Yüz kızarması (kızarıklığı)

Aşırı yüz kızarması neden olur? Yüz kızarıklığının nedenleri, sebepleri nelerdir? Yüz kızarması nasıl önlenir? Yüz kızarmasına çözüm nedir? Yüz kızarmasının tedavisi ve ameliyatı var mıdır? Klipsli ETS tedavisi nedir? Ne zaman ve hangi yaşta yapılmalıdır?

Yüz kızarması; utanma, suç işleme, kızgınlık gibi duygu durumlarında doğal bir vücut tepkisi şeklinde ortaya çıkar. Yüz kızarmasının benzer durumlarda ortaya çıkması ve kısa bir süre sonra kaybolması normal ve kabul edilebilir bir durumdur.

Yüz kızarması kişinin günlük yaşantısını etkiliyorsa anormaldir.

Günlük hayatta karşılaşılan basit olaylarla ortaya çıkıyorsa,

Başka kişilerin çoğunun hiç etkilenmediği durumlarda bile görülüyorsa,

Gün içinde sık sık oluyorsa, olunca uzunca süre devam ediyorsa,

Kişinin sosyal yaşantısını etkiliyorsa ve topluluk önüne çıkmasını engelliyorsa,

Kişinin işini ve mesleğini, kariyerini etkiliyorsa,

Kişi şimdi yüzüm kızaracak diye sürekli kaygı duyuyorsa,

yüz kızarması bir rahatsızlık olarak kabul edilir.

Yüz kızarmasında ana rolü oynayan sempatik sinir sistemi bizim bilinçli kontrolümüzle değil, duygusal uyarılarla çalışan bir sistemdir. Hastalıklara bağlı olmayan (nedensiz) yüz kızarıklığı sempatik sinir sistemi aşırı çalışan veya aşırı duyarlı olan kişilerde görülür. Bu kişilerde sistem duygusal uyarılara karşı çok hassas ve duyarlıdır.

Erkek ve kadınlarda eşit oranda rastlanır. 10-20 yaş arasında anksiyete, sinirlilik ve hormonal aktiviteye bağlı olarak daha fazla görülür.                                                                                                                                                                                                     Yüz kızarması sorunu

Yüz kızarması sıklıkla yüzün ön bölgesinde görülse de, bazı kişilerde kulaklar, boyun ve

göğsün üst kısmına yayılabilir. Bu bölgede sıcaklık hissi (yanma, ısınma) ile birlikte olabilir.

Yüz kızarması kişiyi (olmasa bile) utangaç veya öfkeli gösterebilir.

Yüz kızarıklığı ciddi aktiviteler esnasında ve diğer insanlarla temas anında ortaya çıkabilir.

Şiddetli kızarma kişiyi sosyal ve mesleki ortamlarda çok sıkıntıya sokabilir.

Bir arkadaşla görüşmek gibi basit bir durum bile tetikleyici olarak birkaç dakika süren yüz kızarmasına neden olabilir. Bazen hiç stres olmadan sokakta arkadaşıyla karşılaştığında, alışveriş esnasında veya yemekte arkadaşı ile otururken bile kızarma olabilir.

Yüz kızarması başka kişiler tarafından: yalan mı söylüyor, bir şey mi saklıyor,

bir hastalığı mı var, bu konuda bir yetersizliği mi var, işi yapamayacak mı,

korkuyor mu, sinirlendi mi şeklinde yanlış anlaşılabilir.

Sosyal fobi: sosyal ortamlarda veya performans gereken durumlarda eleştiri, alaya alınma, aşağılanma ve yargılanma korkusu nedeniyle aşırı ve sürekli kaygı şeklinde ortaya çıkan bir anksiyete bozukluğudur. Sosyal fobi daha önce geçirilmiş aşırı kötü bir deneyime veya genç çocuklarda normal bir durum olan utangaçlığın tam düzelmemesine bağlı olabilir.

Sosyal fobi olan kişiler yüz kızarmasına daha yatkındır ve bu kişilerde daha fazla görülür.

