GirişEndometrium Kanseri Rahim (Endometrium) Kanseri Uterus Uterus, kadın üreme sisteminin bir parçasıdır. İçerisinde boşluğu olan ve fetüsün büyüğü
yerdir. Uterus karın boşluğunda mesane ve rektum arasında yer alır. Uterusun kısa, dar kısmına serviks adı verilir. Orta kısmı veya gövdesine korpus adı verilirken, tepe kısmına fundus adı verilir. Fallop tüpleri uterusun her iki yanından overlere doğru uterus kavitesi ile ilişkili tüplerdir. Uterus üç tabakadan oluşur. İç tabaka endometrium adı verilen kısımdan oluşmakta ve kas liflerinden oluşan tabakaya ise myometrium adı verilir. Doğurganlık yaşındaki kadınlarda endometrium tabakası her ay gebelik için kalınlaşır. Eğer kadın gebe kalmazsa bu kalınlaşan tabaka dökülür ve kanama meydana gelir. Bu olaya menstrüasyon adı verilir.
Uterusun bening hastalıkları • Miyomlar uterusun kas tabakasından
kaynaklanan en sık görülen bening tümörlerdir.
 Kadınlarda genellikle 40’lı yaşlarda ortaya çıkar. Miyomlar kadınlarda aynı anda birden fazla olabilir ve bunların kanserleşme ihtimalleri hemen hiç yoktur. Kadınlar menopoza girdiklerinde miyomların boyutları küçülür ve bazen kaybolur. Genellikle miyomlar bir semptoma neden olmaz ve tedavi gerektirmez. Ancak lokalizasyon ve büyüklüğüne göre vajinal kanama, sık idrara çıkma, ağrıya neden olabilir. Eğer bu semptomlardan biri varsa mutlaka doktora başvurmak gereklidir. Eğer miyomlar aşırı vajinal kanamaya neden oluyor veya çok büyüklerinden dolayı komşu organlara bası yoluyla ağrı yapıyorsa doktorunuz size cerrahi önerebilir.
• Endometriozis uterusu etkileyen diğer bening bir hastalıktır. Genelde 30-40’lı yaşlarda görülür.
Hastalığın oluşmasında endometrial kavite içerisinde olması gereken dokunun uterus dışında olması yatmaktadır. Bu durum ağrılı menstrual sikluslara, anormal vajinal kanamaya ve infertiliteye neden olabilir ancak kansere neden olmaz. Tedavisinde hormonlar ve cerrahi tedavi kullanılabilir. • Endometriyal hiperplazi, endometrial kavitedeki hücrelerin sayı olarak artmasıdır. Bu artış direkt kanser olarak tanımlanmaz ancak kanser oluşma ihtimali vardır. Fazla vajinal kanama, ara kanama ve postmenopozal kanama en sık semptomlardır. Genellikle 40 yaşından sonra görülür. Endometrial hiperplazinin kansere dönüşmesini engellemek için progesteron tedavisi ve
 gereğinde rahim alınması tavsiye edilir.
