradikardi)
Normal saðlýklý bireylerde kalp hýzý dakikada 60 ile 100 arasýnda olmalýdýr. 60’ýn altýndaki hýza basýnca bradikardi deriz. Atletlerde ve aðýr egzersiz yapanlarda 40 ve 50 lerde olan kalp ritmlerine normalde rastlanabilir. Hastalýk hali kabul edilmez. Bu kiþilerde kalbin anlýk atýmý güçlü olduðundan daha düþük sayýda daha yüksek hacim i pompalayabilirler.
Bradikardinin en sýk sebebleri þunlardýr
- Hasta sinus sendromu
- Kalp bloklarý
- Ýlaç toksisiteleri
Hasta Sinus sendromu
normalde kalbin ana elktrik aktivitesini sino-atriyal düðüm (S-A düðüm) denilen odak saðlar. burada oluþan elektrik dalgalarý önce atriumlarý kasýlmasýný saðlar daha sonra ileti ventriküllere iletilir. S-A düðüm bozulduðunda bradikardi geliþebilmektedir.
Kalp Bloklarý
S-A düðüm normal olduðu halde elelktrik aktivitesinin daha ileri noktalara taþýnmasýnda deðiþik noktalarda bloklar geliþebilir. Bu durumlardada bradikardi geliþebilir.
Ýlaç toksisiteleri
yüksek tansiyonda tedavi amaçlý alýnan digoksin ve betablokerler gibi ilaçlar bazý hastalarda özellikle yaþlýlarda bradikardiya ve ardýndan hipotansiyona sebep olabilir.
E) taþikardi- aþýrý hýzlý kap ritmi
Aþýrý hýzlý kalp ritimlerinde kalbe dönen kan içeri girmesi mekanik olarak zor olmakta ve kalb yeterince dolamadan pompalama yapmaktadýr. bu durumda dakilada pomplananan toplam kan düþmekte buda hipotansiyona neden olmaktadýr. sýk görülen hýzlý ritm sorunlarý þunlardýr
- Atriyal fibrilasyon
- PAT
- ventriküler taþikardi
- Ventriküler fibrilasyon
ÝLAÇLARA BAÐLI HÝPOTANSÝYON
Kalsiyum kanal blokerleri, beta bolkerler, Digoksin kalp hýzýný ve kasýlma gücünü azaltarak hipotansiyona yol açabilirler. ayrýca ACE (Anjiyotensin converting inhibitörleri) inhibitörleri ve alfa blokerlerde ayný þekilde yaþlýlarda hipotansiyon sebebi olabilirler.
Ýdrar söktürücü ilaçlardan furosemide (Lasix ®) aþýrý su atýlýmýna yol açarak hipotansiyona yol açar. depresyon ilaçlarýndan amitriptilin, parkinson hastalýðýnda kullanýlan veya Levo-dopacarbi-dopa, ikditarsýzlýk (impotans) da kullanýlan sildenafil (Viagra ®) gibi ilaçlar nitrogliserin içeren kalp ilaçlarý ile beraber kullanýldýklarýnda tansiyon düþürürler. Alkol ve narkotik ilaçlarda hipotansiyon sebebi olabilir.
VAZOVAGAL REAKSÝYON
Bu sýk görünen bir durumdur. Genellikle saðlýklý kiþilerde geçici olarak ani tansiyon düþmelerine kalp hýzýnýn ani düþmesine ve bayýlmalara sebep olabilir. Tipik olarak aðrý, iðne batmasý, kan aldýrma gibi durumlar örnek verilebilir. Serum takýlmasý kola, koldan kan alýnmasý aþýrý kusma ve bunaltý reaksiyonlarýna ani geliþen bu durumlara vagus siniri dediðimi sinir karýn bölgesinden de duyularý alýp beyne iletebilir ve reaksiyon olarak geriye tansiyon düþmesi kalp hýzý düþmesi þeklinde bir sonuç verebilir. Bu kiþilerin kýsa süre bayýltacak kadar tansiyon düþebilir. Vagusun bu aþýrý reaksiyonu bazý kiþilerde büyük abdest yaparken ýkýnmayla ya da kusma sýrasýnda da olabilir. Aniden soðuða girme soðuk duþ alma bu durumda benzer etkiler yapabilen olaylardandýr.
