x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Bilgisayar Kaynaklý Hastalýklar
Tekrarlanan Zorlama Yaralanmasý (Repetitive Strain Injury)
Karpal Tünel Sendromu (Carpal Tunnel Syndrome)
Bilgisayar Görme Sendromu (Computer Vision Syndrome)
Göz Yorgunluðu (Computer Eyestrain)
TEKRARLANAN ZORLAMA YARALANMASI
Günümüzde iþ hayatý, eðitim ve eðlencenin bilgisayar ile giderek daha çok iç içe hale gelmesi, herkesi, mouse ve klavye kullanýlmasýna baðlý olarak ortaya çýkan Tekrarlanan Zorlama Yaralanmasý’nýn (RSI) tehlikeleri konusunda dikkatli olmaya zorlamaktadýr. Bu gerçekten ciddi, aðrýlý bir durumdur ve önlemek hastalýðý tedavi etmekten çok daha kolaydýr. Gençlerde ve fiziksel olarak saðlýklý kiþilerde dahi görülebilir. Bilgisayar ile ilgili iþlerde çalýþmakta iken rahatsýzlýklarýndan ötürü kariyerlerini terk etmek zorunda kalan, hatta araba kullanmak veya giyinmek gibi temel aktiviteleri bile yerine getiremeyecek kadar engelli hale gelenler mevcuttur.
Yinelenen binlerce tuþ darbeleri ve uzun süreler mouse tutup sürüklemek vücutta yavaþ yavaþ zararlý etkiler biriktirir. Bu durum, hatalý yazma teknikleri ve eller, bilekler, kollar hatta omuzlar ve boyundaki kas ve sinirlere gereksiz yük bindiren duruþ bozukluklarýna baðlý olarak çok daha çabuk da geliþebilir. Yeteli mola ve dinlenmenin olmayýþý, aþýrý güç kullanýmý neredeyse sorunu garantiler.
Korunma
Doðru yazý yazma ve oturuþ tekniði, doðru ekipman kurulumu ve faydalý çalýþma alýþkanlýklarý, korunmada ergonomik gereçlerin (parçalý klavyeler, bilek destekleri v.b.) kullanýmýndan çok daha önemlidir. Yandaki þekil bilgisayar baþýnda uygun bir duruþu göstermektedir. Þekildeki klavye ve sandalyenin, bacaklar ile ön kol düz (veya hafifçe aþaðý doðru) ve bilekler de doðrusal duracak þekilde ayarlanmýþ olduðuna dikkat ediniz. Eðer masa buna izin vermeyecek kadar yüksek ise klavyeyi dizlerinizin üzerine koyabilirsiniz. Yine þekildeki kullanýcýnýn sandalyede dik oturduðuna ve klavyeye veya okuyabilmek için ekrana eðilmek zorunda kalmadýðýna dikkat ediniz. Kötü bir uzanma hareketine veya açýya neden olacak herhangi bir etken vücutta problemler yaratacaktýr. Mükemmel bir duruþun bile, uzun süre sabit olarak devam ettirildiðinde problemlere neden labileceðini lütfen aklýnýzda tutunuz. Bu yüzden gevþeyiniz ve sýk sýk pozisyon deðiþtiriniz. Sorun sadece elleriniz ve kollarýnýz ile ilgili de deðildir; omuzlarýnýzýn, sýrtýnýzýn ve boynunuzun hatalý kullanýmý belki de bileklerinize olandan daha fazla sorun yaratabilir.
Klavyede yazarken bilekleriniz herhangi birþeyin üzerine dayanmamalý, aþaðý, yukarý veya yanlara bükülmemelidir. Bileklerinizi bir desteðe dayayarak tuþlara parmaklarýnýz ile ulaþmaya çalýþmak yerine kollarýnýz ellerinizi klavye üzerinde serbestçe gezdirmalidir. Bilek destekleri yazý yazarken deðil mola verdiðinizde bileklerinizi dayamanýz için tasarlanmýþtýr. Bir süre yazmayý býraktýðýnýzda ellerinizi klavyenin üzerinde býrakmak yerine dizlerinize ve/veya yanlara býrakýnýz. Bilekleriniz yanlara bükülmemelidir . .
. . . bunun yerine, parmaklarýnýz üstten bakýldýðýnda ön kolunuzla ayný çizgide olmalýdýr.
Bir araþtýrma, klavyenizi sizden uzaða doðru alçalttýðýnýz takdirde yukarýda anlatýlan tüm önerilerin daha kolay yerine getirilebileceðini göstermiþtir. Klavyenizin size yakýn kenarý altýna 3-5 cm yüksekliðinde bir destek koyabilirsiniz fakat klavyenizin bir bütün olarak kollarýnýzý yukarý zorlayacak kadar yükselmemesine de dikkat ediniz. Bu, optimal pozisyonlandýrma saðlayacak ayarlanabilir bir klavye rafý almak için iyi bir sebeptir.