Eritrofobi: yüzde kızarma korkusudur. Hassas ve daha duyarlı kişiler kendi düşüncelerine ve bedensel tepkilerine daha çok odaklanabilirler. Yüzündeki kızarıklık hiç kimsenin dikkatini çekmese veya bu duyguyu hisseden tek kişi kendisi olsa bile biraz sonra yüzüm kızaracak diye korku olabilir. Eritrofobi denilen kızarma korkusu bazen gerçek yüz kızarması gibi hissedilebilir ve kişiyi kaygılandırabilir.                                                                                                                                                                                                   Yüz kızarması nedenleri

Yüz kızarması; utanma, mahcup olma, suçluluk, kızgınlık, telaş, heyecan gibi duygu durumlarında doğal bir vücut tepkisi şeklinde ortaya çıkabilir. Böyle durumlarda vücutta adrenalin hormonu salgılanır ve vücut ısısı ani olarak artar. Vücudun ani artan sıcaklığı sempatik sistemi uyarır. Sempatik sistem yüzün kan damarlarını genişleterek kanı ısınmış kanı yüz bölgesine gönderir. Böylece yüzde ısınma hissi ve yüz kızarması ortaya çıkar.

Bazı kişilerde yüz kızarmasına neden olan sempatik sistem normalden fazla çalışır ve aşırı (hassas) duyarlıdır. Bu kişilerde yukarıdaki duygu durumlarının dışında günlük hayatta karşılaşılan normal olaylarda ayar bozukluğu olan bu sistem kendiliğinden çalışmaya başlar. Yüz kızarması olanların çoğunda problem buna bağlıdır ve yüz kızarması ciddi bir hastalıkla ilişkili değildir.

Bir nedene bağlı olmayan yüz kızarması günlük basit olaylarla ortaya çıkıyor ve çok sık oluyorsa, kişiyi sosyal ortamlarda sıkıntıya sokuyorsa, günlük faaliyetlerini, öğrenimini, iş hayatını, psikolojik durumunu etkiliyorsa, bu duruma yüz kızarıklığı hastalığı (facial blushing) denilir.

İkincil yüz kızarıklığı bazı olağan nedenlere, ilaçlara ve hastalıklara bağlı olabilir.

Alkol almak, sıcak ve baharatlı yemekler, sıcak içecekler, ani olarak sıcak veya soğuk bir ortama girmek, aşırı sıcak hava, sıcak banyo, ateş (38 C) yapan durumlar, spor yapmak gibi vücut ısını artıran durumlar yüz kızarmasına yol açabilir.

Bazı hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar, gıdalara katılan bazı koruyucu kimyasallar (MSG, monosodium glutamate) yüz kızarmasına neden olabilir. Bazı diabet (chlorpropramide), meme kanseri (tamoxifen), osteoporoz (raloxifene), anjina ve hipertansiyon (kalsiyum kanal blokerleri), kemik hastalıkları (calcitonin), anjina (glyceryl trinitrate ve isosorbide dinitrate), prostat kanseri (buserelin, triptorelin, goserelin, leuprorelin) ilaçları yüz kızarması yapabilir.

Rosacea: Roza yüzde kızarıklığa neden olan yaygın bir cilt hastalığıdır. Roza hastalığında yüzde inflamasyon ve yüz damarlarında geçmeye (kalıcı) genişleme vardır. Genellikle yanaklar ve burun bölgesinde ortaya çıkar. Bazen gözleri de etkileyebilir.

Hiperhidroz: Bazı kişilerde yüz kızarıklığı hiperhidroz denilen bölgesel aşırı terleme (yüz terlemesi, el terlemesi, koltuk altı terlemesi gibi) ile birlikte bulunabilir.

Karsinoid sendrom: Nadir görülen bir hastalık olan karsinoid sendrom yüzde kızarıklığa neden olabilir. Bu hastalıkta yüz kızarıklığı her seferinde 20 dakika kadar sürer ve beraberinde mide ağrısı, çarpıntı ve ishal eşlik edebilir.                                                                                                                                                                                               Yüz kızarması nasıl önlenir...

Eğer yüz kızarması başka bir duruma veya hastalığa bağlı ise (örneğin Rosacea, menopoz, hamilelik, karsinoid sendrom vb) öncelikle bu durumun tanısı konulup tedavi edilmelidir.

Yüz kızarması bazı hastalıkların (diabet, kolesterol yüksekliği, akne vb) tedavisinde kullanılan ilaçlara bağlı ise ilgili hekime danışılır.

