Ayak tırnaklarında mantar görülme sıklığı yaş ile artar ve çocuklarda nadirdir. Tırnak mantarına genellikle "Trichophyton rubrum", "Trichophyton interdigitale" gibi dermatofit türleri neden olurken; Candida türü ve ya bazı diğer küf mantarları da tırnakta enfeksiyon yapabilir.
Tırnak mantarları sıklıkla ayak tırnaklarında, ayak tırnaklarından ise en fazla baş veya serçe parmaklarda görülür. El tırnaklarında ise çok nadiren rastlanır.Hastalık bir çok farklı tipte karşımız çıkabilir.
Lateral onikomikosis: Tırnağın yan tarafında beyaz veya sarı opak bir renk değişikliği şeklinde görülür.
Subungual hiperkeratosis: Tırnak altında kepeksi bir kalınlaşma şeklinde görülür.
Distal onikolisis: Tırnak uç kısmında tırnak yatağından ayrılmıştır.Tırnak ucu ufalanabilir hale gelmiştir.
Yüzeyel beyaz onikomikosis: Tırnak plağı beyazımsı pullanmıştır ve üzerinde yer yer çukurcuklar vardır.
Proximal onikomikosis: Tırnağın köküne yakın alandaki yarım ay şeklindeki beyazlık kaybolup, sarımsı renk almıştır. Tam tutulum: Tırnak tamamı ile bozulmuştur.
Hastalık ayak ve el derisindeki tedavi edilmemiş mantarlardan kaynaklanır. Özellikle ayaklarda travma sonrası enfeksiyon riski artar. Tırnağa Kandida türü mantarların yerleşimi, dolama sonrasında daha sıklıkla görülür. Dolama durumunda, tırnak kıvrımındaki deri kızarık, şiş ve ağrılıdır. Bu iltihabi durum tırnağı yatağından kaldırır ve ağrıya sebep olur.
Tırnak mantarları; bazen bakteri enfeksiyonları, sedef, egzema, liken, siğil, spontan tırnak ayrışması, onikolizis ve yaşlılığa bağlı tırnak kalınlaşması ( onikogrifosis ) ile karışabilir.
Tanı, muayene gerektiğinde tırnaktan alınan materyelin mikroskopta incelenmesi ile konulur. Gerek duyulursa tedaviye başlanmadan mantar kültürü istenebilir. Özellikle küf mantarları, dermatofitlere göre farklı tedavi gerektirdiklerinden; bazen mantarın türünü belirlemek için mantar kültürü yapılması faydalıdır.
Tedavi süresi uzun ve pahalıdır. Tedavinin tamamlanması bir yılı bile alabilir. El tırnakları daha çabuk uzadıklarından; tedaviye daha hızlı yanıt verir. Bir ve ya iki tırnağın % 80’ inden azı tutulduğundan, genellikle lokal tedaviler yapılır, fakat genellikle ağızdan aylarca antifungal ilaç alınması gerekebilir. Lokal ve ağızdan tedavinin kombinasyonu daha etkilidir.
