GirişLAZER İngilizce ‘Light Amplification by Stımulated Emission of Radiation’ tanımının ilk harflerinden LASER terimi oluşturulmuştur. Uyarılmış elektromanyetik ışınımlar yayan ışın kaynağı demektir. Doğada kendiliğinden varolmayan lazer ışını yapay bir ışıktır ve doğal ışıkta olmayan özelliklere sahiptir. Lazerin prensiplerini oluşturan kuantum kavramı 1917 de Einstein tarafından ortaya konmuştur. 1962 de helyum-neon lazer üretilmiş ve tıpta ilk kullanımı 1962’de retina dekolmanı denilen göz hastalığında olmuştur. 1974 yılından sonra lazer ışınının metabolik aktiviteyi artırdığı, hücre bölünmesini hızlandırdığı, analjezik (ağrı kesici) etki sağladığı, yara iyileşmesi üzerinde olumlu etkileri olduğu saptanmıştır. 1977’de helyum- neon lazeri akupunktur için kullanıma girmiştir. Lazerler, hafif, orta yada güçlü olarak şiddetine göre ayrılırlar. Sert veya sıcak lazerler olarak da adlandırılan güçlü lazerler cerrahi uygulamalarda ve sanayide kullanılırlar. Argon, karbondioksit, neodym YAG (yitrium aliminium okside garnet) lazerleri vardır. Argon lazer göz hastalıklarında, kardondioksit lazer ise mikrocerrahide kullanılmaktadır. Neodym YAG lazer kırmızı ötesine yakın dalga boyundadır. Düşük güçte kanama kontrolü için pıhtılaşma, yüksek güçte ise normal doku ve kanser hücrelerinde buharlaştırma yapmak için kullanılmaktadır. Fizik tedavide düşük ve orta güçlü lazer tipi kullanılır. Kırmızı ötesi lazerler doku ısısını fazla artırmazlar. Bu yüzden düşük güçte lazerlere atermik (ısıtmayan) lazerler adı da verilir. Lazerin fizyolojik özellikleri dalga boyuna, enerji miktarına ve ışınlama süresine bağlı olarak değişir. Işınların büyük kısmı emildikten sonra ısı enerjisi açığa çıkarır ve dokularda buna bağlı olarak önce bölgesel bir ısınma, sonra dehidratasyon (su kaybı) oluşur. Bu reversible (geri dönüşü olan) bir reaksiyondur. Uyarımın devamında ise olay irreversible (geri dönüşsüz) safhaya geçer ve proteinlerin denaturasyonu (yıkımı) meydana gelir. Işınlama dozu ve süresi artınca dokularda termoliz ve buharlaşmaya neden olur. Düşük güçlü lazer hücre, doku ve organ etrafında biyolojik alanı stimule ettiğinden (uyardığından) biostimulan aleti ismini almıştır. Düşük enerjili lazer sistemleri yara ve kırık iyileşmesinin stimulasyonunda ve analjezik etkisinden faydalanmak için kullanılmıştır. Yüksek güçteki lazerler cerrahi kullanım için uygun olup en önemli etkileri ısınma yoluyla dokularda buharlaşma sağlamasıdır. Lazerin biyofiziksel etkileri: 1. Analjezik (ağrı kesici) etki 2. Biostimulan etki Canlı organizmanın kendi kendini tamir ve tedavi yeteneğinin uyarılması, canlandırılması, hızlandırılması demektir. 3. Yara iyileştirici etki Düşük enerjili lazer uygulaması , açık yaraların iyileşmesinde bir takım regulasyon (düzenleme) mekanizmalarını uyararak iş görür. Lazer tedavisi göz, kulak-burun-boğaz, nöroşirurji, üroloji, jinekolojik onkoloji, diş hekimliği, cildiye, akapunktur, ortopedi ve fizik tedavisi gibi birçok dalda yüzeysel uygulamalarda yada ameliyat sahasında kullanılmaktadır. Nöroşirürjide beyin ve omurilik tümörleri cerrahisinde, sinir tamiri için yapılan mikrocerrahi uygulamalarda, dejeneratif omurga hastalıkları ve disk cerrahisinde kullanılabilmektedir. Ancak kullanım alanı çok sınırlıdır ve ameliyat sonucunun daha iyi olacağına dair yaygın inanışın aksine, lazer uygulanan hastalarda şikayetler devam edebilmektedir.
|