Endometrium Kanser Tipleri Tip 1: Bu kanserler daha çok menopoz öncesi ve menopoz civarında görülür ve karşılanmamış östrojene maruziyet öyküsü yoktur. Nadir olarak myometrium tabakasını invaze der. Bunlar düşük gradeli endometrioid kanser tipidir ve hastaların uzun süre sağ kalımları iyidir. Tip 2: Bu kanserler daha çok yaşlılarda postmenozal dönemde görülür ve artmış yüksek  oranda karşılanmamış östrojene maruziyet ile ilişkilidir. Uzun süre sağ kalım kötüdür. Bunlar
• Yüksek gradeli endometriod kanser, • Papiller seröz kanser • Berrak hücreli kanserdir. Uterusta görülen en sık kanser endometrial kanserdir. Uterusun diğer nadir kanserleri arasında miyometriyumdan kaynaklanan sarkomlar yer alır. Kimler endometrial kanser için risk altında? Endometrial kansere tam olarak neyin denen olduğu kesin bilinmemektedir. Endometrial kanserli hastalarda genellikle diğer kadınlardan daha fazla risk faktörü bulunabilirken, hiç risk faktörü içermeyen bir kadında da hastalık ortaya çıkabilir. Çalışmalardan belirlenen risk faktörleri şunlardır. • Yaş: Kanser genellikle 50 yaş üstünde ortaya çıkar. • Endometrial hiperplazi • Hormon replasman tedavisi (HRT): HRT, menopoz semptomlarını ortadan kaldırmak, osteoporozu önlemek için kullanılır. Progesteron ile karşılanmamış östrojen alan kadınlarda endometrial kanser riski artar. Progesteronun uterusu koruyucu özelliği bulunur. HRT alan kadınların yakın takip edilmesi bu açıdan önemlidir. • Obezite ve ilişkili durumlar: Vücutta bir kısım östrojen yağ dokusunda yapılır. Bundan dolayı obez hastalarda östrojen miktarı fazla olduğundan risk artmış durumdadır. • Tamoksifen: Meme kanseri tedavisinde kullanılan tamoksifen uterus kanser riskini arttırır. İlacın özelliği nedeniyle uterusta östrojen benzeri etki gösterir. Dolayısıyla tamoksifen kullanan kadınların endometrial kanser açısından yakın takip edilmesi önerilir. Tamoksifenin meme kanseri tedavisindeki yeri ilaca bağlı kanser oluşma riskinden çok daha önemli olduğu unutulmamalıdır. • Irk: Beyaz ırkta siyah ırka göre daha sık görülür. • Kolorektal kanser: Kolon kanserinin kalıtsal olan bazı türlerinde endometrial kanser riski artmıştır. • Uzun süre karşılanmamış östrojene maruziyet: Diğer önemli risk faktörleri arasındadır. Hiç doğum yapmamış kadınlar, erken yaşta adet görmeye başlayan kadınlar, geç menopoz gibi durumlarda uzun süre östrojen maruziyet söz konusudur • Hipertansiyon • Polikistik over sendromu • Diabet • Pelvik radyasyon tedavisi • Meme kanseri • Over kanseri Semptomlar Endometrial kanser genellikle menopozdan sonra ortaya çıkar. Ancak mentrüasyon başlangıcından itibaren her hangi bir yaşta da görülebilir. Anormal vajinal kanama en sık görülen semptomdur. Anormal vajinal kanamanın kadınlar tarafından menopozun bir parçası olmadığı bilinmelidir. • Anormal vajinal kanama veya akıntı • İdrar yaparken ağrı ve zorlanma • İlişki sırasında ağrı • Pelvik bölgede ağrı Bu semptomlar çoğu zaman kanser anlamına gelmez ancak bunlardan biri varsa en azından doktora danışılması gerekir.
Teşhis • Pelvik muayene: Pelvik muayene esnasında vajen, uterus, mesane ve rektum muayene edilir. Muayene esnasında bu organlarla ilgili bir değişiklik olup olmadığı kontrol edilir. Vajenin iç kısmın görülebilmesi için spekulum adı verilen bir alet vajen içine yerleştirilir. • Pap smear testi – Serviks ve üst vajen kısmından hücreler elde edilir. Pap smear testi serviks kanseri tanısında önemlidir ancak rahim içindeki patolojileri göstermez bu nedenle şüpheli durumlarda rahim içinden parça alınır bu işleme biyopsi adı verilir. • Transvajinal ultrason:Endometrial tabakanın kalınlığı ultrason ile kolaylıkla tespit edilebilir. Özellikle postmenopozal dönemde 4 mm üstü endometrial kalınlık olduğunda biyopsi önerilir. • Biyopsi: Uterustan endometrial örnek alınır. Bu işlem ofis şartlarında yapılabilir. Ancak bazı durumlarda serviksin dilate edilmesi gerekebilir ve bu işlem genel olarak genel anestezi altında yapılır. Patolog tarafından incelenen dokuda kanser hücreleri varlığı, hiperplazi ve diğer patolojiler araştırılır. Biyopsi sonrası kısa bir süre kanama, kramplar olabilir.
