Karaciðer kitleleri, lezyonlarý deðerlendirilirken, karaciðer kitlesinin ilk tespit edildiði andaki durum dikkate alýnmalýdýr. Yani tesadüfen mi bulundu? Yoksa hastanýn bir yakýnmasý var mýydý? 

Ayrýca hastanýn diðer bazý özellikleri akýlda tutulmalýdýr. Bunlar hastanýn yaþý, cinsiyeti, oral kontraseptif kullanýp kullanmadýðý, kronik karaciðer hastalýðý veya siroz öyküsü veya risk faktörlerinin bulunup bulunmadýðý, öyküde karaciðer dýþý (ekstrahepatik) herhangi bir kanserinin olup olmadýðý bilinmelidir. Seyahat öyküsü amibik veya piyojenik apse geliþmesi açýsýndan önemli olabilir. Hikayedeki bütün bu özellikler akýlda tutulurken uygun görüntüleme yöntemleri seçilmeli, tümör markerlarý istenmeli ve tüm bunlarla tanýya gidilmelidir.

Bu bilgilerin ýþýðýnda uygun görüntüleme metotlarý seçilerek vakalarýn %98 inde biyopsi yapmadan tanýya varýlabilmektedir. Karaciðer lezyonlarla yemek yapýlan bir çalýþmada, 160 kiþilik bir vaka grubunda ince iðne aspirasyon biyopsisi yapýlmadan hastalara öykü ve uygun görüntüleme metotlarýyla ve tümör markerlarý ila yaklaþýldýðýnda ön tanýlarýni %98 oranýnda doðru olduðu bu hastalara yapýlan cerrahi müdahelede görülmüþtür.

 

Karaciðer lezyonlarýnda yaklaþýmda karaciðer lezyonun büyüklüðü de önemlidir. 1 cm çapýn altýndaki lezyonlar çok büyük olasýlýkla tesadüfen bulunmuþ bening lezyonlardýr. Hemanjiomlar, küçük kistler, bening bilyer hamartomlar bu lezyonlarýn çoðunluðunu oluþtururlar. Ayrýca bir cm nin  altýndaki lezyonlarý görüntüleme metodlarýyla tanýmlamak veyahut da biyopsi almak çaplarýnýn küçüklüðünden dolayý oldukça zordur. Bu vakalarda en uygun yapýlacak þey klinik takiptir. Daha büyük lezyonlarda ise hikaye ve görüntüleme metodlarý ve birazdan bahsedeceðimiz yaklaþýmla tanýlarý konacaktýr.

 

Fokal karaciðer lezyonlarýnda ince iðne aspirasyon biyopsisinin yeri sýnýrlýdýr. Þöyle ki bazý lezyonlardan alýnan örnekler taný koydurucu olmaktan uzak olabilir. Örneðin adenomlar,  fokal nodüler hiperplazi lezyonlarýnda alýnan örnekler taný koydurucu olmayabilir. Ayrýca ince iðne aspirasyon biyopsinin riskleri mevcuttur. Ýðne giriþ çýkýþ yolunda kanserin yayýlmasý ve kanama riski mevcuttur. Hemanjiom ve adenom gibi lezyonlarda kanama riski var. Ýðne biopsi hattýnda tümör yayýlma riski %3 civarýndadýr. Ayrýca maliyet etkinlik açýsýndan histolojik taný yaklaþýmýnýn biyopsi almadan yapýlacak taný yaklaþýmlarýna bir üstünlüðü yoktur.

Genel olarak karaciðer metastazlarý hipoekoik ve çok sayýda olurlar. Lezyonlarýn ortasý heterojen ve kenarlarý hipoekoik bir hat gösterir. Metastatik lezyonlar açýsýndan transabdominal ultrasonun MR veya  BT ye göre etkinliði daha düþüktür, daha düþük sensitiviteye (hassasiyete)  sahiptir.

Trifazik çekimlerde yani kontrast verilmeden, arteryal fazda ve geç portal fazda alýnan grafilerde metastazlar daha kolay deðerlendirilir. Kolon, mide ve pankreastan gelen metastatik lezyonlar  etraftaki daha parlak parankime göre daha siyah yani düþük attenuasyonda görüntü verirler. 

Hiper vasküler metastazlarda ise (nöroendokrin tümörler, renal hücreli karsinom, meme kanseri, melenom, tiroit kanseri) lezyon hýzlýca belirir ve arteriyal fazda çevre karaciðere göre daha parlak þekilde ve daha hýzlý bir þekilde görülür. Butip metastazlarý portal fazda  veya tek fazlý çekimlerdegörmek ayýrmak zor olur. 

Gadolonium veya veya superparamagnetik demir oksit ajanlarýyla kontrast -duyarlandýrlmýþ  (contrast -enhanced) çekimlerde, bilgisayarlý tomografiye göre daha az kontrast verildiði için trifazik çekimlerde metastazlar daha iyi gösterilebilir. Ayný þekilde hipervasküler metastazlarda ayrým daha kolay olur.

Öncelikle hastalarda altta yatan bir karaciðer hastalýðý, siroz bulgularý olup olmadýðý deðerlendirilmelidir. 

Sirotik hastalarda displastik nodülleri veya regeneratif nodülleri, hepatosellüler karsinomdan ayýrmak bazen zor olmaktadýr. Þu an güncel olarak böyle bir durumda MR tercih edilmelidir. Çünkü MR kontrast- duyarlamasýyla ayrýmý daha kolay yapabilmektedir. Ayrýca dejeneratif nodüller içerisinde demir varlýðýndan dolayý da ayrýca görüntüleme daha kolay yapýlabilecektir.

 

Kolanjiokarsinom altta yatan risk faktörleri olduðu durumlarda daha dikkatli bir þekilde ele alýnmalýdýr. Bu risk faktörleri arasýnda kronik kolestatik karaciðer hastalýklarý, primer sklerozan kolanjit,  uzun süreli koledokosel,  intrahepatik litiyaziz,  parazitik safra yolu enfeksiyonlarý geçmiþte thorotrast kontrast madde kullanýmý sayýlabilir. ERCP de sitolojik fýrça ile örnek almak gerekebilir ancak bunun taný koyma oraný yüksek deðildir. Bazen primer sklerozan kolanjitte görülen darlýklarýn kolanjiokarsinomdan ayrýlmasý mümkün olmayabilir. Alýnan histolojik örneklerin  meme, akciðer ve pankreas metastazlarýndan histolojik olarak ayrýmý zordur. Bu noktada cytokeratin immunhistokimyasal boyama faydalý olacaktýr.