Tam
adı sistemik lupus eritematozus olan bu hastalık büyük ölçüde 15-40 yaş
arasındaki kadınlarda görülür. Lupusluların yüzde 85’i kadındır.
Hastalığın nedeni henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Lupus tıpkı
romatoit artrit gibi bir bağışıklık sistemi bozukluğu hastalığıdır.
Bazen başka sebeplerle alınan ilaçlar lupus belirtilerine yol açar. Bu
ilaçlar arasında klorpromazin, hidralazin, izoniyazit, metildopa,
prokainamit ve kinidin sayılabilir.
En yaygın belirti hastaların %90’ında görülen eklem ağrılarıdır.
Hastaların bir kısmında akciğer zarında, böbreklerde, kalpte yada
beyinde iltihaplanmalar ortaya çıkar ve bu biçimiyle lupus öldürücü
bile olabilir. Hastalığın şiddeti kişiden kişiye büyük değişkenlik
gösterir. Bazı vakalar önemsiz, bazıları ciddidir. Lupus en büyük
hasarı böbrekler üzerinde yapar. Lupusun
tedavisinde kullanılan ilaçların çok ciddi yan etkileri vardır.
Hastalığın geriletilmesinin vereceği faydanın yanında tedavide
kullanılan ilaçların yan etkileri hasta ve tedavi ekibini
uğraştırabilir.
Belirtiler : En yaygın
belirti eklem ağrısıdır; ama ateşe ve döküntülere de sık rastlanır.
Lupusa yakalananların yaklaşık yarısında yanaklardan buruna doğru
kelebek biçiminde tipik bir döküntü görülür. Bu döküntü güneşte kalmaya
bağlı olarak ortaya çıkabilir. Diğer belirtiler arasında halsizlik,
kilo kaybı, isteksizlik ve iştah kaybı sayılabilir. Hafif seyreden
nispeten zararsız lupusta tedavi gerekmeyebilir ya da küçük müdahaleler
yeterli olabilir. Saç dökülmesi de sık görülür ve bazı hastalarda yara
yada döküntü gelişebilir. Kalpte, akciğerde ve karnı saran zarlarda
iltihaplanmalar olabilir. Kalp zarında iltihaplanma tedavi edilmezse,
kalp yetersizliği gelişebilir. Konjunktivit, ışığa hassasiyet ve
bulanık görme gibi göz sorunları da ortaya çıkabilir. Lupuslu bazı
hastalarda kalın bağırsak sorunları, ayrıca psikoz, havale, inme ve
halüsinasyon gibi nörolojik sorunlarla karşılaşılabilir. Böbrek
yetmezliği lupusun en önemli komplikasyonudur.
Nasıl teşhis edilir? Lupus
teşhisi koymak bazen güç olabilir. Doktor antinükleer antikorların
bulunup bulunmadığını saptamak için bir kan tahlili isteyecektir. Bu
antikorlar hemen her zaman lupusun göstergesidir (ama lupus bulunmayan
kişilerin yüzde 1-5’inde de aynı antikorlar saptandığından, testin
dikkatle yorumlanması gerekir). Yapılabilecek diğer tahliller arasında
hemoglobin, akyuvar ve trombosit düzeylerindeki düşmeyi belirlemeye
yönelik kan sayımı, anti-DNA ve anti-Sm, ayrıca idrar tahlili ve böbrek
fonksiyon testleri sayılabilir. Döküntü, ışığı duyarlılık, ağızda ülser
ve eklem iltihabı gibi 11 ölçütten dördünün ya da fazlasının saptandığı
kişiler muhtemelen lupusludur.
Tedavi nasıldır? Lupus
vücudun değişik sistemlerini etkileyebilir ve değişik şiddetlerde
ortaya çıkabilir;bu sebeple tedavi de duruma göre değişir. Nispeten
hafif lupusta tedaviye pek gerek yoktur. Deri güneşten dikkatle
korunmalı yada gerektiğinde kortikosteroit içeren ilaçlar sürülmelidir.
Dinlenme ve NSAID’ler eklem ağrısını gidermek için yeterli olabilir. Az
yağlı ve tuzlu beslenme de yararlıdır. Sigara lupusun etkilediği kan
damarlarında iltihabı artırdığından özellikle zararlıdır. Ayrıca
düzenli egzersiz yaparak eklemlerin ve kasların çalışması sağlanalıdır.
Döküntü yada daha ciddi eklem sorunları varsa, sıtma
ilaçları ve kortikosteroitler gerekebilir. Lupus hayati organları
(böbrek, kalp, akciğerler, beyin) etkilenmişse, kortizon tedavisi,
bağışıklık sistemini baskılayıcı tedavi ve hidroksiklorokin tedavisi
gerekebilir. Bütün bu tedavilere rağmen lupus tedavisi zor bir
hastalıktır. Birçok hasta da ciddi iç organ tutulmasına bağlı olarak
hayatı tehdit edici tablolar ortaya çıkabilir.
İlgili Kelimeler Listesi: sle,sistemik lupus eritematoziz,anti dna,romatolojik hastalıklar
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