Evreleme Eğer endometrial kanser tanısı konmuşsa, bu durumda hastalığın yaygınlığını belirlemek için cerrahi evreleme yapılması gerekir. Bilgisayarlı tomografi, ultrason, MRI, sigmoidoskopi, veya kolonoskopi operasyon öncesi yapılabilir. Evrelemede en sık yapılan uterusun çıkarılmasıdır. Buna histerektomi adı verilir. Uterus çıkarılınca uterus dışında hastalığın olup olmadığı araştırılmalıdır. Bu amaçla çevre organlar ve lenf nodu incelemesi yapmak gereklidir. Patolog tarafından yapılan inceleme sonucunda evrelendirme tamamlanır.
Endometrial kanser FIGO kanser evreleme sistemine göre yapılır. Stage I: Tümör korpusta sınırlı IA:İnvazyon yok veya ½ ‘den daha az IB: Eşit invazyon veya ½’ den daha fazla Stage II: Servikal stromal invazyon, uterus ötesine yayılmayan Stage III: Lokal ve/veya bölgesel tümör yayılımı IIIA:Tümör korpus serozasına invazyon ve/veya adnekse invazyon IIIB:Vajinal ve/veya parametrial invazyon # IIIC:Pelvik ve/veya paraaortik lenf nodlarına metastaz # IIIC1:Pozitif pelvik lenf nodu IIIC2:Pozitif paraaortik lenf nodu, pelvik lenf nodu pozitif veya negatif Stage IV:Mesane ve/veya barsak mukoza, ve/veya uzak metastaz IVA:Mesane ve/veya barsak mukoza invazyonu IVB:Uzak metastaz, intraabdominal metastaz ve/veya inguinal lenf nodu G1,G2 veya G3 Endoservikal glandüler invazyon sadece stage I gibi düşünülebilir ancak stage II değildir. # Pozitif sitoloji evreyi değiştirmeden ayrıca rapor edilmelidir.
Bazı hastalarda hem eksternal hem de internal radyoterapi kullanılır. Hormonal tedavi, kanser hücrelerinin büyümeleri için gerekli olan maddeleri uzaklaştırmak veya bu maddeleri almalarını engellemek için kullanılır. Hormonlar, hormon reseptörlerine bağlanır ve uterus dokusunda değişikliğe neden olur. Tedaviye başlamadan önce hormon reseptör durumu tespit edilmesi gerekir. Bu test ile östrojen ve progesteron reseptör varlığı tespit edilir. Eğer bu reseptörler varsa hormonal tedavi faydalı olabilir.Hormonal tedavi sistemik bir tedavidir ve vücuttaki diğer sistemleri de etkiler. Hormonal tedaviyi ağızdan alınan bir progesteron hapına benzetmek yanlış olmaz.Hormonal tedavi cerrahi yapılamayan veya radyoterapi uygulanamayan hastalarda bir seçenek olabilir. Ayrıca uzak organ metastazı olan hastalarda da kullanılabilir.
Radyasyon tedavisi Radyoterapiye bağlı yan etkiler tedavide kullanılan doza ve uygulanan vücut bölgesine göre farklılık gösterir. Sık yan etkiler arasında ciltte kuruluk, kızarıklık ve uygulanan bölgede kıl kaybı, iştah kaybı ve aşırı yorgunluktur. Bazı kadınlarda vajende yanma, kaşıntı, daralma ve kuruluk olabilir. Aynı zamanda ishal ve işleme zorluğu gibi etkileri de vardır. Vücudun bağışıklık sistemini azaltan etkileri de bulunmaktadır. Radyasyon tedavisi esnasında genellikle cinsel ilişki tavsiye edilmez. Tedavi sonrası birkaç hafta içinde tekrar başlanabilir.
Beslenme Kanser tedavisi esnasında hastaların iyi beslenmeleri gerekir. Sağlıklı kiloyu muhafaza etmek, yeterli kalori ve protein almak için yeterince beslenmeleri önerilir. Yemek kanser hastalarının kendilerini iyi hissetmelerini ve daha fazla enerji depolamalarını sağlar.Bu hastalar çoğu zaman yemek istemezler. İştah kaybı, bulantı ve kusma, tat değişikliği yemeyi engelleyen durumlara neden olur.
|
