Doğum sonrası dünyaya gelen her bebek ebeveynlere büyük bir mutluluk
yaşatacaktır.
Loğusa dönemindeki kadınların vücutlarının
yeniden eski fizyolojik konumlarını kazanabilmesi ve çok kısa bir
dönemde istenmeden yeni bir gebeliğin oluşmaması için gebelikten
korunma ("kontrasepsiyon") şarttır.
İster sezaryen ister normal
olsun; doğumlardan sonra vücudun toparlanması için genel olarak en az
bir yıl süreyle yeni bir gebelik önerilmez. Ancak bu bir yıl içinde
vücut tam olarak kendini toparlayabilir.
Emzirmeyenlerde 3 hafta, emzirenlerde ise 3 aydan sonra korunma olmadığı durumlarda gebelik şansı vardır.
Emzirme,
doğum sonrası 3 aya kadar tam koruyucu olmakla birlikte bu süre sonunda
koruyuculuğu azalarak devam eder. Çünkü "ovulasyon (yumurtlama)"
genellikle 3. aydan sonra başlar ve 5-6. aylardan sonra normal
periyoduna döner.
Günde 5-6 kezden az olmayacak şekilde
emziren, bebeğin ek gıda oranı % 15’i geçmeyen ve adet görmeyen
lohusalarda, koruma %98 gibi yüksek bir oranda olabilmektedir.
Doğum
sonrası korunma yöntemleri içinde en uygun yöntemler "spiral,
prezervatif (kondom) ve üç aylık depo progestin iğneler" dir.
Spiral
doğumdan hemen sonra veya daha ideal olarak 40 gün sonunda takılabilir.
Takılacağı zaman adetli olmak gerekmez. Ancak rahim ağzında yara,
vajinal enfeksiyon, rahim veya yumurtalıklarda enfeksiyon bulguları,
adet düzensizlikleri olmamalıdır. Yine kişilerde bakır alerjisi de
olmamalıdır.
Erkeğin prezervatif uygulaması da uygun şekilde
kullanıldığı zaman spirale eşdeğer koruma sağlar. Her iki eşte latex
alerjisi olmamalıdır.
Her iki yöntemi de kullanamayan kişilere
"üç aylık depo progestinler" yapılabilir. Ülkemizde "Depo provera"
ticari ismiyle pazarlanan bu iğneler doktor tarafından yalnızca uygun
kişilere reçete edilebilir. Süte zararı yoktur. Tam olarak 90 gün
süreyle korunma sağlar, bu sürenin sonunda tekrar yapılması gerekir.
Depo
provera’nın olumsuz yan etkileri iğnelerin yapıldığı süre boyunca adeta
bir gebelik hali gibi adet görememe, bazen akne (sivilce), göğüslerde
gerginlik, iştaha bağlı kilo artışı, zaman zaman adet düzensizlikleri
şeklinde ara kanamalarıdır. İğnelerin yapımı bırakıldıktan sonra
adetler bir süre daha eski düzenli haline dönmeyebilir.
Üç aylık
depo progestin iğneleri gibi "saf progestin içeren doğum kontrol
hapları" nadiren tercih edilen doğum kontrol yöntemlerindendir.
Oluşturduğu yan etkiler depoprovera’ya benzer. Çok düzenli ve tam
saatinde kullanılmadığı durumlarda ovulasyon sonucunda gebelikler
oluşabilir.
3. aydan sonra uzun etkili, cilt altı implantların
(progesteron içeren) kullanılması da, alternatif bir kontraseptif
yöntem olarak hastalara sunulmalıdır.
Klasik doğum kontrol
hapları hem estrojen hem de progestinleri içerir. Progestinlerin anne
sütüne her hangi bir zararları olmazken estrojenler anne sütünü
azaltır. Bu yüzden emzirme döneminde doğum kontrol hapları önerilmez.
Doğum
sonrası artık kesinlikle yeni bir çocuk istemeyen ve 30 yaşın
üzerindeki kişilerde "Tüplerin Bağlaması (ligasyon)" işlemi
yapılabilir.
Tüplerin bağlanması normal doğumdan sonra ilk 5
gün içinde veya doğumdan 40 gün sonrasından itibaren aile planlaması
kliniklerinde laporoskopi veya minilaporotomi denilen küçük bir kesi
yardımıyla yapılabilir.
Tüp ligasyonu işlemi sezaryen olan
gebelerde, ailelerin önceden işlem için rızalarını belirtir imza
vermeleri durumunda ameliyat sırasında da yapılabilir. Genel olarak,
taşıdığı risklerden dolayı üçün üzerinde sezaryen olunması önerilmez.
Tüplerin
bağlanması durumunda geriye dönüş yok denecek kadar az olduğu için
çiftler çocuk istememe konusunda kesin kararlı olmalıdırlar.
Tüplerin bağlanması adet düzensizlikleri, cinsel fonksiyonlarda azalma ve kasık ağrısı gibi şikayetler kesinlikle yaratmaz.
Erkekte
tüp bağlanması işlemi ise "Vazektomi" olarak bilinir. Lokal anestezi
eşliğinde ayaktan yapılan çok basit bir işlemdir. İşlem sonrası cinsel
istek veya fonksiyonlarında azalma yaratmaz ve meni’nin miktarında
değişme olmaz. Yine geri dönüşümü olmayan bir yöntemdir.
Diğer
doğum kontrol yöntemleri; cervical cap, vajen içi fitil ve kremler,
geri çekme yöntemleri (coitus interruptus) ise koruyuculukları daha az
olan yöntemlerdir.
KAYNAK: HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Hangi korunma metodu kullanılırsa kullanılsın
her türlü adet gecikmesi durumunda öncelikle gebelik düşünülmelidir.
Eğer gebelik testleri ve muayene sonuçlarında gebelik saptanmazsa adet
gecikmesi nedenine yönelik tedavi uygulanmalıdır.
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