Yazý karakterlerini büyütünüz
Artýk kullanýmý giderek yaygýnlaþan büyük monitörlere raðmen birçok kullanýcý, bilgisayar masa üstlerinde ve uygulamalarýnda küçük yazý karakterlerini tercih etmektedirler. Kiþi, monitördeki yazýlarý okuyabilmek için öne doðru eðilmeye zorlanýr, bu durum boyun ve omuzlardaki kan damarlarý ile sinirler üzerine baský yapar. Microsoft Windows ve birçok uygulama, büyük ve okunabilir yazý karakterlerinin ayarlanabilmesine olanak tanýr. Bu ayarlamayý mutlaka yapýnýz. Ayrýca göze daha rahat gelen renk þemalarý kullanmaya da özen gösteriniz. Özellikle yazý karakterleri için gri tonlamalarý kullanýnýz.
Tuþlara çok þiddetli basmayýnýz
Hafif dokunuþlar yapýnýz. Ctrl + C veya Alt + F gibi ikili tuþ kombinasyonlarýný tek elinizi eðerek yapmak yerine her iki elinizi kullanarak tuþlayýnýz. Fonksiyon tuþlarýna basmak için parmaklarýnýzý germek yerine tüm eliniz ile hareket ediniz.
Vücudunuzu esnetmek ve gevþemek için çok sayýda mola veriniz
Bu hem birkaç dakikada bir verilen anlýk aralar hem de her saat civarý verilen uzun molalar anlamýna gelir. Bilgisayar çalýþmanýzý adýmlara ayýrýp planlayýnýz. Bilgisayarda çalýþýrken çokça kýpýrdayýnýz.
Mouse’u hafif tutunuz, sertçe kavramayýnýz, sýkmayýnýz. Ýþaretçi aparatý uzanmanýzý gerektirmeyecek bir yere koyunuz. En iyi yer klavyenizin yanýdýr. Hiçbir iþaretçi aparat tam güvenli deðildir (hatta trackball bile), bu yüzden mümkün olduðu ölçüde eþdeðer klavye kýsayollarýný öðrenip kullanýnýz.
Kollarýnýzý ve ellerinizi sýcak tutunuz, zira soðuk kas ve tendonlar aþýrý kullaným yaralanmalarýna karþý daha büyük risk altýndadýrlar, ve günümüzde birçok iþyeri klimalar ile aþýrý olarak soðutulmaktadýr.
Gereksiz bilgisayar kullanýmýný azaltýnýz. Eðer vücudunuzun kaldýrabileceðinden fazla çalýþýyorsanýz, hiçbir ergonomik deðiþikliðin, özel tasarýmlý klavye veya egzersizin size yardýmý olmayacaktýr. Eðlence amaçlý bilgisayar kullanýmýnýzý azaltabilir, birçok elektronik posta mesajýnýzý telefon görüþmesi veya dostlarýnýzla doðrudan sohbet þekline çevirebilirsiniz. Bilgisayar oyunlarýna ayýrdýðýnýz vakti azaltabilirsiniz, ki oyunlar sizi kesintisiz olarak bilgisayar baþýna baðlar, yoðun bir klavye ve kontrol çubuðu kullanýmý gerektirir. Hiç olmazsa oyunu 3-4 dakikada bir duraklatabilirsiniz. Ellerinizi bir oyun için feda etmeyiniz!
Telefon görüþmesi yaparken ahizeyi omuzunuz ile kulaðýnýz arasýna sýkýþtýrmayýnýz
Bu hareket, ayný anda hem konuþup hem de yazý yazabilmek için birçok kiþi tarafýndan alýþkanlýk haline getirilmiþtir ancak boynunuz, omuzlarýnýz ve kollarýnýz için oldukça zararlýdýr.
KARPAL TÜNEL SENDROMU
Karpal Tünel Sendromu (CTS) Median sinirin, bilekte, ön koldan ele doðru geçtiði Karpal Tünel adý verilen dar geçit içerisinde yaralanmasýndan kaynaklanan bir rahatsýzlýktýr. Sinir bu tünelden geçerken Tekrarlanan Zorlama Yaralanmasý veya aþýrý kullanýma karþý duyarlýdýr.
Eðer tedavi edilmezse semptomlar elde, zamanla dirsek ve omuza da yayýlan ýsrarcý aðrýlar þekline dönüþür.
CTS’nin en erken bulgusu dokunulan yüzeylerdeki dokularýn veya temasýn hissedilememesidir. CTS sonuçta cisimlerin sýký tutulamamasý, belirgin güçsüzlük ve Median Sinir tarafýndan kontrol edilen kaslarda zayýflamaya kadar götürür.
