Pankreas,

karın orta kesiminde arka duvara yanaşmış vaziyette midenin alt arka tarafında yer alan bir organdır. ortasında ki kanal sayesinde salgıladığı sindirim enzimlerini ince barsağa akıtır. Bu sayede sindirimde önemli bir görev alır. Ayrıca direkt kana bazı hormonlar salgılar. Bu hormonlardan en önemlisi insülindir. Kandaki sindirim sonrası kan şekeri düzeyini kontrol altına almak içinönemli bir hormondur. İnsülin eksikliğinde şeker hastalığı oluşur.

Pankreasın exocrine ve endokrin görevleri vardır.

exocrine görevleri:

pankreas kanalı aracılığıyla ince barsağa sindirim enzimleri ve bikarbonat salgılamaktır. Sindirim enzimleri proenzim olarak hazırlanır ve ince barsağa geldiklerinde bikarbonatın sağladığı alkali ortamında etkisi ile aktif enzimlere dönüşürler. Enzimler içinde karbohidtaları (amilaz), lipidleri (lipaz) ve proteinleri (triprin, karboksipeptidazlar, amino peptidazlar, kimotripsin) yıkan enzimler vardır.

Endokrine görevleri:

Başta insülin, glucagon, somatostatin olmak üzere bazı hormaonların üretim yeridir. bunları pankreas kanalına değpil ancak direkt kana salgılamaktadır. İnsülin yükselen kan şekerini normale düşürmek için tüm vücutta iş yapar. Karaciğerde ka şekeri yapımını azaltır, şekerin glikojene çevrilip depolanmasınız artırır, kas hücrelerince şekerin alınıp kullanımı artırır. tüm bunlar kan glukozunu normale indirmek içindir.

Glucagon ise düşen kan şekerini normale yükseltmeye çalışıan hormondur.

Somatostatin genel inhibitör bir hormondur. sindirim sistemi salgı ve hareketlerini azaltma ve yavaşlatma gibi bir görevi vardır.

Pankreas kanseri, pankreasta tuttuğu yere göre bulgu ve belirtiler verebilir.

Genel olarak , iştahsızlık, halsizlik, yemeklerden osnra karın ağrıları ve yemekten korkma olur. hastalık ilerlediğinde yemeklerle alakasız karın ağrıları bazen bu ağrılar morfin türevi ialçalar kullanacak kadar fazla olabilir.

hastalık çevre dokulara ve karaciğere ve diğer vücut kesimlerine yayılabilir. pankreas başı kanserlerinden içinden geçmekte olan safra yollarını boğacağından tıkanma sarılığı gelişebilir.

Karın duvarı iç yüzünde metastazlarolursa karın içinde asit gelişebilir. Vücudun değişik yerlerinde damarlarda trombozlar tıkanıklıklar gelişebilir

Pankreas iltihabı

genellikle pankreas iltihabı pankreatit olarak adlandırılabilir.

diğer organ veya yapılarda iltihaplanma genellikle enfeksiyöz kaynaklı yani mikroorganizmalar tarafından oluşurken, pankreas iltihapları genellikle kendi enzimlerinin pankreas içinde aktif hale gelip bir nevi pankreasın kendini sindirmesi ile oluşur. nekroza gitmiş , yani ölü doku haline gelmiş pankreas kısımları üzerine enfeksiyon binmesi de söz konu olabilmektedir.

Pankreas hastalıkları

pankreatit: pankreatit, pankreas bezinin iltihaplanması anlamına gelir. bu iltihaplanma akut ve hızlı gelişen bir biçimde olursa buna akut pankreatit denir. genellikle safra taşları veya akol ve bazı kimyasallar, ilaçlar pankreas enzimlerinin ince barsağ ulaşmadan aktifleşmesine yol açınca, bu enzimler pankreasın kendi dokusunu sindirmeye başlarlar. bu sindirme olayı ile akut pankreas iltihaplanması yani akut pankreatit gelişir.

Kronik pankreatit:

pankreas dokusuna zaman içerisinde tekrarlayan iltihap atakları ve iyileşmeleri sonrasında normal pankreas dokusu kısmen harap olur ve yerine hiçbir iş yapamayan fibröz doku , yara iyileşmedokusu geçer. fibröz doku pankreasın çoğunluğuna hakim olunca pankreas görevlerini yapamaz hale gelir. sindirim görevi ve hormon salgılama görevlerini yapamayınca, hazımsızlık ve diyabet gibi komplikasyon gelişir. Aynı zamanda kronik pankreatitde yemeklerden sonra görülen bir ağrı olabilir. kişi yemek yemekten korkar hale gelebilir.

Pankreas kanseri : pankreas dokusunda kanser gelişmesi sonucunda olur. tuttuğu pankreas bölgesine göre erken veya geç bulgu verebilir. pankreas baş kısmı kanserleri daha erken bulgu verirler. tıkanma sarılığı yapabilirler zira safra yollarının son kısmı pankreas başının içinden geçerek ve pankreas kanalı son kısmı ile birleştikten sonra ince barsağa akar.

genelde ileri ayşlarda görülen ve agresif hızlı ilerleyici ve prognozu kötü bir kanserdir.

pankreas pseudokisti:

pankreatitlerden sonra zedelenen pankreas küçük kanallarında pankreas dış kesimine doğru olan sızmaların oluşturduğu pankreas enzimi içeren su dolu keseciklerdir. akur dönemde 6 hafta kadar tekip edilirler kendiliğinden rezorbe olmaz veya bası yaparlarsa müdahale gerekir. müdahaleler endoskopi, radyolojik ve cerrahi yollarla olabilir.