Bel Fıtığı

Bel bölgesi, 5 omurdan oluşan ve vücut ağırlığının önemli bir kısmını taşıyan bir yapıdır. Omurların arasında “disk” adı verilen dokular bulunmaktadır. Disklerin görevi, vücut ağırlığına destek olmak ve travma veya ani hareketlerle ortaya çıkan zararları en aza indirmektir. Yaş ilerledikçe disk içindeki su miktarı azalır ve esnekliğini kaybederek daha sert bir hale gelen disk dokusu artık vücut ağırlığını yeterince taşıyamaz, böylece omurlara ve diğer destek dokulara binen yük artar. Normal yapısı bozulan disk dokusundan açığa çıkan bazı kimyasal maddeler sinir uçlarını uyararak ağrı oluşturmaya başlarlar. Omurlar, omurlar arasındaki eklemler ve diğer destek dokular taşıdıkları yük arttığı için dejenere olurlar ve ağrıya yol açarlar. Bunun dışında, disk ve etraf doku dejenerasyonu sonucunda omurganın stabil hali bozulur ve iki komşu omur birbirinin üzerinde hareket etmeye başlar.

 

 

Hastaların başlangıç dönemindeki ilk şikayeti bel ağrısıdır. Dıştaki sert kısmın gerilmesi ve daha sonra yırtılması ile ve aynı dönemdeki iç kısımda ortaya çıkan kimyasal maddelerin etkisiyle küçük sinir uçları uyarılır ve belin orta kısmında, bazen yana yayılan ağrılar başlar. Bel ağrısının bir diğer nedeni de sinir uçlarının uyarılması ile ortaya çıkan bel kaslarındaki spazmdır. Bu dönemde yapılan muayenede bel kaslarının sert olarak ele geldiği ve omurgada düzleşme olduğu anlaşılır. Bu dönemde fıtık dokusu henüz sinire baskı yapmadığı için bacakta ağrı veya uyuşma yoktur. Olay ilerledikçe içteki yumuşak dışarı doğru büyür ve yırtılan kısımdan dışarı çıkar. Bu bölgede yer alan bacağa giden sinirlere baskı yapmaya başlar. Bunun sonucunda hastalar beldeki ağrının kalçasına ve bacağına yayıldığından şikayet eder. Beraberinde bacakta uyuşma ve karıncalanmalar başlar. Sinir dokusunun etkilenmesi döneminde yapılan muayenede bacakta güç kaybı ve duyu hissinde azalma fark edilir. Bel fıtığı olan bazı hastalarda idrar kaçırma ortaya çıkabilir. Bazen hastalar şiddetli bacak ağrılarının aniden tamamen geçtiğini fark ettiklerini belirtirler. Bu durum aslında hastanın düşündüğü gibi bir iyileşme değil tam tersi sinirin artık görevini yapamadığını gösteren kötü yönde bir gelişmedir ve yapılan muayenede genellikle beraberinde ayakta tam bir kuvvetsizlik saptanır. Bu durum acil olarak ameliyat edilirse düzelebilir.

 

Bel fıtığı teşhisi MR ve muayene ile konulur. Bel fıtığının şiddetine göre hastalara ameliyat olmaları veya ameliyat gerekmiyorsa ne tür bir tedavi yolu izleneceği planlanır. İlaç tedavisi veya Fizik tedavi ile ağrısı geçmeyen ve günlük yaşam kalitesi bozulan hastalar için ameliyat planlanır. Ayakta kuvvet kaybı olan hastalara diğer tedavi yöntemleri denenmeden cerrahi girişim uygulanır. Bunun dışında, sinire baskı yapan fıtık dokusu eğer koparak dışarı çıkmışsa cerrahi girişim gerekir. Hem ameliyat gerekmeyen hastalara, hem de ameliyat olan hastalara ameliyat sonrası dönemde taburcu olmadan önce egzersiz programları verilir. Amaç bel ve karın kaslarını güçlendirmektir.

Çeşitli cerrahi yöntemler ile bel fıtığı hastalarını tedavi etmek mümkündür. Halen hem dünyanın gelişmiş merkezlerinde hem ülkemizde en çok kabul edilen ve uygulanan yöntem "mikrodiskektomi" ameliyatıdır. Yaklaşık 1.5-2 cm bir cilt kesisi yapılmakta ve böylece bel bölgesi kaslarına zarar verilmeden fıtığa ulaşılmaktadır. Ameliyat mikroskobu ve özel cerrahi aletler yardımıyla bacağa giden sinirlere zarar vermeden ameliyat başarı ile yapılmaktadır. Mikrodiskektomi yöntemi ile sağlam dokulara verilen zarar en az düzeyde kalmaktadır. Günümüzde gelişen teknoloji ve cerrahi teknikler sayesinde bu ameliyatlarda başarı oranları % 95 ve daha üstü rakamlara ulaşmış ve ameliyata bağlı riskler son derece azalmıştır. Sabah saatlerinde ameliyat edilen hasta birkaç saat sonra yürümekte, aynı gün veya tercihan 1 gece hastanede yattıktan sonra ertesi gün evine gidebilmektedir. Ortalama 2 haftalık bir dinlenme dönemi sonrasında eski hayatına ve işine dönme izni verilmektedir.