Birçok kiþi CTS’nin bilgisayar klavyelerinin kullanýlmaya baþlamasýyla ortaya çýktýðýný düþünür. Aslýnda karpal tünel ve diðer sinir geçitleri yaralanmalarý çok uzun zamandýr gözlenmekte, ancak bilgisayar klavyeleri üzerinde tüm parmaklarýn yoðun þekilde çalýþmasýyla sorun günümüzde her zaman olduðundan daha yaygýndýr.
Ýster sistemik kaynaklý olsun ister tekrarlanan stresler sonucu oluþsun, karpal tünelin çoðu yaralanmalarý önlenebilir ve erken teþhis edilirse tamamen tedavi edilebilir. Hastanýn, rahatsýzlýðý yaratan aktivitelerine son vermemesi veya deðiþtirmemesi ellerde, bileklerde veya vücudun çeþitli yerlerindeki kaslarda kalýcý ve geri dönüþü olmayan hasarlar doðurur.
Semptomlar
Elde, genellikle de baþ parmak ve ilk üç parmakta karýncalanma ve uyuþukluk hissi.
Bilek ve ön kolda, zaman zaman omuza, boyun ve gövdeye veya ayaða yayýlabilen ani aðrýlar.
Yumruðu sýkmada veya küçük nesneleri tutmada güçlük.
Korunma
Elin doðal pozisyonu, bir çok aktivitede, düz veya bilekten hafifçe büküktür, baþ parmak ise az çok ön kol ile ayný doðrultudadýr. Eli uzun süre boyunca ileri veya geri bükülü tutmak karpal sinirlere baský yapar. Bu yüzden çalýþýrken bileklerinizi ve ellerinizi mümkün olduðunca düz tutmayý öðreniniz.
Eðer iþiniz tekrarlayan el ve parmak hareketlerini gerektiriyorsa her saat baþý ara verip ellerinize ve bileklerinize egzersiz yapýnýz. Eðer bilgisayar klavyesi baþýnda çalýþýyorsanýz, doðal olmayan bükülmeleri engellemek için bir bilek desteði kullanýnýz ve masanýz ile sandalyenizin yüksekliklerinin duruþunuza uygun olduðundan emin olunuz.
Sonuçta, karpal tünel semptomlarý baþlarsa, aðrýya raðmen çalýþmaya devam etmeyiniz, hekiminize danýþýp tavsiyelerine uyunuz.
Bilgisayar Görme Sendromu
Bilgisayar Görme Sendromu (CVS), uzun süre bilgisayar kullanýmýna baðlý göz yorgunluðu ile karakterize bir rahatsýzlýktýr. Semptomlarý; göz tahriþi (kuru göz), kýzarma, kaþýnma, yaþarma, göz kapaklarý ile alýnda aðýrlýk hissi veren göz yorgunluðu ve gözleri odaklamada güçlük þeklindedir. Diðer semptomlar, baþ aðrýlarý, sýrt aðrýlarý ve kas spazmlarýdýr.
Nedenleri
Bir kiþinin görüþü, uzun saatler boyu bir bilgisayar ekranýna bakmaya uygun deðildir. Bilgisayar ekranlarý, gözümüzün odaklanmakta güçlük çektiði pixel denen küçük noktacýklardan oluþur. Bu yüzden görüntüyü net olarak görebilmek için gözlerimiz tekrar tekrar odaklanýr. Bu durum göz kaslarýmýzýn sürekli gerilimine neden olur.
Ek olarak uzun süre bilgisayar kullanýmýnda gözlerimizi kýrpma sýklýðý da azalýr, bu da gözlerde kuruma, aðrý ve hassasiyet taratýr. Sonuç olarak gözün odaklanabilme özelliði azalýr, görüþ bulanýklaþarak baþ aðrýsý ve boyun aðrýsý meydana getirir. Hergün yaklaþýk iki saat bilgisayar baþýnda çalýþan bir kiþi CVS açýsýndan risk altýndadýr.
Korunma
Bilgisayar ile çalýþýrken göz yorgunluðunu azaltacak belli koruyucu önlemler vardýr. Akýlda tutlmasý gerekli faydalý ipuçlarý þunlardýr: Monitörü gözünüzden 50-75 cm uzaða yerleþtiriniz, ýþýk kaynaðýný parlama ve yansýmayý azaltacak þekilde yerleþtiriniz, gözlerinizi nemlendirmek için sýk sýk göz kýrpýnýz ve bakýþ molalarý veriniz.
Bilgisayar ekranýnýzýn gözünüzden 50-75 cm uzakta ve göz hizanýzdan 20 derece aþaðýda durmasýna özen gösteriniz.
