Kadın üriner inkontinansı (idrar kaçırma)

Üriner inkontinans; idrarın istemsiz olarak kaçırılması şeklinde tanımlanabilir.

Özellikle yaşlı bayanlarda % 50‘lere varan sıklıktaki bu hijyenik problem toplum için önemli bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır.

1. Clitoris

2. Labium minora (iç dudaklar)

3. Labium majora (dış dudaklar)

4. Vagina

5. Cervix (Rahim ağzı)

6. Body of the uterus (rahim gövdesi)

7. Fundus of the uterus (rahim tepesi)

8. Urethra (dış idrar yolu)

9. Anus

10. Rectum

11. Colon (kalın barsak)

12. Urinary bladder (mesane)

Konunun daha derinlerine girmeden evvel kısaca kadın kontinensi nasıl olmakta buna göz atmakta fayda vardır.

Öncelikle ister istirahatte isterse fiziki bir işlem esnasında olsun kontinensin sağlanması için intravesikal (mesane içi) basıncın, hiçbir halde intraüretral (üretra içindeki) basıncı geçmemesi gerekir. Bir diğer deyişle idrarın kaçması için mesane içindeki basınç, üretral kapanma basıncını aşması gerekir.

1. İntrensek (iç) sfinkterik mekanizma

2. Ekstrensek (dış) sfinkterik mekanizma

3. Üretrovesikal junctionun (mesaneyle üretranın birleştiği nokta ) uygun pozisyonda kalmasını sağlayan destek dokular

4. Bütün bu yapıların uygun innervasyonu (sinir ağı)

Kabaca; Üretral mukoza ve üretra duvarının elastik yapısından oluşur .Bu yapılar östrojen bağımlıdır. (Yani kadın menapoza girdiğinde östrojen azalacağı için bu yapı normal işlevini yerine getiremeyecektir.)

Periüretral (üretranın etrafındaki) kas liflerinden oluşan sfinkter ile ürogenital diafragmaya ait kaslardan oluşur. 

Bu yapılar temelde kadının pelvisi dediğimiz kalça içi bölgesinin taban kaslarına ait yapılardan oluşmaktadır (levator fasyasının kondansasyonlarıdır). 

Bütün bu fasyal yapılar ve levator kas lifleri intra abdominal (karın içi) basınç artışında (öksürme – ıkınma – merdiven inme çıkma vs) kasılarak üretrayı önündeki kemik yapı olan simfise doğru çekerler. 

İnkontinanslar birçok değişik şekilde sınıflanabilir, ancak ayırım kolaylığı açısından en pratik sınıflama şöyledir: 

Urge inkontinans

Nöropatik inkontinans

Konjenital inkontinans

Paradoksal veya overflow inkontinans

Post travmatik veya iatrojenik inkontinans

Fistülöz inkontinans

Kişinin karın içi basıncını arttırdığı durumlarda (örneğin öksüdüğünde, ıkındığında veya merdiven inip çıkarken), idrar etme isteği olmadan ve mesanesinde herhangi bir kasılma olmaksızın, arzusu dışında idrarını normal yolu olan üretradan kaçırması hali olarak tanımlanabilir. 

Bu gün için en çok kabul gören görüş ise şöyledir: Üretranın hatalı pozisyonu dolayısıyla stres esnasında (ıkınma vs) üretraya intikal etmesi gereken basıncın yeterice doğru intikal etmemesi. 

Genellikle çok sayıda ve zor doğum yapmış ve / veya yaşı ilerlemiş veya aşırı kilo alıp veren kadınlarda görülür. Kalça adalelerinin veya sinirlerinin doğum sırasında zedelenmesi sonucu, mesane boynu öksürme, hapşırma, gülme, merdiven çıkma, yük taşıma, cinsel ilişki sırasında yer değiştirerek veya kapanamayarak hasta idrar kaçırır. 

Her konuda olduğu gibi anamnezin (öykü) iyi bir şekilde alınması gerekir. 

Özellikle kişinin günlük işeme özellikleri sorgulanır. Bu detaylar teşhis kadar, tedavi sonrası hasta takibinin değerlendirilmesi açısından da önemlidir. 

İşeme sıklığı, miktarları, hangi sıklıkta ve hangi koşullarda idrar kaçırdığı, yatarken kaçırıp kaçırmadığı, noktürinin (gece işemesinin) varlığı, dizüri (idrarda yanma) ve / veya urgency (aciliyet) semptomlarının strese eşilik edip etmediği ve günde kaç pet değiştirmek zorunda kaldığı gibi sorulara cevaplar alınır. 

Adet durumu, menapozdaysa kaç seneden beri olduğu, kaç doğum yaptığı, düşük sayısı, sezaryen veya başkaca bir jinekolojik operasyon geçirip geçirmediği, daha önceden yine inkontinansla ilgili bir müdahale geçirip geçirmediği belirlenir. Burada önemli olan nokta zor ve travmatik doğumlar geçirmiş olması, jinekolojik malignitelerin (habis hastalıklar) olması, radyoterapi görüp görmediği, sistosel – rektosel – rahimde sarkma birlikteliği bize pelvis taban kaslarının yetersizliği ve / veya üretral sfinkter hakkında ön bilgi verecek olmasıdır.