Kolorektal kanserlerde ortalama riski olan hastalarda tarama stratejileri nelerdir?

Kolorektal kanserlerde ortalama riski olan hastalarda tarama stratejileri nelerdir? 

Kişilerde hayat boyu kolon kanseri gelişme riski elli yaşından sonra %5 tir. Kırk yaşın altında  İP kolorektal kanser daha az görülmektedir.  80li yaşlara gelindiğinde kolon kanseri  insidansı  3,7 / 1000 ye kadar yükselmektedir. Bilimsel çalışmalara göre tarama yapılan  bölgelerde kolorektal kanserlere bağlı ölümlerde  %53 oranında azalma olduğu görülmüştür.  Bu nedenle kolon kanseri taramaları Dünya Sağlık Örgütü tarafından da önerilmiştir. Çoğu kolorektal kanserler  adenomlardan gelişmektedir sonradan kazanılmış veya  genetik olarak geçmiş   kromozomal defektlerin poliplerin gelişmesine, bunların daha sonra displaziye dönmesine ve en sonunda, kanser oluşmasına yolaçmaktadır. Ortalama olarak adenomun karsinoma dönüşmesi için geçen süre en az on yıldır. Bu nedenle taramalarda on yıl aralıklarla yapılmaktadır. Poliplerin ve kanserlerin büyük çoğunluğu tüm kolonda ve rektumda eşit şekilde dağılmaktadır. Kadınlarda ve yaşlılarda ise daha çok proksimalde olmaya meyillidirler. Bu bilgi daha önceki yıllarda kolon kanserlerinin %60 ı sol kolonda ve rektum bölgesinde görüldüğü şeklindeydi. Bunun sebebi tarama testlerinin ve tarama kolonoskopilerinin artık daha fazla yapılıyor olması olabilir. Ayrıca sol kolon tümörleri sağ kolon tümörlerinden daha fazla semptomatik olduğundan dolayı eski yıllarda taramada olmadığından dolayı daha çok fark ediliyor olabilirler. Bazı kolon kanserleri polipoid olmayan adenomlardan yani düzgün yüzeyli ve basık görünen poliplerden kaynak alabilir. Bunlar vakaların %20 ile 30 unu teşkil eder. Bulguların kolonoskopide görülme ihtimali normal poliplerden daha düşük ve daha zordur. Özel boyanmalar ile daha kolay farkedilebilirler. Büyük düzgün yüzeyli adenomlar aynı boydaki polipoid görünümlü yuvarlak kabarık poliplere göre daha fazla displastik değişiklikler veya kanser içerme olasılığına sahiptirler. Kolondaki hiperplastik  polipler genellikle kansere ilerlemezler. Kolon poliplerinin üçte ikisi adenomdur. Diğer geri kalan kısmı ise hiperplastik poliplerden oluşur. Hiperplastik polipler genel olarak premalign sayılmazlar ve daha çok distalde görürler. Az sayıda ve birkaç adet olan polipler alındıktan sonra  bu kolonoskopi normal olarak değerlendirilebilir. Nadir görülen bir sendrom olan, hiperplastik polipozis  durumunda ise kolorektal karsinoma riski artmıştır.  Erkeklerin %25inde kadınların %15inde  adenomatöz polip görülebilir. Ve bu yaş ile artar. Adenomlarda kolon kanseri gelişme riski sayıyla büyüklükle ve histolojik tipe göre artmaktadır. Örneğin villöz adenomlarda tübüler adenomlara göre malignensi riski daha yüksektir. Kolonoskopide adenomatöz polip bulunduğunda kolonun diğer kısımlarında da benzer bir polipin olacağı varsayılmalı ve tüm kolon  incelenmediyse incelenmelidir. poliplerin sayısı ve tipi ileri ki dönemde kolonoskopi taramasının ne şekilde devam edeceğini belirleyecektir. 

Adenomatöz poliplerin çıkarılması (polipektomi) kolon kanseri gelişimini engeller. 1418 kişilik yapıları çalışma grubunda bir veya iki polipleri olup, bunların alındığı hastalar, aynı yaştaki genel popülasyona kıyaslandığında %88 -90 oranında kanser gelişimi engellediği gösterilmiştir.  Tümdünyada sağ kolon kanserlerinin tespiti giderek daha fazla olmaktadır. Bunun birkaç nedeni olabilir. Bir tanesi giderek artan kolonoskopik  taramalar olabilir ikincisi konusunu taramalarda  sol kolonda poliplerin görülmesi ve alınması ile buradaki tümörlerin engellenmiş olması olabilir. Sağdaki tümörlerin geliştiği poliplerin daha çok düzgün (flat tip)   poliplerden oluşması ve  bu tippoliplerin görülmesinin zor olması bir neden olabilir.Ayrıca sağ kolon tümörlerinde BRAFv600  mutasyonları sağ kolonda daha çok görülmektedir.