POSTURAL HÝPOTANSÝYON- Ortostatik hipotansiyon
Ayaða kalkýldýðýnda sistolik kan basýncýnda 30 mm Hg dan fazla veya diyastolik kan basýncýnda 15 mm Hg dan fazla düþme olmasýna postural veya ortostatik hipotansiyondenir.
Kiþilerde yatar durumdayken aniden ayaða kalkma durumlarýnda olan tansiyon düþmelerine ortostatik hipotansiyon denir. Aniden ayaða kalkýndýðýnda ayaklardaki toplardamarlarda yer çekiminden dolayý bir kan gömmesi olur; bu ani durumda kalbe gelen kan azalýr ve tansiyonda düþüklüðe yol açar. Normal kiþilerde bu durum kalp hýzýnda artýþ ve toplardamarlarda kasýlma ile kendini hýzlýca toparlar. Ancak bazý kiþilerde bu toparlanma olmayabilir ve bu durumda ortostatik hipotansiyon veya diðer adýyla porstural hipotansiyon geliþir. Postural hipotansiyonu kolaylaþtýran bazý faktörler ise þunlardýr: Yaþlýlýk, kullanýlan bazý ilaçlar, diyabet, uzun süre yatak istirati yapan kiþiler, susuzluk, adrenal yetmezlik, otonomik sinir harabiyetleri ki; bunlara sebep olan nedenler diyabet ve alkolizm sayýlabilir. Yine bazý nörolojik sendromlar ortostatik hipotansiyona neden olabilir. Örneðin Shy-drager sendromu. Ortostatik Hipotansiyonun gençlerde görülen nadir bir sebebi de otonomik sinir sisteminin uzun süre ayakta kalma durumlarýnda yanlýþ cevap vermesidir. buna otonomik disfonksiyon adý verilir. Bu kiþilerde uzun süre ayakta kalýndýðýnda otonomik sinir sistem kalp hýzýný arttýrmak yerine azaltýp damarlarda kasmak yerine geniþlettiði için tansiyon düþmektedir.
Uriner hipotansiyon
bazen yaþlýlarda idrar yaparken açýða çýkan hormonal medyatörler ani tansiyon düþüklüklerine yol açabilir.
ADDÝSON HASTALIÐI
Addison hastalýðýnda surrenal bezlerde (böbreküstü bezleri) çalýþamama söz konusudur. kortizol hormonu eksik olan bu kiþilerde iþtahsýzlýk, Na tutamama ve aþýrý K yükselmesi, zayýflýk, kas zayýflýðý, halsizlik ve ciltte hiperpigmentasyon görülür. addison hastalýðýnýn en sýk iki sebebi tuberküloz ve otoimmun hastalýktýr.
SEPTÝSEMÝ
vucudda kana karýþan mikroorganizmalarýn sahip olduðu bazý yapýlar endotoksinler damar sistemine etki ederk aþýrý bir gevþemeye ve tansiyon düþmesine sebep olurlar. zamanýnda önelem alýnmazsa tüm organ sistemleri bu septik þok durumunda kalýcý hasar görebilir.