Eðer bir doküman askýsý kullanýyorsanýz, ekrana yakýn olmasýný saðlayýnýz.
Tepe aydýnlatmasýný azaltýnýz ve masa aydýnlatmasýný da azaltarak uygun þekilde yerleþtiriniz böylece ýþýk gözünüze gelmeyeceði gibi ekran üzerine de düþmez.
15 dakikada göz kaslarýnýzý gevþetmek için uzaktaki nesnelere odaklanýnýz.
Eðer gerekiyorsa ekranýnýza yansýma engelleyici bir filtre takýnýz.
Daha sýk göz kýrpmaya çalýþýnýz.
GÖZ YORGUNLUÐU
Eðer bilgisayar kullanýyorsanýz, olasýlýkla gözleriniz ile ilgili sorunlarýnýz vardýr. Göz yorgunluðu bilgisayar kullanýcýlarý arasýndaki en sýk yakýnmadýr. Dünyada her yýl yaklaþýk 10 milyon kiþi bu rahatsýzlýk ile göz uzmanlarýna baþvurmaktadýr. Aþaðýdaki koþullar göz yorgunluðu riskinizi artýrmaktadýr:
Uzun süreler bilgisayar baþýnda çalýþma.
Yetersiz veya kötü ýþýklandýrma ve monitör koþullarý.
Daha öncesinden var olan göz rahatsýzlýklarý.
Stres.
Göz Yorgunluðunun Anatomisi
Hemen hemen olgularýn tümünde göz yorgunluðunun nedeni basittir: Kötü koþullarda görmeye çalýþmak. Gözün çalýþmasý kaslarla kontrol edilir ve týpký diðer kaslar gibi onlar da yorulur. Eðer normal bir bilgisayar kullanýcýsý iseniz, görmek genelde zahmetsizdir, hissetmessiniz bile. Fakat gözleriniz bir günde yaklaþýk 30.000 hareket gerçekleþtirir. Bunu göz kaslarýnýz otomatik olarak yapar; örneðin çalýþýrken saate bakarsýnýz, gözünüz saate odaklanýr sonra tekrar monitörünüze dönersiniz ve bu böylece gün boyu devam eder. Bunlarýn tümü kas aktiviteleridir.
Tipik senaryo genelde þöyledir: Bilgisayarýnýzýn karþýsýndasýnýzdýr, yetiþtirmeniz gereken iþiniz vardýr. Tepenizde bir grup floresan tüm parlaklýðý ile yanmaktadýr ve önünüzdeki ekran onlarýn yansýmalarý ile kaplanmýþtýr. Uzun süreler ekrana konsantre oluyorsunuzdur ve sonra çabucak bakýþ odaðýnýzý klavyenin hemen yanýnda duran dokümana kaydýrýyorsunuzdur. Hem uzun süre hareketsiz bakmak, hem de gözünüzü hýzla hareket ettirmek göz kaslarýnýzdan bir kýsmýný (gözünüzü hareket ettiren kaslarý ve olasýlýkla da, göz lensini gererek odaklamanýzý ayarlayan siliyer kaslarý) yorar. Artýk gözlerinizi kolayca odaklayamazsýnýz ve baþ aðrýsýnýn gelmekte olduðunu hissedersiniz. Bu sizde göz yorgunluðunun baþladýðýný gösterir.
Korunma
Ekrandaki parlamayý azaltýnýz.
Bilgisayarýnýzý kendinizden uzak tutunuz ve pencereye dik açý yapacak þekilde yerleþtiriniz.
Tepe aydýnlatmasýný kapatýnýz veya önüne bir siper koyunuz.
Üzerinde çalýþtýðýnýz belgeyi okuyup yazarken tekrar odaklama yapmak zorunda kalmayacak kadar yakýna koyunuz.
Monitör ekranýnýz ile ayný yükseklikte duracak bir doküman askýsý kullanýnýz.
Monitörünüzü, görüþ açýnýz yataydan 10-15 derece aþaðýda olacak þekiklde ayarlayýnýz.
Ekranýnýzýn sýk sýk tozunu alýnýz.
Gözlerinizin kurumasýný önlemek için sýk sýk gözlerinizi kýrpýn.
Göz doktorunuzu bilgisayar kullandýðýnýz konusunda bilgilendiriniz.
Farklý aktiviteler için kullanýlan gözlükler veya lensler bilgisayarda çalýþmak için uygun olmayabilir.
Bilgisayar ekranýndaki görüntüler bulanýklaþtýysa, sönükleþtiyse veya titreþiyorsa hemen servisinize baþvurunuz.
Bilgisayar ekranýnýzý gözlerinizden en az 50-75 cm uzaða yerleþtiriniz.