Gençlerde (20 yaş altı) anksiyete, sinirlilik veya hormonal aktiviteye bağlı yüz kızarması zamanla ortadan kaybolabilir.

Yüz kızarıklığı eğer sıcak ve baharatlı yiyeceklerle veya alkol alma ile tetikleniyorsa bunlardan kaçınmak belirtileri kontrol edebilir.

Yüz kızarması yukarıda sayılan nedenlere bağlı değilse ve sempatik sistemin aşırı çalışmasına bağlıysa; günlük basit olaylarla ortaya çıkıyor ve kişinin işini ve sosyal hayatını etkiliyorsa ilk yapılacak şey kişinin kendine güven kazanmak için önlemler almasıdır.

Kişilerde bir kere yüzü kızardığında hep aynı şeylerin tekrarlanacağı korkusu olabilir. Böyle düşünmek zaman içinde kendimize güvenimizi kaybettirebilir. Bu durumu tersine çevirmek mümkündür. Kendimize güvenimiz arttıkça yüzümüzün kızaracağı endişesi azalır. Psikiyatristlerin önerdiği bazı önlemleri aşağıda okuyabilirsiniz.

Yüz kızarmasını gizlemek değil, gidermek gerekir. Bunun çözümü de yine kendinizdedir ve önemli olan kendinize ve başkalarına olan bakış açısının değişmesidir.

Öncelikle kendi güçlü ve zayıf yönlerinizi tanımaya çalışın. Sadece zayıf yönlerden oluşmadığınızı bilin. Güçlü yönlerinizi ve başarılarınızı ön plana çıkarın. Başarılı olduğunuz konularda kendinizi ödüllendirin.

Çaba ile her şeyin daha olumlu olabileceğini bilin. Kendinize (kısa ve uzun vadeli) hedefler koyun. Hedefe ulaşmak için attığınız her adımda kendinizi ödüllendirin.

Kızarma korkusuna yönelik otomatik ve çarpıtılmış düşüncelerinizi keşfetmeye çalışın. Yanlış düşüncelerden uzaklaşma teknikleri kullanın. Gevşeme egzersizlerini öğrenin. Olumlu içsel konuşma konuları geliştirin.

Yüz kızarması başkalarının dikkatini çeken tek özelliğiniz değildir. Dikkatin her zaman üzerinizde olduğunu ve insanların aklından sizinle ilgili neler geçtiğini düşünmeyin. Çünkü başkalarının ne düşündüğünü bilme şansınız yoktur.

Başkalarının düşünce ve davranışlarını her zaman olumsuz yönde değerlendirmeyin. Sizin hakkınızda olumsuz düşünenler olsa bile bunun için kendinizi suçlamayın. Bu tür duygusal yaralanmalar sizi endişelendirmesin. Darbe alsanız bile hayatın devamı güzel olabilir. Övgü ve iltifatları kabul edin. Aşırı genellemelerden kaçının. Kesinlikle şöyle olmalı veya ya hep - ya hiç tarzı düşüncelerden kaçının.

Yüz kızarması sadece bedensel bir olay değildir. Önemli olan yüz kızarmasını nasıl algıladığınız düşüncesidir. Kendi duygularınıza ve başkalarının sizin hakkınızdaki düşüncelerinize yönelik odaklanmanız azalırsa yüz kızarmasına bağlı endişeniz azalır. Bu düşüncelerin ne kadar gerçekçi ve ne kadar yararlı olduğunu iyi düşünün.

Renk düzeltici nemlendiricilerle yüz kızarıklığı (saklanabilir) kamufle edilebilir. Bu maskeler genişleyen damarların rengini kapatır. Bazıları fondoten altına uygulanabilirler. Ancak bunların erkekler tarafından kullanımı zor olabilir.                                                                                                                                                                                                       Yüz kızarması, psikiyatrik tedaviler

Psikiyatrik destek almak kişinin yüz kızarmasına verdiği anlamı ve yaşadığı (çarpıtılmış)

duyguların nedenini anlaması açısından önemlidir. Ayrıca varsa sosyal yetersizlik duygusu değerlendirilir. Bu düşüncelerden kurtulma yolları bulunmaya çalışılır.