ANAFÝLAKTÝK ÞOK
Tip I allerjik reaksiyondur. ýmmunoglobulin E aracýlýðý ile oluþur. deðiþik allerjenik maddelere karþý oluþan Ig E ve ilgili antijen kompleksleri ardýþýk bi r immunolojik mekanizmayý tetikleyerek sayýsýz ara medyatör salýnýmýna sebep olur. mast hücrelerinde salýnan histamin özellikle kuvvetli bir vasodilatatör (damar geniþletici)dür. damarlarda aþýrý bir geveþme ve geniþlemeye yol açar bu ise tansiyonu aniden düþürür. anafilakside aþýrý hipotansiyona eþ olarak akciðer hava yollarýndada bronkospazm, ciltte akut ürtiker meydana gelebilirir. hayati bir sorundur. epinefrin gibi sistemik vazokonstriktör (damar kastýrcý) ialçalrýn acilen subkütan (cilt altý yolla ) yapýlmasý hayati öneme haizdir. radyolojik çalýþmalarda kullanýlan IV iyod solusyonlarý, yer fýstýðý, arý sokmalarý bu tip ani reaksiyonlara sebep olabilir.
Fizik Muayene Bulgularý
DÜÞÜK KAN BASINCININ YAKINMA VE BULGULARI NELER OLABÝLÝR?
Düþük kan basýncý hayati organlara kan gidimini azaltacaktýr. Bu organlardan biri beyindir. Beyine giden kan azaldýðý takdirde baþ dönmesi, sersemlik ve baygýnlýk oluþacaktýr. Kiþiler yatar durumdan oturur duruma ayakta durma pozisyonuna geçtiklerinde bu bulgular artabilir. Düþük tansiyonda ayaða kalkma bu kiþilerdeki tansiyonu daha da düþürecektir. Zaten tansiyonu düþük olan kiþiler ayakta kaldýklarýnda bu düþük tansiyonu daha da kötüleþtirecektir. Ayaða kalkýldýðýnda bulgu veren düþük tansiyona ortostatik hipertansiyon denir. Normal kiþiler ortostatik hipertansiyon durumunu daha önce belirttiðimiz mekanizmalarla kolayca düzeltebilirler.
Düþük kan basýncýnda kalbe giden kan miktarýda azalacaktýr. Kalbi besleyen koroner arterlerdeki bu kan azalmasý risk altýndaki kiþilerde kalp krizi riskini artýrabilecektir.
Böbreklerde uzun süre düþük kan basýncýna maruz kalýrsa, süzme fonksiyoblarý önce geçici sonra kalýcý olarak bozulabilir ve kiþide akut böbrek yetmezliði geliþebilir.
Hipotansiyonun düzeltilemediði durumlarda beyin, böbrek , kalp, akciðer, karaciðer ve diðer organlarda yetmezliðe gidecektir, buna hipotansif þok denmektedir.
Laboratuvar testleri, özel testler
HÝPOTANSÝYON (Düþük Tansiyon) NASIL TEÞHÝS EDÝLÝR VE NASIL DEÐERLENDÝRÝLÝR?
Düþük tansiyonun öncelikle tansiyon ölçerek tespiti gerekir. Düþük tansiyonun yanýnda ortostatik tansiyonun sayýsal deðerlerine de dikkat etmek gerekir. Bu ortostatik tansiyonda kiþi yatar pozisyondan ayaða kalktýðýnda sistolik kan basýncýnda 30 mm cýva miktarýnda düþüþ olursa diastolik kan basýncýnda 15 mm cývadan fazla düþüþ olursa buna ortostatik hipotansiyon adý verilir. Bu tür tansiyon tespit edildikten sonra sebebi araþtýrýlmalýdýr. Bazen sebep çok kolay bulunabilir; örneðin herhangi bir sebepten dolayý kan kaybý var ise veya röntgen çekilirken damardan iyot içerikli kontrast madde enjekte edildiyse bunlardan oluþan sebepler kolayca anlaþýlabilir. Diðer durumlarda ise testler yapýlmalýdýr.
Testler þunlardýr:
Tam kan sayýmý: Enfeksiyonlarýn lehine olabilecek yükselmiþ beyaz küreyi görebiliriz veya kan kaybýyla ilgili anemi durumunu kansýzlýk durumunu görebiliriz.