Tekrarlanan Zorlama Yaralanmasý (Repetitive Strain Injury)
Karpal Tünel Sendromu (Carpal Tunnel Syndrome)
Bilgisayar Görme Sendromu (Computer Vision Syndrome)
Göz Yorgunluðu (Computer Eyestrain)
TEKRARLANAN ZORLAMA YARALANMASI
Günümüzde iþ hayatý, eðitim ve eðlencenin bilgisayar ile giderek daha çok iç içe hale gelmesi, herkesi, mouse ve klavye kullanýlmasýna baðlý olarak ortaya çýkan Tekrarlanan Zorlama Yaralanmasý’nýn (RSI) tehlikeleri konusunda dikkatli olmaya zorlamaktadýr. Bu gerçekten ciddi, aðrýlý bir durumdur ve önlemek hastalýðý tedavi etmekten çok daha kolaydýr. Gençlerde ve fiziksel olarak saðlýklý kiþilerde dahi görülebilir. Bilgisayar ile ilgili iþlerde çalýþmakta iken rahatsýzlýklarýndan ötürü kariyerlerini terk etmek zorunda kalan, hatta araba kullanmak veya giyinmek gibi temel aktiviteleri bile yerine getiremeyecek kadar engelli hale gelenler mevcuttur.
Yinelenen binlerce tuþ darbeleri ve uzun süreler mouse tutup sürüklemek vücutta yavaþ yavaþ zararlý etkiler biriktirir. Bu durum, hatalý yazma teknikleri ve eller, bilekler, kollar hatta omuzlar ve boyundaki kas ve sinirlere gereksiz yük bindiren duruþ bozukluklarýna baðlý olarak çok daha çabuk da geliþebilir. Yeteli mola ve dinlenmenin olmayýþý, aþýrý güç kullanýmý neredeyse sorunu garantiler.
Korunma
Doðru yazý yazma ve oturuþ tekniði, doðru ekipman kurulumu ve faydalý çalýþma alýþkanlýklarý, korunmada ergonomik gereçlerin (parçalý klavyeler, bilek destekleri v.b.) kullanýmýndan çok daha önemlidir. Yandaki þekil bilgisayar baþýnda uygun bir duruþu göstermektedir. Þekildeki klavye ve sandalyenin, bacaklar ile ön kol düz (veya hafifçe aþaðý doðru) ve bilekler de doðrusal duracak þekilde ayarlanmýþ olduðuna dikkat ediniz. Eðer masa buna izin vermeyecek kadar yüksek ise klavyeyi dizlerinizin üzerine koyabilirsiniz. Yine þekildeki kullanýcýnýn sandalyede dik oturduðuna ve klavyeye veya okuyabilmek için ekrana eðilmek zorunda kalmadýðýna dikkat ediniz. Kötü bir uzanma hareketine veya açýya neden olacak herhangi bir etken vücutta problemler yaratacaktýr. Mükemmel bir duruþun bile, uzun süre sabit olarak devam ettirildiðinde problemlere neden labileceðini lütfen aklýnýzda tutunuz. Bu yüzden gevþeyiniz ve sýk sýk pozisyon deðiþtiriniz. Sorun sadece elleriniz ve kollarýnýz ile ilgili de deðildir; omuzlarýnýzýn, sýrtýnýzýn ve boynunuzun hatalý kullanýmý belki de bileklerinize olandan daha fazla sorun yaratabilir.
Klavyede yazarken bilekleriniz herhangi birþeyin üzerine dayanmamalý, aþaðý, yukarý veya yanlara bükülmemelidir. Bileklerinizi bir desteðe dayayarak tuþlara parmaklarýnýz ile ulaþmaya çalýþmak yerine kollarýnýz ellerinizi klavye üzerinde serbestçe gezdirmalidir. Bilek destekleri yazý yazarken deðil mola verdiðinizde bileklerinizi dayamanýz için tasarlanmýþtýr. Bir süre yazmayý býraktýðýnýzda ellerinizi klavyenin üzerinde býrakmak yerine dizlerinize ve/veya yanlara býrakýnýz. Bilekleriniz yanlara bükülmemelidir . .
. . . bunun yerine, parmaklarýnýz üstten bakýldýðýnda ön kolunuzla ayný çizgide olmalýdýr.
Bir araþtýrma, klavyenizi sizden uzaða doðru alçalttýðýnýz takdirde yukarýda anlatýlan tüm önerilerin daha kolay yerine getirilebileceðini göstermiþtir. Klavyenizin size yakýn kenarý altýna 3-5 cm yüksekliðinde bir destek koyabilirsiniz fakat klavyenizin bir bütün olarak kollarýnýzý yukarý zorlayacak kadar yükselmemesine de dikkat ediniz. Bu, optimal pozisyonlandýrma saðlayacak ayarlanabilir bir klavye rafý almak için iyi bir sebeptir.
