SİSTİT NEDİR?

Halk arasında idrar yapma sırasında yanma, ağrı hissi, sık sık idrara çıkma, ani sıkışma ve bazen yetişemeyip kaçırma gibi yakınmalar tek bir hastalık gibi algılanıp sistit  ve buna benzer türetilmiş terimlerle tanımlanmaktadır.Çoğu kez de etraftan edinilen ilaçlarla ve özellikle antibiyotiklerle uygun olup olmadığına bakılmaksızın düzensiz olarak giderilmeye. Sistit genel olarak mesanenin yani idrar kesesinin iltihaplanma ile seyreden hastalığıdır. Ancak her sistit veya iltihaplanma mutlaka bakterilerin buraya ulaşması ile olmaz ve her zaman tedavileri antibiyotiklerle değildir. Bu nedenle bu tür yakınmaları olan hastaların incelenerek tanılarının doğru konması ve uygun ilaçlar ve tedaviler  verilmesi gerekir. Bu konuyu biraz daha açarak sistit kavramını tanımaya çalışalım.

 

Mesane sonrasındaki idrar çıkışını sağlayan, kadınlarda 3-4 cm erkeklerde 20-25 cm uzunluğundaki üretra denilen idrar yolundan giren mikroorganizmaların (bakteri, mantar, virüs  vs..) mesanede çoğalması ile meydana gelir. İdrara sık gitme, idrarla yanma ve ağrı hissi, sık ve azar azar idrar yapma, devamlı idrar hissi, göbek altında, bel ve böğür bölgesinde ağrı gibi bulguları vardır. Bazen hafif ateş ve halsizlik, özellikle kadınlarda idrar sırası ve sonrasında hafif kanamalar da olabilir. Genellikle barsaklarımızda bulunan bakteriler etkendir. Kadınlarda daha sık görülmektedir. En tipik hastalık etkeni koli basili denen E coli adlı bakteridir. Erkeklerde genellikle başka bir problemin varlığında, örneğin prostat iltihaplanmaları, prostat büyümeleri, idrar yolu darlık ve tıkanıklıkları ile birliktedir. Çocuklarda ise altta yatan bir problemin işareti gibi algılanmalı, sadece bu enfeksiyonun tedavisi ile yetinilmeyip bu neden araştırılarak esas onun tedavisi sağlanmalıdır. Çocukluk çağı idrar sistemi enfeksiyonları tamamen ayrı bir konu olarak ele alınmalıdır.

Bu yakınmaları olan hastaların hemen bir idrar kültürü yapılarak tedavi edilmeleri gerekir. İdrar kültürü sonucunun çıkması birkaç gün süreceğinden kültür için örnek alındıktan sonra doktor uygun olabilecek yani idrar yolu iltihaplanmasına neden olması kuvvetle olası bakterilere etkili olabilecek bir antibiyotik başlar ve kültür sonucuna göre de gerekirse onu değiştirir. Basit enfeksiyonlarda 3- 7 günlük ağızdan alınacak antibiyotik tedavisi yeterlidir.

 

Bu tür sistitler mikropların yol açtığı hastalıklar değildir. Nedeni tam olarak aydınlatılamamıştır ancak benzer yakınmalara yok açmaktadır. Bu hastalarda idrarla kanama daha çok görülmekte, idrar mesaneye biriktikçe göbek altı bölgesinde daha artan şiddetli ağrılar olmaktadır. Daha çok kadınlarda ve 30 yaş üstünde görülmektedir. Tanı genellikle bu tür yakınmalara yol açan bakteriyel sistitin, tümörlerin ekarte edilmesi ile konur. Tanıya daha iyi ulaşmak için sistoskopi denilen mesane ve idrar yolunun endoskopisi yapılır. Nedeni tam olarak bilinmediği için özgül tedavisi yoktur ve daha çok yakınmaları gidermeye yönelik tedaviler planlanmalıdır. Uygun tedavi seçimi doktora bırakılmalıdır.

 

Üretra denilen mesaneden sonraki idrar yolunun iltihaplanmasıdır. Erkeklerde genellikle cinsel yolla bulaşan mikroorganizmalar etkendir.  Halk arasında genel adla “ belsoğuklğu” olarak adlandırılmaktadır. Akıntı en tipik bulgusudur. Bu durumlarda vakit geçirilmeden doktora başvurarak uygun ilaç tedavileri uygulanmalıdır.

 

 Eğer bu olaylar değişik zaman aralıkları ile tekrarlıyorsa altta yatan bir neden aramak gerekir. Bu araştırmalar sonucunda taş hastalığı, bazen tümörler, erkeklerde prostat bezinin hastalıkları, idrar sisteminde çeşitli nedenlere bağlı tıkanıklıklar ve genişlemeler, mesanenin çalışmasında sinir sistemi problemine bağlı aksaklıklar vs söz konusu olabilir. Bunların mutlaka araştırılıp ortaya çıkarılması ve tekrarlayan enfeksiyona neden olan etken neyse bu problemin çözümlenmesi gerekir. Aksi halde enfeksiyon, iltihaplanma tedavi edilse bile tekrarlayacaktır.

  

Görüldüğü gibi bu tür yakınmalarda basitçe “sistit” deyip geçilmemeli ve araştırma yapılıp uygun tanılara varılarak tedavi verilmelidir. Genellikle biz doktorların gözlediği tablo hastalanan kişinin etrafındakilere, yakınlarına, komşularına durumunu açması, onların da bir köşelerinde bulundurdukları bir antibiyotiği düşüncesizce hastaya vermeleridir. Bu antibiyotikler ne doğru dozda ne de uygun sürelerde alınır.  Sonuç hastanın enfeksiyonunun biraz belki baskılanması ancak tam iyileşmemesi ya da hiç iyileşmemesidir. Tam tersine mikroplar da bu uygunsuz antibiyotik uygulaması sonucu kendi genetik yapılarında değişiklik yaratarak bu ilaçlara direnç geliştirmektedir. Bugün artık birçok antibiyotik bu nedenle kullanılamaz hale gelmiştir. Bunu bir çevre felaketi olarak tanımlamak  gerekir. Dirençli mikroplar başkalarını enfekte ettiklerinde o hastaları tedavi etmek çok zorlaşmakta  ve durum giderek daha tehlikeli olmaktadır. Bilinçsiz ilaç kullanmaya son vermek bir ödev olmalıdır.