Kandaki elektrolitlerin düzeyi susuz kalmayý, mineral kayýplarý, böbrek sorunlarýný ve asidozu gösterebilir.
Kanda kortizon düzeyi ve adrenal yetmezlik addison hastalýðý açýsýndan yol göstericidir. Kan ve idrar kültürleri septisemi ve idrar enfeksiyonlarý açýsýndan faydalý olabilir
Radyolojik tetkikler, akciðer filmi, karýn ultrasonu, tomografi; zatürreeyi, kalp yetmezliðini(kalp büyük görünür),safra kesesi taþlarýný, pinomoniyi, pankreatit ve divertikülit gösterebilir. Bunlarý röntgen çalýþmalarýnda görebiliriz.
EKG; kalp hýzýný,deðiþen perikardit durumlarýný,kalp yetmezliðini,kalp iletim bloklarýný, eski veya yeni kalp krizlerini gösterebilir.
Holter monitör kaydý sürekli olmayan ara ara gelen kalp ritim sorunlarýný anlayabilmek için hastalara EKG gibi 24 saat ölçüm yapacak þekilde göðse elektrotlar yerleþtirilerek gün içerisinde normal aktivitelerini yapar iken yapýlan bir testtir. Zaman zaman olan taþikardi ataklarýný bradikardi(yavaþ kalp ritmi) durumlarýný test etmek için kullanýlabilir. Holter monitör kayýtlarýnda 24 saatlik olan bu kayýtta taþikardi veya bradikardi ataklarý yakalanamaz ise bazen daha uzun süreli ancak hasta tarafýndan herhangi ritim sorunu ya da tansiyon düþüklüðü hissedildiði zaman bir düðmeye basýlarak aktive edilen kayýt cihazlarý da mevcuttur. Eko kardiyogram ultrasonik dalgalarla kalbin çalýþmasýný kapaklarýn açýklýlýðýný kapalýlýðýný kalbin bir atýþtaki gönderdiði pompalayabildiði kan miktarýný ölçebilen bir metottur bununla kalp hastalýklarý, perikardi içinde sývý olup olmadýðý, kalp kasýnýn bölgesel olarak yavaþ çalýþýp çalýþmadýðý, kapaklarda bir sorun olup olmadýðý, kalp gözcüklerinde bir pýhtý bir trombus, trombir olup olmadýðý görülebilir.
Ani geliþen nefes darlýðý ve potasyon durumunda pulmoner embolizm dýþlamak için bacaklara doppler ultrasonu ve akciðere tomografi çekilebilir.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri
DÜÞÜK KAN BASINCI (Hipotansiyon) NASIL TEDAVÝ EDÝLÝR?
Hipotansiyon saðlýklý kiþilerde ve herhangi yakýnma veya bulgu yapmýyor ise tedaviye gerek yoktur. Bununla birlikte normal basýnç, kan basýncý belirgin þekilde düþenlerde bulgu olmasa da bu durumda incelenmesi gerekecektir. Tedaviden önce sebebinin bilinmesi önemlidir. Örneðin bazý ilaçlardan dolayý tansiyonu düþen bir kiþi de ilaç dozajlarýný azaltmak da tedaviyi kolaylaþtýrýr. Susuzluk sebebiyle oluþan düþük tansiyonlarda durum hafif ise aðýzdan alýnacak sývýlarla yerine koyulabilir. Ancak ciddi ve þiddetli susuzluk durumlarýnda bazen damardan sývýyý vererek dengeyi saðlamak gerekir. Kan kayýplarýna baðlý tansiyon düþüklükleri de damardan sývý ve kan transfüzyonlarý ile tedavi edilir. Seplik þok yine acil bir durumdur; damardan sývýlar ve antibiyotikler ile tedavi edilebilir. Tansiyon düþüren ilaçlar ve idrar sökücüler doktor tarafýndan ayarlanmalý, deðiþtirmeli veya kesilmelidir. Bunun ayarlamasýný doktor yapacaktýr. Hastalar kendiliðinden doktora danýþmadan bu tip deðiþiklikleri yapmamalýdýrlar. Ýlaçlar nedeniyle gerçekleþen kalp hýzý düþüklüðü ilaçlar deðiþtirilerek veya azaltýlarak tedavi edilebilirken hasta sinüs sendromu nedeniyle veya kalp bloklarý nedeniyle olan hipotansiyonlarda genellikle kalp pili (pacemaker) takýlabilir.
