Giriş
Giardiasis
Giardia nedir?
İshal atakları yapabilen bir intestinal parazitdir. Trofozoit ve kist formları vardır. Kist formu bulaştırıcı olandır. Yutulan kist ince barsakta iki tane trofozoit oluşturur. Trofozoitler ince barsaktan kalın barsağa doğru ilerlediklerinde dışkıda çıkmadan önce kist formuna dönerler. Kistler, dış ortama dayanıklı yapılardır. Soğuk suda aylarca kalabilirler.
Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri Kimlere Bulaşır?Herkese bulaşabilmekle beraber bazı gruplarda daha çok görülür. - Bakım merkezlerinde yaşayanlar
- Yabancı ülkelere seyahat edenler
- Hijyenik su tüketimi olmayan toplumlar
- Homoseksüeller
Nasıl Bulaşır? Paraziti taşıyan kişi ve hayvanların (evcil ve vahşi hayvanlar özellikle kunduz) dışkılarınından saçılan kistlerin bulaştığı suların kullanılması ile ve kalabalık yaşanan yerlerde el yıkama alışkanlığının kötü olduğu yerlerde kişiden kişiye de bulaşır.
Hastalığının kuluçka dönemi ne kadardır? Parazit gastrointestinal sisteme alındıktan 4-25 gün içinde yakınmalar başlar. Ortalama süre 9 gündür. Patogenez
Giardia tek hücreli organizma bir parazittir. İnsanları gıda yoluyla
veya kirlenmiş sular yoluyla enfekte eder. Kanalizasyonla kirlenmiş veya hayvan
dışkılarıyla kirlenmiş su kaynaklarının kullanmasıyla bulaşır. Gelişmiş
ülkelerde %2-5 oranında görürken gelişmekte olan ülkelerde insanların %33ü bu
enfeksiyonu geçirmiş oluyorlar. Yurtdışı seyahate gidenlerde de sıklıkla diyare
sebebi olabilir. Giardia kistlerinin yutulmasıyla hastalık oluşur. Kirlenmiş
sular, kirlenmiş gıdalarla bulaşma olabildiği gibi, kalabalık bakım
merkezlerinde, homoseksüel ilişkileri
olanlarda sık görülür. Yakın kontakla da bulaşıldığı bilinmektedir. Bakım
merkezindeki çocukların %50 si, homoseksüellerin
%20 sinde dışkıda giardia kistleri bulunabilmektedir. Semptom ve Yakınmalar
Klinikte görülen yakınmalar nelerdir?
Klinik olarak giardia, kendini değişik şekillerde
gösterebilir bazı kişiler herhangi bir yakınma göstermeden sadece taşıyıcı
olarak kalabilirler ve bunlar dışkılarındaki kist saçmaya devam edebilirler.
Böylece başka insanlar için kaynak oluştururlar. Diğer bazı kişilerde akut veya
kronik olarak ishal oluşturabilir. Kistler yutulduktan 1 2 hafta sonrasında bu
ishaller gelişir.
Akut diyare
Birkaç hafta sürebilir. Çok miktarda ve sulu şekilde
olur. Erken dönemde bu şekildedir daha sonra yağlı, kötü kokulu ve klozetde
yüzer tarzda olabilir. İştahsızlık, kilo kaybı eşlik edebilir. Karın
şişkinliği, karın kampları, aşırı gaz,
sülfür kokulu geğirmeler olabilir. Çok nadiren bulantı, kusma, ateş
döküntü ve kabızlık da yapabilir.
Kronik ishal
Kronik ishalde dışkı yağlı, kötü kokulu, sarımtırak
olur. Dışkı ishal ile kabızlık arasında değişken olabilir. Yemeklerden sonra
karın krampları görülebilir. Nadiren baş ağrısı eklenebilir. Kilo kaybı
olabilir. - Yakınmasız olabilirler
- Hafif veya ciddi ishal
- Gaz, şişkilik, patlar tarzda yellenme ve karın gurultusu
- Nadiren ateş
- Nadiren kronik ishal ve kilo kaybı görülebilir.
- nadiren kabızlıkta olabilir veya ishal kabızlık dönüşümlü olabilir.
Laboratuvar testleri, özel testler
Hastalığının tanısı nasıl konur? - Mikroskobik dışkı inceleme testi: Parazitin dışkının mikroskopik incelenemesinde hareketli trofozit formu veya kist formunun görülmesi. Tanı koymanın en sık yolu giardia kistlerinin
görülmesidir %50-70 oranında görülebilir. Eğer üç ardışık dışkı incelemesi
yapılacak olursa bu oran %90 lara çıkar dolayısıyla birden fazla örnek alınması
önerilmektedir.
