İzmir Gurabayı Müslimin Hastanesi’nden İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne

İlimizde faaliyet gösteren ilk hastaneler azınlık hastaneleriydi. Bunlar; Hollanda Hastanesi (1670), Saint Antuan Hastanesi (1710), Rum Gureba Hastanesi ( Saint Haralambo, 1748), Fransız Hastanesi (1749), Ermeni Gureba Hastanesi (1801), Millet–i Museviye Hastanesi (1843), İngiliz Hastanesi (1850), İskoç Hastanesi (1882)dir. 1829 yılında Karataş semtinde kiralanan bir binada sağlık hizmeti veren Askeriye Hastanesi ise yetersiz kalıyordu. Azınlık hastanelerinde Türk ve Müslüman grup tedavi olmak için yüksek fiyat ödemeleri ve Konsolosluk izni almaları gerekmekteydi. Çözüm bir Türk ve müslüman hastanesi açılması idi. 1848 yılında Emin Muhlis Paşa tarafından Sultan Abdülmecid’in izni ile yapımına başlanarak 1851 yılında tamamlanan ve hastanemizin temellerini oluşturan bugünkü Konak Doğum Hastanesi binasında "Gurebayı Müslimin Hastanesi" hizmete girdi. İki katlı, 60 yatak kapasiteli, taş ve ahşap bir bina idi. O zamanlar bir tabip, bir cerrah, bir eczacı, bir müdür ve bir katip ile hizmete başlamıştır. 1851 yılında Emin Muhlis Paşa tarafından "Gurebayı Müslimin Hastanesi Nizamnamesi" hazırlandı. Hastane yönetimi hayırsever kişilerden oluşan bir heyete bırakıldı. İlk idare heyeti; Osmanzade Hacı Hüsnü Paşa Reis (Fahri Nazır), Zeki Bey (Sıhhiye Müfettişi), Hafız Tevfik (Müdür), Mustafa Efendi (Sandık Emini), Tüccar Hacı Ağabeyzade Cemal Efendi (Aza), Cevahirci Hacı Hafız Mehmet (Aza), Saat Tüccarı Ahmet Sait (Aza) idi. Hastanede 17 koğuş (2’si hapishaneye, 4’ü kadınlara 11’i erkeklere ait) mescit, idare odası, ameliyathane, kiler, mutfak, gaslhane, çamaşırhane, iki depo, iki muayene odası, bir karantina odası, eczane, eczane deposu mevcuttu. Bütçesi 1875 yılında 1650 lira idi.

1851 yılında hizmete açılan hastanemizin 1876 yılında ilk Türk Başhekimi Dr.Mustafa Enver’dir. Padişahtan her sene 44 lira 95 kuruş 84 para, hanlardan tartılan meyve, saman kantariyesinden alınan vergiler, bağışlar, hastaneye ait emlak gelirleri, hastane imbikhanesinde üretilen saf su ve gülsuyu satışından elde edilen gelir (ayda 35 lira), kadrolu iki mezarcının ölüleri gömmesi karşılığı belediyeden yılda alınan 350 lira, yemiş çarşısı hamallığından alınan para, Ali Paşa meydan hasılatı, tedavilere karşılık mal sandığından alınan paralar, eczane ve laboratuvar gelirleri hastane gelirlerini oluşturmaktaydı. Yatak sayısı zamanla artan hastanenin, savaş yıllarında yatak sayısı 250’den 80’e indirilmiş, memur, doktor ve hizmetli kadroları daraltılmıştır. 1920 yılında hastanenin bir kısmı 15 doktorun görev aldığı “Amerikan Kızılhaç Hastanesi” olarak görev yapmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında (1923) İzmir Hilal-i Ahmer Cemiyetinin yardımıyla hastaneye ilk rontgen makinası alınmış, 1926 yılında bir dispanser yaptırılmış, 1931 yılında iki katlı ek dahiliye binası yaptırılmıştır.1932 yılında yatak kapasitesi 300 çıkartıldı. 1851 yılında "Gurebayı Müslimin Hastanesi" ismi ile bugünkü Konak Doğum Hastanesi binasında hizmete giren hastanemizin ismi önce “İzmir Memleket Hastanesi” sonra “İzmir Devlet Hastanesi” olarak değiştirildikten sonra 1982 yılında şu anki yeri ve binasıyla “İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi” olarak hizmetine devam etmektedir. Hastanemiz bugün yaklaşık 900 doktor ve 1100 yatağı ile bölgenin önde gelen kuruluşu olarak hizmetine devam etmektedir.