Yazý karakterlerini büyütünüz
Artýk kullanýmý giderek yaygýnlaþan büyük monitörlere raðmen birçok kullanýcý, bilgisayar masa üstlerinde ve uygulamalarýnda küçük yazý karakterlerini tercih etmektedirler. Kiþi, monitördeki yazýlarý okuyabilmek için öne doðru eðilmeye zorlanýr, bu durum boyun ve omuzlardaki kan damarlarý ile sinirler üzerine baský yapar. Microsoft Windows ve birçok uygulama, büyük ve okunabilir yazý karakterlerinin ayarlanabilmesine olanak tanýr. Bu ayarlamayý mutlaka yapýnýz. Ayrýca göze daha rahat gelen renk þemalarý kullanmaya da özen gösteriniz. Özellikle yazý karakterleri için gri tonlamalarý kullanýnýz.
Tuþlara çok þiddetli basmayýnýz
Hafif dokunuþlar yapýnýz. Ctrl + C veya Alt + F gibi ikili tuþ kombinasyonlarýný tek elinizi eðerek yapmak yerine her iki elinizi kullanarak tuþlayýnýz. Fonksiyon tuþlarýna basmak için parmaklarýnýzý germek yerine tüm eliniz ile hareket ediniz.
Vücudunuzu esnetmek ve gevþemek için çok sayýda mola veriniz
Bu hem birkaç dakikada bir verilen anlýk aralar hem de her saat civarý verilen uzun molalar anlamýna gelir. Bilgisayar çalýþmanýzý adýmlara ayýrýp planlayýnýz. Bilgisayarda çalýþýrken çokça kýpýrdayýnýz.
Mouse’u hafif tutunuz, sertçe kavramayýnýz, sýkmayýnýz. Ýþaretçi aparatý uzanmanýzý gerektirmeyecek bir yere koyunuz. En iyi yer klavyenizin yanýdýr. Hiçbir iþaretçi aparat tam güvenli deðildir (hatta trackball bile), bu yüzden mümkün olduðu ölçüde eþdeðer klavye kýsayollarýný öðrenip kullanýnýz.
Kollarýnýzý ve ellerinizi sýcak tutunuz, zira soðuk kas ve tendonlar aþýrý kullaným yaralanmalarýna karþý daha büyük risk altýndadýrlar, ve günümüzde birçok iþyeri klimalar ile aþýrý olarak soðutulmaktadýr.
Gereksiz bilgisayar kullanýmýný azaltýnýz. Eðer vücudunuzun kaldýrabileceðinden fazla çalýþýyorsanýz, hiçbir ergonomik deðiþikliðin, özel tasarýmlý klavye veya egzersizin size yardýmý olmayacaktýr. Eðlence amaçlý bilgisayar kullanýmýnýzý azaltabilir, birçok elektronik posta mesajýnýzý telefon görüþmesi veya dostlarýnýzla doðrudan sohbet þekline çevirebilirsiniz. Bilgisayar oyunlarýna ayýrdýðýnýz vakti azaltabilirsiniz, ki oyunlar sizi kesintisiz olarak bilgisayar baþýna baðlar, yoðun bir klavye ve kontrol çubuðu kullanýmý gerektirir. Hiç olmazsa oyunu 3-4 dakikada bir duraklatabilirsiniz. Ellerinizi bir oyun için feda etmeyiniz!
Telefon görüþmesi yaparken ahizeyi omuzunuz ile kulaðýnýz arasýna sýkýþtýrmayýnýz
Bu hareket, ayný anda hem konuþup hem de yazý yazabilmek için birçok kiþi tarafýndan alýþkanlýk haline getirilmiþtir ancak boynunuz, omuzlarýnýz ve kollarýnýz için oldukça zararlýdýr.
KARPAL TÜNEL SENDROMU
Karpal Tünel Sendromu (CTS) Median sinirin, bilekte, ön koldan ele doðru geçtiði Karpal Tünel adý verilen dar geçit içerisinde yaralanmasýndan kaynaklanan bir rahatsýzlýktýr. Sinir bu tünelden geçerken Tekrarlanan Zorlama Yaralanmasý veya aþýrý kullanýma karþý duyarlýdýr.
Eðer tedavi edilmezse semptomlar elde, zamanla dirsek ve omuza da yayýlan ýsrarcý aðrýlar þekline dönüþür.
CTS’nin en erken bulgusu dokunulan yüzeylerdeki dokularýn veya temasýn hissedilememesidir. CTS sonuçta cisimlerin sýký tutulamamasý, belirgin güçsüzlük ve Median Sinir tarafýndan kontrol edilen kaslarda zayýflamaya kadar götürür.