Yüksek kalp hýzý nedeni ile olan hipotansiyonlarda ilaç tedavisi uygulanabildiði gibi gerektiðinde elektriksel kardiyoveriyon yapýlabilir. kateterizayon ile pulmoner ven izolasyonu yapýlabilir. ventriküler taþikardiler ilaçlarla kontrol altýna alýnmaya çalýþýlýr. kontrol altýna alýnamýyan veya ilaçlarýn yan etkileri sebebi ile kullanýlamadýðý durumlarda göðüs cildi altýna yerleþtirilebilen defibrillatör pacmaker lar bir seçenektir.
Pulmoner emboli ve derin ven trombozunda yeni pýhtý oluþumunu engellemek ve varolan pýhtýnýn güvenli bir þekilde ortadan kalkmasýný saðlamak için önce IV Heparin daha sonra oral warfarrin kullanýlmasý gerekecektir. sebebe yönelik testler ek önlem laýnýp alýnmayacaðýný belirler.
Perikardiyal effüzyonda pericardiosentez denile iþlemle kalp etrafýndanki sývý boþaltýlýr. Perikariyosentez iþleminde dýþarýdan bir iðne ile perikard zarý ile kalp arasýndaki boþluða girilerek buradaki sývý boþaltýlýr.
Postural hipotansiyonda veya semptomatik hipotansiyonda
- su tuz alýmýný artýrma
- varis çorablarý ile ayaklardan kan dönmesini artýrmak
ilaçlar:
midodrine (proamatine ®) postural hipotansiyonu düzeltmede etkin olmakla beraber hastalarýn yatarken geirdikleri zmanlarda tansiyonlarý oldukça yükseltebildiði ve felç riski oluþturduðu bilinmektedir.
pyridostigmine (Mestinon ®) da postural hipotansiyon etkilidir. ek avantajý yatar pozisyonda iken aþýrý kan basýncý yükselmesi yapmamasýdýr. Bu bir antikolinesteraz inhibitörüdür. yan etkileri, karýn kramplarý, barsak motilite artýþýdýr. kalp yetmezliði olan kiþilerde tuz ve su alýmýný artýracaðýndan yetmezliði de artýrma riski mevcuttur. Dolayýsýyla bu kiþilerde yakýn doktor gözetiminde kullanýlmalýdýr.
Vaso-vagal hipotansiyonlarda betablokerlerden propranolol (Dideral ®) kullanýlabilir. SSRI (selektif serotonin geri alým inhibitörleri) kullanýlabilir. bu ilaçlara örnek olarak fluoxetine (Prozac ®), esitalopram , Paroxetine sayýlabilir. Fludrikortizon (Florinef ®) ise bir mineralokortikoiddir, vücudda tuz ve su alýmýný artýrýrarak çalýþýr. ilaçlarla kontrol altýna alýnamayan ve sýk olan vasovagal reaksiyonlarda pacemaker takýlabilir.
Ýlgili Kelimeler Listesi: Hipotansiyon, tansiyon düþmesi, düþük tansiyon, baþ dönmesi, ayaða kalkýnca baþ dönmesi, ortostatik hipotansiyon, tansiyon düþüklüðü, tansiyon düþüklüðünün tedavisi, tuzlu ayran içme, tansiyon düþmesinin belirtileri, tansiyon düþmesinin tedavisi
Not:  Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..


