Omurga deformitesi nedir?

Vücuda arkadan bakıldığında normal omurga düzdür (Şekil 1a) Fakat, skolyozlu bir omurgaya arkadan bakıldığında, yana doğru veya lateral bir eğrilik görülür (şekil 1b). Bu kişiye yana doğru eğiliyormuş gibi bir görüntü verir ve kötü postür (duruş) ile karıştırılmamalıdır. Gövdeye yandan bakıldığında omurgada normal bir takım eğrilikler görülür. Üst göğüs bölgesinde normal bir kamburluk, veya kifoz varken alt omurga bölgesinde içe doğru bir eğrilik, veya lordoz, vardır. Göğüs bölgesindeki artmış kamburluğa hiperkifoz adı verilirken, bel bölgesindeki eğriliğin artmasına hiperlordoz denir. Yan bakışta değişiklikler sık sık skolyozla birlikte görülür.

                                                                                                                                 Skolyozun işaretleri nelerdir?

1. Bir omuz diğerinden daha yüksekte olabilir (şekil 2). 

2. Bir skapula (kürek kemiği) diğerine göre daha yüksekte ya da daha belirgin olabilir. 

3. Kollar yanlara sarkıtıldığında, bir tarafta kolla gövde arasında daha fazla boşluk olabilir. 

4. Bir kalça diğerine göre daha yüksek ya da daha belirgin görünebilir. 

5. Kafanın izdüşümü leğen kemiklerinin ortasına denk gelmeyebilir (şekil 3). 

6. Hastaya arkadan bakıldığında ve omurgası yere parelel hale gelene kadar öne eğilmesi istendiğinde sırtının bir tarafı diğerine göre daha yüksek görünebilir.                                                                                                                                                                      Anormal kifoza neler neden olur?

Yandan bakıldığında torasik (göğüs) omurganın artmış eğriliğine kifoz (kamburluk) denir (şekil 4). Artmış kifoz deformitesi sadece postürel(duruşla ilgili) olabilir ve çoğunlukla egzersiz ve uygun postür ile düzeltilebilir. Kifozlu hastaların ufak bir yüzdesinde ise postürel tipe göre daha hareketsiz bir deformite vardır ve bu kamalaşmış omurga kemikleriyle ilgilidir. Bu tip kifoza scheuermann kifozu denir ve tedavisi postürel kifoza göre çok daha zordur. Sebebi bilinmemektedir. İskelet gelişimini tamamlamamış scheuermann kifozlu adölesanlarda korse tedavisi önerilebilir. 

                                                                                                                                  Omurga deformitesi için korse tedavisi

İskelet gelişimini tamamlamamış hastalarda artmakta olan skolyoz ve kifoz için korse (ortez) tedavisi önerilir. Orta derecede skolyoz ve anormal kifoz için korse tedavisi uygun olabilir. Piyasada birçok çeşit korse vardır. Hepsi adölesan çocuk büyürken eğriliğinin artmasını engellemek için dizayn edilmiştir. Ortez, aktif iskelet büyümesi esnasında eğriliğin artmasını engellemek için karşı destek olarak görev yapar. Korseler omurgayı tamamen düzeltemez, ve bazen eğriliğin artmasına engel olamaz. Fakat iskelet gelişimini tamamlamamış adölesanların kayda değer bir yüzdesinde korse tedavisi eğrilik artışını durdurmada tartışmalı bir etkinliği vardır. 

Şekil 5: tlso korse  

                                                                                                                                  Başarılı korse tedavisi için neler gereklidir?

1. Hasta hala büyürken konulan erken teşhis. 

2. Hafif ila orta dereceli eğrilik. 

3. Ortopedik cerrah tarafından düzenli muayeneler. 

4. Hastaya uygun yapılmış bir korse. 

5. Uyumlu bir hasta ve destekleyici bir aile. 

6. Egzersiz, dans eğitimi ve atletizmi içeren normal aktivitelere devam edilmesi ve bu aktiviteler sırasında korseye ara verilmesi 

7. Günümüzde kabul edilen protokol ortezin egzersiz ve vücut temizliği dışında tüm gün, en az 20 saat kullanılması gerektiğidir. Birçok çalışmada, programa uyum göstermeyen ve ortezi daha kısa süre giyen hastalarda başarısızlık oranlarının yüksek olarak bildirilmesi de bu hipotezi desteklemektedir.                                                                                                                                                                                                                                     Eğrilik için cerrahi tedaviye gerek olursa ne olacak?

Eğer genç bir insan gittikçe artan bir omurga deformitesine sahipse bu deformiteyi düzeltmek ve daha da artmasını engellemek için cerrahi tedavi gereklidir. En sık yapılan cerrahi işlem enstrümentasyon ve kemik greftiyle yapılan posterior füzyondur. “enstrümentasyon” sözcüğü düzeltilmiş omurgayı füzyon kaynayana kadar mümkün olduğunca normal bir dizilimde tutmak üzere kullanılan metal çubuklar, çengeller, teller ve vidalar için kullanılır. Enstrümentasyon çok nadir olarak çıkartılır. 

1. Etkilenen bölgenin omurgadaki yeri; 

2. Skolyozun derecesi; 

3. Artmış veya azalmış kifozun varlığı; 

4. Ağrı (adölesanlarda nadir, erişkinlerde daha sık); 

5. Kalan büyüme potansiyeli; 

6. Kişisel faktörler.                                                                                                      Cerrahi için göz önünde bulundurulması gerekenler

Cerrahinin amacı güvenli olarak mümkün olabilen en fazla düzeltme yapılarak omurgayı bu şekilde dondurmaktır. Her cerrahinin beraberinde getirdiği riskler vardır. Bunlar ortopedik cerrahınızla tartışılmalıdır. Cerrahinizi planlarken gözönünde bulundurmanız gereken bazı noktlar şunlardır: 

1. Ameliyat öncesi kapsamlı bir görüşme 

2. Kendi kanınızı bağışlamak (eğer mümkünse) 

3. Cerrahi öncesi ve sonrası iyi bir beslenme durumu 

4. Pozitif kafa yapısı 

Şekil 6a: ameliyat öncesi eğrilik 

Şekil 6b: segmental enstrümentasyonlu spinal füzyon sonrası eğrilik – deformite ciddi miktarda düzeltilmiş 

Şekil 7: normal omurga eğriliklerinin korunmasını gösteren lateral görüntüler – preop (7a)