Birçok kiþi CTS’nin bilgisayar klavyelerinin kullanýlmaya baþlamasýyla ortaya çýktýðýný düþünür. Aslýnda karpal tünel ve diðer sinir geçitleri yaralanmalarý çok uzun zamandýr gözlenmekte, ancak bilgisayar klavyeleri üzerinde tüm parmaklarýn yoðun þekilde çalýþmasýyla sorun günümüzde her zaman olduðundan daha yaygýndýr.
Ýster sistemik kaynaklý olsun ister tekrarlanan stresler sonucu oluþsun, karpal tünelin çoðu yaralanmalarý önlenebilir ve erken teþhis edilirse tamamen tedavi edilebilir. Hastanýn, rahatsýzlýðý yaratan aktivitelerine son vermemesi veya deðiþtirmemesi ellerde, bileklerde veya vücudun çeþitli yerlerindeki kaslarda kalýcý ve geri dönüþü olmayan hasarlar doðurur.
Semptomlar
Elde, genellikle de baþ parmak ve ilk üç parmakta karýncalanma ve uyuþukluk hissi.
Bilek ve ön kolda, zaman zaman omuza, boyun ve gövdeye veya ayaða yayýlabilen ani aðrýlar.
Yumruðu sýkmada veya küçük nesneleri tutmada güçlük.
Korunma
Elin doðal pozisyonu, bir çok aktivitede, düz veya bilekten hafifçe büküktür, baþ parmak ise az çok ön kol ile ayný doðrultudadýr. Eli uzun süre boyunca ileri veya geri bükülü tutmak karpal sinirlere baský yapar. Bu yüzden çalýþýrken bileklerinizi ve ellerinizi mümkün olduðunca düz tutmayý öðreniniz.
Eðer iþiniz tekrarlayan el ve parmak hareketlerini gerektiriyorsa her saat baþý ara verip ellerinize ve bileklerinize egzersiz yapýnýz. Eðer bilgisayar klavyesi baþýnda çalýþýyorsanýz, doðal olmayan bükülmeleri engellemek için bir bilek desteði kullanýnýz ve masanýz ile sandalyenizin yüksekliklerinin duruþunuza uygun olduðundan emin olunuz.
Sonuçta, karpal tünel semptomlarý baþlarsa, aðrýya raðmen çalýþmaya devam etmeyiniz, hekiminize danýþýp tavsiyelerine uyunuz.
Bilgisayar Görme Sendromu
Bilgisayar Görme Sendromu (CVS), uzun süre bilgisayar kullanýmýna baðlý göz yorgunluðu ile karakterize bir rahatsýzlýktýr. Semptomlarý; göz tahriþi (kuru göz), kýzarma, kaþýnma, yaþarma, göz kapaklarý ile alýnda aðýrlýk hissi veren göz yorgunluðu ve gözleri odaklamada güçlük þeklindedir. Diðer semptomlar, baþ aðrýlarý, sýrt aðrýlarý ve kas spazmlarýdýr.
Nedenleri
Bir kiþinin görüþü, uzun saatler boyu bir bilgisayar ekranýna bakmaya uygun deðildir. Bilgisayar ekranlarý, gözümüzün odaklanmakta güçlük çektiði pixel denen küçük noktacýklardan oluþur. Bu yüzden görüntüyü net olarak görebilmek için gözlerimiz tekrar tekrar odaklanýr. Bu durum göz kaslarýmýzýn sürekli gerilimine neden olur.
Ek olarak uzun süre bilgisayar kullanýmýnda gözlerimizi kýrpma sýklýðý da azalýr, bu da gözlerde kuruma, aðrý ve hassasiyet taratýr. Sonuç olarak gözün odaklanabilme özelliði azalýr, görüþ bulanýklaþarak baþ aðrýsý ve boyun aðrýsý meydana getirir. Hergün yaklaþýk iki saat bilgisayar baþýnda çalýþan bir kiþi CVS açýsýndan risk altýndadýr.
Korunma
Bilgisayar ile çalýþýrken göz yorgunluðunu azaltacak belli koruyucu önlemler vardýr. Akýlda tutlmasý gerekli faydalý ipuçlarý þunlardýr: Monitörü gözünüzden 50-75 cm uzaða yerleþtiriniz, ýþýk kaynaðýný parlama ve yansýmayý azaltacak þekilde yerleþtiriniz, gözlerinizi nemlendirmek için sýk sýk göz kýrpýnýz ve bakýþ molalarý veriniz.
Bilgisayar ekranýnýzýn gözünüzden 50-75 cm uzakta ve göz hizanýzdan 20 derece aþaðýda durmasýna özen gösteriniz.
