 Gut hastalığı, daha çok 30- 45 yaş arası erkeklerde ve 55-70 yaşlarındaki kadınlarda görülen bir romatizmal hastalıktır. Vücutta
pürin adı verilen ve hücre DNA sında kullanılan bir nükleik asit
vardır. Pürin nükleik asitlerinin yıkılması sonucu kanda ürik asit
oluşur. Normal sağlıklı insanlarda ne kadar ürik asit oluşursa o kadar
ürik asit idrar yoluyla atılır. Böbreklerdeki bir bozukluktan yada
fazla miktarda ürik asit üretilmesinden dolayı kanda ürik asit seviyesi
artarsa gut hastalığı ortaya çıkar.
Eğer bir nedenle, ürik asit atılamayıp kanda belirli bir düzeyin
üstünde birikirse, çözünmüş durumdan katı hale geçebilir, diğer bir
değişle kristalleşebilir. Kristal halinde olan bu molekül bir süre
sonura eklem, deri altı, böbrek gibi dokularda birikip bu dokuların
yapısında değişikliklere sebep olarak fonksiyonlarını bozabilir. Kandaki
aşırı ürik asit doygunluğu sonucu, doku aralıklarından geçerek eklem
içi ve çevresi yapılarda biriken ürik asit burada hızla gelişen
iltihaba sebep olarak eklemde sıvı artışına, kızarıklığa, hareket
kısıtlılığına ve ağrılara yol açar. En tipik olarak ayak baş parmağı,
ayak bileği ve diz eklemleri tutulur. Eklem ağrısı genellikle ağır bir
yemekten sonra ortaya çıkar ve çok şiddetlidir. Öyle ki hasta
etkilenmiş bölgeyi yorgana bile değdiremez. Akut gut bir gün içinde
düzelir. Ancak, tedavi edilmezse ağrılı nöbetlerin arası gittikçe
azalır, ve hasta daha sık olarak gut nöbeti geçirmeye başlar.
Böbreklerde
ise, özellikle ürik asit düzeyinin çok yüksek olduğu (erkeklerde:13
mg/dl, kadınlarda: 10mg/dl) durumlarda, süzme kanalları içinde taş
oluşumu görülebilir.
Genel olarak, böbrekteki taş
oluşumlarının % 5-10 kadarından ürik asit çökelmesi sorumludur. Sıcak
ve kuru iklimlerde yaşayanlarda böbrekten atılan su miktarı ve idrarın
asit oranı yüksek olduğundan ürik aside bağlı böbrek taşı daha sık
ortaya çıkmaktadır. Her ürik asidi yüksek olanda gut hastalığı ortaya
çıkmaz. Yapılan araştırmalara göre, yüksek ürik asidi olanların üçte
birinde belirtiler ortaya çıkıar. Klinik bir belirti olmadan, yalnızca
ürik asit seviyesinin yüksek olmasına hiperürisemi; eğer, bu yükseklik
sonucu yukarıda tanımlanan belirtiler ortaya çıkmış ise diğer bir
değişle hastalık oluşmuşsa, bu duruma gut deniliyor.
 Ürik
asit, iki ana sebeple kanda yüksek olabilir; ya vücutta fazla üretilir
ya da böbrek üretileni dışarıya atmayıp kanda biriktirir. Ürik asidin
kandaki normal en yüksek düzeyi 7,0 mg/dl dolayındadır. Gut
hastalığında ise en yaygın olarak görülen düzey 7,0 - 9,0mg/dl
arasındadır.
Hastaların % 80 - 90 nda dışarıdan
yiyecekler yolu ile pürinin aşırı alınıp oluşan ürik asidin böbreklerin
yeterince süzememesi sonucunda kanda birikmesi ana sebeptir. %10 - 20
sinde de vücudun bir çok değişik sebeple, ürik asidi kendi kendine
fazla oranda oluşturması söz konusudur.
Bazı ilaçlar
(aspirin, diüretikler) toksik maddeler (alkol ve kurşun zehirlenmesi)
tiroid bezinin az çalışması (hipotiroid), gebelik toksemisi,
hipertansiyon, aşırı kilo (obezite), kronik böbrek yetmezliği, açlık,
ürik asidin atılmasını engelleyerek kan seviyesinin yükselmesine sebep
olan faktörlerdir.
Böbreğin işleyişi tamamen normal
olsa da, ürik asidin vücutta aşırı üretimi sonucu hiperürisemi gelişip
bir süre sonra guta dönüşebilir. Çok ender olarak doğuştan gelen enzim
eksikliğine bağlı sebepler söz konusu olduğunda daha küçük yaşlarda
hastalık ortaya çıkabilir. Kemik iliğinde yada lenf bezlerinden gelişen
kanserlerde, bazı kan hastalıklarında, vitamin B_12 eksikliğinde, sedef
hastalığında böbreğin durumundan bağımsız olarak ürik asit fazlalığı
ortaya çıkabilir ve gut hastalığına yol açabilir.
Genel
olarak guta sebep olan etkenin ürik asit düzeyinin yüksek olması
gösterilir. Ancak çok nadir de olsa ürik asit seviyesi normal olduğu
halde gut ortaya çıkabilir. Gut nöbeti tedavi edilemez ise, bir yıl
içerisinde %60 ihtimalle yeniden ortaya çıkar. Tedavi edilmedikçe
ataklar arası süre kısalır ve zamanla, yıllar içinde deri altında tofüs
adı verilen birikintiler oluşur. Tofüsler; kulak kepçesinde ve
ekstremitelerin ekstansör yüzeylerinde görülür. Tedavi edilmeyen gut
böbreklerde taş oluşturur ve kronik böbrek yetmezliğine dönüşebilir.
Gut un tedavisi: Tedavide
öncelikle kanda ürik asit seviyesinin yükselmesine sebep olan
faktörlerin tespit edilmesi ve bunların tedavisi gerekir. Hastanın
zayıflatılması, ürik asit yüksekliğine sebep olan ilaçların (aspirin,
diüretik) dozunun ayarlanması, hiperglisemi (şeker hastalığı) varsa
tedavisi genel sağlık açısından da gereklidir.
Akut gut
atağının tedavisinde kolşisin ve indometazin önemli ilaçlardır.
Kolşisin dozu günde 7 mg geçmemelidir. İlk 24 saatten sonra doz 2-3
tablete düşürülür. Ağrılı dönem geçtikten sonra 6-12 ay kadar günde1
tablet kolşisin kullanılır.
Ayrıca sakatat, kırmızı et,
sardunya, hindi, hamsi, somon balığı, ıspanak, fındık, fıstık
kısıtlanması gereken gıda maddeleridir. Alkol kullanımı
yasaklanmalıdır.
İlgili Kelimeler Listesi: gut,kolçisin,kolşisin,ürik asit kristalleri,gut tedavisi,hidroksi apatit kristalleri
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