- ELİSA testi giardia antijenleri gösterilebilir.
- Jelatin kapsül yutturma; bir ucunda ip olan jelatin kapsul yutturulur. 5 saat sonra ipi çekilerek ağızdan geri çıkarılır. Jelatin jel serum fizyolojik içinde çalkalanır ve haraketli trofozitler mikroskopla görülmeye çalışılır.
- duodenal aspirasyon veya endoskopi ile duodenal biyopside zor vakalarda yardımcı olabilir.
- Giardia tanısını objektif olarak koymak zordur. Klinikte ağırlıklı şüphe var iken deneme tedavisi de bir yöntemdir.
Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dışı tedavi önerileri
Hastalığının tedavisi nedir? genel - Sıvı kaybının yerine konması.
- Kafein içeren sıvılardan kaçınılması gerekir.
- Birkaç gün sütten uzak durulması faydalıdır.
Metranidazol 3x500 mg 5- 7 gün verilir. ağızda demir yalamış gibi tat, bulantı kusma gibi yan etkiler olabilir. alkol alanlarda disülfüram benzeri yan etki yapacağından bu ilaç alındığı sürece alkol alınmamalıdır. idrarı koyuya boyayabilir. Metronidazol tedavisi %80 ile 95 i başarılıdır. Günde üç kere 5-7 gün boyunca verilmelidir.
İlacın yetkileri bulantı, kusma başağrısı, ağız kuruluğu, ağızda metalik tat,
idrarı siyah ve kahverengi, kırmızı kahverengi renge boyanması olarak
sayılabiblir. Alkol alanlarda metronidazol bulantı, kusma yapabilir. Dolayısı
ilaç alındığı süre boyunca alkoll bırakmak gerekir.
Tinidazol 2000 mg tek kerede verilebilir. Albendazol Furazolidone çocuklarda Qinacrine %90 etkilidir. Beş gün boyunca verilir. Yan etki olarak
bulantı, kusma, gözlerde sararma, koyu idrar ve döküntü yapabilir.
Nitazoxanide:
sıvı şeklinde mevcuttur, yemekle beraber alınır. Yan etki olarak mide
ağrısı, diyare, bulantı, kusma yapabilir.
Giardiasis olan gebe kadınların tedavisi
Dehidratasyon
ağız yoluyla kapatılabiliyor ise, tedavi gebeliğin sonuna bırakılabilir. İlaç gerekiyor ise paromomisin kullanabilir
ancak daha az etkilidir. Metronidazol özel kullanma ihtiyaç kalırsa 2. Ve 3.
Trimesterde tercih edilmelidir. Normal kişilerde giardiatedavisi %100 başarılı
olur. Tedavide başarısızlık, genellikle ilaca uyumsuzluki reenfeksiyon,
dirençli türler , immun sistem sorunları
olduğu durumlarda görülür. Dirençli tiplerde daha değişik bir tedavi seçeneği
kullanılmalıdır. Giardia laktoz intoleransına sebep olabilir bu kişilerde
birkaç hafta sürebilir. Dolayısıyla tedavi geçersiz gibi zannedilebilir veya
başarısız zannedilebilir. Bu yüzden yanlış yorumlamamak için bir kaç hafta
sütten uzak durarak takip etmekte fayda vardır. İmmun sistemi zayıf olanlarda
kişilerde kronik giardia hastalığı gelişebilir. Bu durumda malabsorbsiyon veya
malnütrisyon hasta da gelişebilir.
Proflaksi, Onleme, Aşılar, Serum tedavileri
Hastalığının engellenmesi nasıl yapılır?
Hastalığı engellemek için, her tuvaletten sonra tam bir el yıkama, kanalizasyon sistemlerinin içme sularına bulaşının engellenmesi, temizliğinden emin olunmayan suların kaynatılmadan içilmemesi, kalabalık yerlerde yaşayan kaynak vakaların tedavileri tamamlanıp parazitden kurtuluncaya kadar ayrı tutulması gerekir.
İlgili Kelimeler Listesi: giardiasis, giardia nedir, giardia belirtileri, giardia tanısı, giardia tedavisi, malabsorbsiyon, bakteriyal aşırı çoğalma, ishal, akut ishal, kronik ishal
Not:  Aşağıdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek tıkla site içi arama yapabilirsiniz..
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
 |
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
( Gulsuyu Metro duragi karsisi)
|
İlgili Kelimeler Listesi: giardiasis, giardia nedir, giardia belirtileri, giardia tanısı, giardia tedavisi, malabsorbsiyon, bakteriyal aşırı çoğalma, ishal, akut ishal, kronik ishal
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|