Eðer bir doküman askýsý kullanýyorsanýz, ekrana yakýn olmasýný saðlayýnýz.
Tepe aydýnlatmasýný azaltýnýz ve masa aydýnlatmasýný da azaltarak uygun þekilde yerleþtiriniz böylece ýþýk gözünüze gelmeyeceði gibi ekran üzerine de düþmez.
15 dakikada göz kaslarýnýzý gevþetmek için uzaktaki nesnelere odaklanýnýz.
Eðer gerekiyorsa ekranýnýza yansýma engelleyici bir filtre takýnýz.
Daha sýk göz kýrpmaya çalýþýnýz.
GÖZ YORGUNLUÐU
Eðer bilgisayar kullanýyorsanýz, olasýlýkla gözleriniz ile ilgili sorunlarýnýz vardýr. Göz yorgunluðu bilgisayar kullanýcýlarý arasýndaki en sýk yakýnmadýr. Dünyada her yýl yaklaþýk 10 milyon kiþi bu rahatsýzlýk ile göz uzmanlarýna baþvurmaktadýr. Aþaðýdaki koþullar göz yorgunluðu riskinizi artýrmaktadýr:
Uzun süreler bilgisayar baþýnda çalýþma.
Yetersiz veya kötü ýþýklandýrma ve monitör koþullarý.
Daha öncesinden var olan göz rahatsýzlýklarý.
Stres.
Göz Yorgunluðunun Anatomisi
Hemen hemen olgularýn tümünde göz yorgunluðunun nedeni basittir: Kötü koþullarda görmeye çalýþmak. Gözün çalýþmasý kaslarla kontrol edilir ve týpký diðer kaslar gibi onlar da yorulur. Eðer normal bir bilgisayar kullanýcýsý iseniz, görmek genelde zahmetsizdir, hissetmessiniz bile. Fakat gözleriniz bir günde yaklaþýk 30.000 hareket gerçekleþtirir. Bunu göz kaslarýnýz otomatik olarak yapar; örneðin çalýþýrken saate bakarsýnýz, gözünüz saate odaklanýr sonra tekrar monitörünüze dönersiniz ve bu böylece gün boyu devam eder. Bunlarýn tümü kas aktiviteleridir.
Tipik senaryo genelde þöyledir: Bilgisayarýnýzýn karþýsýndasýnýzdýr, yetiþtirmeniz gereken iþiniz vardýr. Tepenizde bir grup floresan tüm parlaklýðý ile yanmaktadýr ve önünüzdeki ekran onlarýn yansýmalarý ile kaplanmýþtýr. Uzun süreler ekrana konsantre oluyorsunuzdur ve sonra çabucak bakýþ odaðýnýzý klavyenin hemen yanýnda duran dokümana kaydýrýyorsunuzdur. Hem uzun süre hareketsiz bakmak, hem de gözünüzü hýzla hareket ettirmek göz kaslarýnýzdan bir kýsmýný (gözünüzü hareket ettiren kaslarý ve olasýlýkla da, göz lensini gererek odaklamanýzý ayarlayan siliyer kaslarý) yorar. Artýk gözlerinizi kolayca odaklayamazsýnýz ve baþ aðrýsýnýn gelmekte olduðunu hissedersiniz. Bu sizde göz yorgunluðunun baþladýðýný gösterir.
Korunma
Ekrandaki parlamayý azaltýnýz.
Bilgisayarýnýzý kendinizden uzak tutunuz ve pencereye dik açý yapacak þekilde yerleþtiriniz.
Tepe aydýnlatmasýný kapatýnýz veya önüne bir siper koyunuz.
Üzerinde çalýþtýðýnýz belgeyi okuyup yazarken tekrar odaklama yapmak zorunda kalmayacak kadar yakýna koyunuz.
Monitör ekranýnýz ile ayný yükseklikte duracak bir doküman askýsý kullanýnýz.
Monitörünüzü, görüþ açýnýz yataydan 10-15 derece aþaðýda olacak þekiklde ayarlayýnýz.
Ekranýnýzýn sýk sýk tozunu alýnýz.
Gözlerinizin kurumasýný önlemek için sýk sýk gözlerinizi kýrpýn.
Göz doktorunuzu bilgisayar kullandýðýnýz konusunda bilgilendiriniz.
Farklý aktiviteler için kullanýlan gözlükler veya lensler bilgisayarda çalýþmak için uygun olmayabilir.
Bilgisayar ekranýndaki görüntüler bulanýklaþtýysa, sönükleþtiyse veya titreþiyorsa hemen servisinize baþvurunuz.
Bilgisayar ekranýnýzý gözlerinizden en az 50-75 cm uzaða yerleþtiriniz.