TUZAK NÖROPATİLER

 

Sinir sistemi, vücuttan beyne ve beyinden vücuda haber taşıyan, fonksiyonların yerine getrilmesi için gerekli emirleri ileten nöronlar (sinir hücreleri) ve sinirlerden (nöron demetleri) oluşan olağanüstü ve karmaşık bir ağdır. Sinir sistemi; merkezi sinir sistemi (beyin ve omurilik) ve periferik sinir sistemi (omurilikle bağlantılı sinirler) olarak iki bölümden oluşur. Periferik sinir sisteminde beyine sıcak-soğuk-dokunma gibi duyu bilgilerini ileten duyusal sinir lifleri ve ayrıca kaslara emir göndererek kontrol eden motor sinir lifleri bulunur.

 

Periferik sinirler vücutta ve kol-bacaklarda kaslar arasında seyreder. Bu anatomik seyir boyunca bazı vücut bölgelerinde dar tünellerden geçer. Bu fibroosseöz (kas-kemik arası) tünelde çeşitli nedenlerle meydana gelen sinir sıkışmalarına tuzak nöropati denmektedir. Tuzak nöropatiler en sık karşılaşılan hastalıklar grubundadır. Tuzak nöropatilerde yaş, cins, ırk ve sosyo-ekonomik düzey farkı tespit edilememiştir. Bu sayının 2/3’ü aktif olarak çalışan insanlardır. Yıllık iş gücü kaybı anlamında önemli bir hastalık grubunu oluştururlar. Tuzak nöropatilerin yaklaşık %90’ını el bileğinde meydana gelen sinir sıkışması olan karpal tünel sendromu oluşturmaktadır. Kadın/erkek oranı 2/1 şeklindedir. Görülme sıklığı 25-30 yaş ve 40-60 yaş grubunda artmaktadır. Yaş dağılımının genç grupta mesleğe bağlı olduğu düşünülürken, yaşlı grupta hormonal faktörlere bağlı olduğu düşünülmektedir.

 

Tuzak nöropatiler klinikte akut ve kronik şekilde değişik tablolarla karşımıza çıkmaktadır. Tuzak nöropatilerin ciddiyeti, basıya maruz kalma süresi-şekli-şiddeti ve büyüklüğü ile doğru orantılıdır. Akut tuzaklanma durumunda, ani basıya maruz kalan sinirin o bölgesinde kan akımında yetersizlik olmakta ve sonuçta ortaya çıkan beslenme sorunu sinirdeki elektrik iletimini yavaşlatmaktadır. Geçici basılar sonrası gelişen tuzak nöropatilerde klinik tablo oldukça hafif seyirlidir. Bu durum sinirin çalıştırdığı el-kol-bacak gibi organın "uykuya dalması" şeklinde tanımlanır. Bu tür klinik tablolara  örnek olarak, dirseği sandalye kenarına dayayarak oturma pozisyonunda uzun süre kalınan cumartesi gecesi sendromuna bağlı el bileği felci ve ameliyatlarda kanamayı azaltmak için kola uygulanan turnike paralizisi (felci) verilebilir. Bu tür klinik tablolar genellikle kendiliğinden iyileşmektedir. Remyelinasyon denen iyileşme süreci ise 3. ve 4. haftalarda başlayarak devam etmektedir.

 

Kronik sinir tuzaklanmalarında basının şiddeti ve süresine bağlı olarak dejenerasyon ve remyelinizasyon gerçekleşir. Uzun süreli hafif dereceli basılar da sinirde sıkışma bulgularına yol açarak kronik tabloya yol açabilmektedir.