Boyun fıtığı nedir?
Boyunda 7 adet omur cismi
bulunur. Yapıları itibariyle bir önceki bölümde anlatılan bel
omurlarından tek farkları, daha küçük olmalarıdır. Her omurga arasında
yastıkçık dediğimiz kıkırdaklar mevcuttur. Bu kıkırdak yapının
yırtılarak, omurga içinde seyreden omurilik veya kola dağılan sinirlere
baskı yapması donucu oluşan hastalığa boyun fıtığı denir. Hastada
şiddetli bir boyun ağrısıyla birlikte kola yayılan ağrı, uyuşma
mevcuttur. Zamanla yırtılan kıkırdak sinirlere baskı yaparsa kolda
kuvvetsizlik, eğer omuriliğin kendisine de bası yaparsa tüm vücutta
hareket kusurları ortaya çıkabilir. Hastalığın çok ileri dönemlerinde
yatağa bağımlı hale gelen hastalara rastlanır.
Boyun omurlarının yapısı Kafa
tabanından itibaren 7 adet omur cisminden oluşur. Her omur cisminin
ortasında , beynin devamı olan omurilik bulunur. Vücudun çeşitli
yerlerinden beyine dönen duyular veya beyinden vücuda dağılan emirler
omurilik içinde seyreder. Boyun bölgesinde her omur cismi hizasından
çıkan sinirlerde kola ve sırta yayılarak, bu bölgelerin duyu ve
hareketini sağlar.
Omurgalar arası yastıkçık dediğimiz
disk dokusunun dış kısmı (anulus fibrosus) ve iç kısmı (nucleus
pulposus ) bulunur. Jelatin kıvamındaki iç kısmın , daha kuvvetli bir
bağ dokusundan oluşan dış kısmı yırtarak omurilik ve sinirlere bası
yapması sonucu boyun fıtığı ortaya çıkar. Burada dikkat edilmesi
gereken ve bel fıtığından başlıca fark, sadece sinirlere değil
omuriliğin kendisinede baskı olması sonucu vücudun tamamında kısmi veya
tam kuvvetsizlik oluşmasıdır. Omurilik ilk bel omuru hizasında
sonlandığından ve alt bel omurları içinde sadece ayağa giden sinirler
bulunduğundan , bel fıtığında belirli sinirin dağıldığı alanda felçler
görülür.
Boyun fıtığında risk faktörleri - Boyun omurları arasındaki kıkırdağın dejenerasyon dediğimiz yıpranması
- Ani ve güçlü boyun hareketleri. Ağır kaldırmak, ani ters dönüşler.
- Baş öne eğik olarak uzun süreli çalışma: Masa başı işleri.
- Özellikle emniyet kemeri takmadan araba kullananlarda ani fren yapılması veya trafik kazası.
- Geçirilmiş boyun travması, spor yaralanmaları.
- Osteoporoz.
Boyun fıtığı ile karışan hastalıklar: - Fibromyositis: Sık tekrarlayan boyun ve bel adelelerinin spazmıdır. Halk arasında adele romatizması olarak bilinir.
- İmpigman
Hastalığı: Omuz ekleminin sertleşmesi ve kola yayılan çok şiddetli
ağrıyla seyreder. Hastalık özellikle geceleri daha şiddetli ağrı yapar.
- Sinir Tuzaklanmaları: Omurilikten çıkarak dağılan sinirlerin
kolda belli noktalarda sıkışmasıdır. En iyi bilineni El-Bilek Kanalı
Hastalığı olup, orta yaşı geçmiş özellikle kadınlarda veya bilek
kuvveti gerektiren herkeste geceleri kolun tamamına yayılan ağrı ve
uyuşmalardır. Boyun fıtığı ile birlikte olursa çift tuzaklanma denir ve
her ikisininde aynı anda tedavisi gerekir. Sinir tuzaklanmaları
hakkında bir sonraki konuda ayrıntılı bilgi verilmiştir.
- Tenosinovit:
Koldaki adelelerin kılıfının zorlama veya romatizmal sebeplerle şişmesi
sonucu ortaya çıkar. Bölgesel ağrılarla seyreder .
Boyun fıtığının tanısında kullanılan yöntemler Klinik
muayene, Servikal MR, Servikal BT, EMG. Klinik muayene ve Servikal MR
mutlaka yapılmalıdır. EMG sinir tuzaklanmalarını ayırmada gerekirse
kullanılır.
Boyun fıtığının evrelemesi Bel fıtığı tanısı alan hasta aşağıdaki klinik durumdan herhangi birinde olabilir.
1-Şiddetli boyun ağrısı ve veya kola vuran ağrı.
2-Orta düzeyde sık tekrarlayan ağrılar.
