Omurilik nedir? Omurilik, omurga kanalının içinde
beynimizin uzantısı olarak devam eden hassas ve narin bir organımızdır.
Omurilik sayesinde kollarımızı, gövdemizi ve bacaklarımızı hareket
ettirebilir, tenimize dokunulduğunda hissedebilir ve iç organlarımızın
normal çalışmasını sağlayabiliriz.
Omurilik felci yapan sebepler nedir?
Omurilik
felci yapan nedenlerin başında ülkemiz için bir felaket haline almış
olan trafik kazaları gelir. İkinci en büyük neden yüksekten
düşmelerdir. Bunları, ateşli silah yaralanmaları, sığ suya balıklama
atlamalar, kesici ve delici aletlerle yaralanmalar ve sportif kazalar
izler. Böyle bir durumda omurgayı oluşturan omurlardan bir ya da bir
kaçının kırılması sonucu omurilikte kesi meydana gelebilir. Ayrıca,
iltihabi durumlar, tümörler, omurgadaki kireçlenmeler de omurilik
felcine neden olabilirler.
Belirti ve bulguları nelerdir?
 Omurga
tarafından çok iyi korunmuş olan omurilik hasar gördüğünde sadece felç
oluşturmakla kalmaz, mesane, bağırsak gibi organlarımızın normal
çalışmasını ve cinsel fonksiyonları da bozar. Bu hastalar idrarlarını
hissedemezler ve bağırsaklarının dolduğunu anlayamazlar.
Tedavisi nedir?
Eğer,
omurilikte tam kesi oluşursa, bunun dikilmesi, ilaçla veya fizik
tedaviyle eski haline gelmesi mümkün değildir. Bu nedenle omurilik
felçlilerinin % 80-90’ı tekerlekli sandalyeye bağımlı kalır.
Bu
türden bir kaza geçiren insanlarda omurga zedelendiği halde, omurilik
hasar görmeyebilir. Bu durumda hastayı yapılacak müdahele ve ilk yardım
büyük önem kazanır. Olay anında bilinçsizce yapılacak bir müdahele,
omurilikte kesiye neden olabileceği gibi, tam olmayan bir kesiyi de tam
bir kesi haline dönüştürebilir. Bu nedenle eğitilmiş bir ilk yardım
ekibinin müdahelesi gereklidir.
Hastaların uygun bir
merkeze getirilmeleri de çok önemlidir. Bir hastaneden diğerine sevk
edilen hastalarda omurilik felci riski artar. Hastaneye gelen omurilik
felçlisinin, iyi bir rehabilitasyon görebilmesi için gene çok iyi
yetişmiş bir ekibe ihtiyaç vardır. Bu ekipte rehabilitasyon uzmanı
doktor, fizyoterapist, hemşire, iş-uğraşı terapisti, psikolog, sosyal
hizmet uzmanı, ortez-protez uzmanı ve diğer branşlardan uzman hekimler
bulunması gerekir. Omurilik felçlisi 6-12 ay hastanede kalır. Mümkün
olduğu kadar bağımsız hale getirilmeye çalışılır.
Nasıl önlenilir?
 Böylesine
ağır bir engellilik oluşturan omurilik felcinin oluşmaması için bazı
tedbirlerin alınması gerekir. Kara yollarındaki taşıtlarda hız
sınırlanması, emniyet kemeri takma mecburiyeti, caydırıcı cezaların
uygulanması, insanların eğitilmesi trafik kazalarını azaltabilir.
Yükseklerde çalışan insanların kendilerini sağlam bir yere bağlamaları,
kask kullanmaları omurilik felcini engelleyebilir. Özellikle, yaz
mevsiminde, sığ suya balıklama atlama konusunda insanların uyarılması
omurilik felcinin en ağırı olan ve bacaklara ilaveten kolların ve
gövdenin de hareket ettirilemediği tetrapleji durumunun ortaya
çıkmasını engeller. Ateşli silahların elde edilebilmesinin
zorlaştırılması, bunlarla ortaya çıkan omurilik felcini azaltır.
Tıbbi
rehabilitasyondan sonra mesleki rehabilitasyon uygulamalarının da
başlaması gerekir. Çünkü omurilik felçlisi olan kişi büyük bir
olasılıkla mesleğini icra edemez hale gelir, yeniden durumuna uygun bir
meslek kazanmalıdır. Ayrıca ekonomik bağımsızlığını da kaybettiğinden
topluma yük olmaması için, uygun bir işte çalışarak para kazanması
gerekir. Topluma yeniden katılabilmesi için bunlar da yetmez.
Çevresindeki mimari engellerin kaldırılması ve her türlü kamuya açık
binalara rahatlıkla girebilmesi, kendisi için yapılmış olan özel
tuvaletleri kullanabilir olması gereklidir. Artık gelişmiş ülkelerde
uygarlık seviyesi, tekerlekli sandalyenin çevreye ulaşabilirliği ile
ölçülmektedir.
|