3-Ağrıyla birlikte kolda kuvvetsizlik veya uyuşma gibi sinir hasarı bulguları.
4-Ağrıyla birlikte kollar ve ayaklarda kuvvetsizlik ve uyuşma.
5-Kollar
ve ayaklarda giderek artan güç kaybı ve uyuşma, ağrı ön planda
olmayabilir (Tekrarlayan boyun fıtığı ataklarını takiben omurilik
kanalında kireçlenmeye bağlı daralma).
Evrelemeye yönelik tedavi prensipleri Evre
1-2 de öncelikle ilaç tedavisi, boyunluk kullanımı, fizik tedavi
denenir. Bu dönemde hastalığın iyileşmesi, bu tedavilerle yırtılan disk
dokusunun içeriğindeki su miktarının istirahat ve ilaçlarla
azaltılmasına yöneliktir. Bu süre 1 ay içinde gerçekleşmelidir. Bir ayı
geçen konservatif tedaviye rağmen düzelmeyen hastalar, cerrahi tedaviye
adaydır.
Çeşitli tip boyunlukların hepsinin amacı:
Başın boyun omurlarına olan basıncını azaltmak ve boynu hareketsiz
tutarak istirahat ve iyileşmeyi sağlamaktır. Evre 3-4-5 de omurilik ve
sinir dokusundaki hasar artmadan cerrahi tedavi uygulanmalıdır. Sinir
dokusundaki ileri derece hasarlar cerrahi tedaviyle düzeltilemez. Bu
sebeple uyuşma , kısmi felç gibi bulgular saptanırsa erken dönemde
ameliyat başarı sağlar.
Boyun fıtığının cerrahi tedavisi, servikal mikrodiskektomi Cerrahi
tedavinin amacı, omurilik ve sinir dokusuna olan basıyı kaldırmaktır.
Böylece hastanın, ağrısının geçmesi, uyuşma-kuvvetsizlik gibi
bulgulardan kurtulması sağlanır. Uygun zamanda ve tecrübeli ellerde
yapılan bu girişimler çok iyi sonuç verir. Bu gün için kullanılan
yegane yöntem servikal mikrodiskektomidir. Bazı hastalarda,
mikrodiskektomiyle beraber, çıkartılan kıkırdağın yerine vücuttan
alınan bir kemik veya sentetik protezlerde uygulanır. Servikal
mikrodiskektominin avantajları:
- Ameliyata bağlı doku hasarının,kan kaybının ve enfeksiyon riskinin en az olması.
- Mikroskop altında yırtılan kıkırdağın tam olarak çıkartılabilmesi.
- Ameliyat sonrası ağrı ve hareket kısıtlamasının olmaması.
- Hastanın kısa sürede evine ve işine dönebilmesi.
Boyun fıtığı ameliyatında pozitif faktörler - Hastanın mevcut şikayet ve bulgularının çekilen MR ile uyumlu olması.
- Omurilik veya sinir dokusunda kalıcı hasar oluşmadan cerrahi müdahale zamanlaması.
- Diabet, hipertansiyon, sigara kullanımı gibi risk faktörlerinin olmaması.
- Ameliyattan sekonder kazanç dediğimiz , psikolojik beklentiler olmaması.
- Ameliyat öncesi ve sonrası tedavi prensiplerinin hekim-hasta ilişkisi çerçevesinde , güvene dayalı olarak anlaşılması.
- Cerrahın
konu hakkındaki tecrübesi, gerektiğinde servikal füzyon dediğimiz kemik
veya protez uygulamasını aynı seansta yapabilmesi.
Ameliyat
Genel anestezi altında, boynun ön yüzü, tercihen sağ taraftan
uygulanır. Omurga ön yüzüne varan cerrah, skopi kontrolüyle istenilen
omurga mesafesine ulaşır. Bu andan itibaren mikroskop kullanarak iki
omurga arasındaki kıkırdağı temizlemeye başlar. En sonunda, sinire veya
omuriliğe bası yapan yırtılmış kıkırdak kısımda alınarak, bası
kaldırılır..
Bu andan itibaren kemik veya protez greft
kullanımı yırtılan kıkırdağın omurgada yaptığı hasara bağlı olarak
uygulanır. Yumuşak fıtık dediğimiz ve omurgada kireçlenmelere yol
açmamış boyun fıtığında bu işlem gerekli değildir. Omurgada kireçlenme
yapmış boyun fıtıklarında füzyon dediğimiz protez uygulamasının
yapılması gerekir.
Ameliyat sonrası hasta 3 saat sonra
ayağa kaldırılır, akşamüzeri eve gönderilir. 1-3 hafta arası boyunluk
takması gereken hasta, 10 gün sonra işine dönebilir.
|