Yüz kızarmasının nedenine göre (sinirlilik, gerginlik, sosyal fobik özellikler, vs) psikiyatrik tedaviler kullanılabilir. Sosyal fobili kişiler başta olmak üzere anksiyeteli (yoğun kaygılı) kişilerde istemsiz yüz kızarması daha fazla görülür. Bu anksiyete bozukluğu olguların çoğunda psikoterapiye iyi cevap verebilir. Psikoterapi yöntemleri içinde şunlar sayılabilir:

Bilişsel davranış terapisi (CBT): Bu tedavi ile insanların düşünce, his, sosyal ortamlarda davranışlarını değiştirmeye yardımcı olmak hedeflenir. Bu tedavide istenmeyen düşünceler belirlenir ve ortadan kaldırılır. Bu düşünceler karşısında kendi davranışlarını değiştirme

konusunda faydalı olabilir.

Solunum teknikleri: Anksiyete (endişe) belirtileri ile hızlı ve yüzeysel solunum ile tetiklenir ve kandaki karbondioksit miktarı azalır. Yavaş ve derin solunum endişeli duyguları azaltır.

Düşüncelerin değiştirilmesi: veya yönlendirilmesi kızarma ataklarını azaltabilir.

Korkularla yüzleşme: bir profesyonelin rehberliğinde, kişinin tehdit olarak algıladığı korkularıyla yüzleşerek, bunların etkileri azaltılmaya çalışılır.

Klinik hipnoterapi (hipnoz): kızarma korkusunu azaltılmasına yardımcı olabilir.

Paradoksal niyet: nevrotik alışkanlık veya duyguları olan kişinin duygusal tepkisinin mantıksızlığını anlaması için duygusal durumu daha da yoğunlaştırılarak anksiyetenin giderilmesi amaçlanır.

Aşağıdaki ilaç grupları yüz kızarmasının tedavisinde yardımcı olabilir.

Anksiyete ilaçları: anksiyeteyi kısa sürede belli bir zaman aralığı için azaltarak kızarmanın sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olur.

Antidepresanlar: anksiyeteyi daha uzun sürede daha kalıcı şekilde azaltarak kızarmanın sıklığını ve şiddetini azaltmaya-ortadan kaldırmaya yardımcı olur.

Beta blokerler: kızarma ve kalp çarpıntısı gibi anksiyete belirtilerinin kontrolüne yardımcı olur.

Alfa-adrenerjik agonistleri: kontrol edilemeyen yüz kızarması tedavisi için kullanılabilir. Bu ilaçlar doğal bir vücut kimyasalı olan noradrenalin gibi kan damarlarının genişlemesini ve daralmasını kontrol ederek etki gösterir.                                                                                                                                                                                                                     Yüz kızarması, klipsli ETS tedavisi

Başarı oranı...

Klipsli ETS yüz kızarması tedavisinde oldukça etkilidir.

Tedavi sonrası 100 kişiden, 90 kişide yüz kızarıklığı tam olarak geçer, 5 kişide azalır.

100 kişiden, 5 kişide etkisiz kalabilir, tekrar edebilir.

20-25 dakika sonra yüz kızarmasından ömür boyu kurtulabilirsiniz.

Çok şiddetli yüz kızarması olanlarda hayal edilemeyecek derecede etkilidir. Tedavi yapıldığı anda yıllardır süren yüz kızarıklığı geçer. Bu tedaviden sonra güven kazanmış olarak evinize dönebilir ve yüzde kızarma olmadan işinizde daha çok sorumluluk alabilir, kişisel yaşantınızda rahat edebilirsiniz. Kızarma korkusu geçmiş olur.

Önleyici tedbirlerle geçmeyen, psikoterapiden fayda görmeyen,

20 yaşından sonra da devam eden kronik yüz kızarması olanlarda,

Şiddetli (aniden başlayan, yüz bölgesinin çoğunu içine alan, kulaklar

ve boyun bölgesine yayılan, yüzün pancar gibi olduğu) yüz kızarması olanlarda,

Yüz kızarması ile birlikte yüz terlemesi olanlarda klipsli ETS tercih edilir.

Klipsli ETS gün içinde ortaya çıkan değişken kızarıklığa etkilidir.

Yüz renginiz sabah uyanınca hangi renkse, tedavi sonrası o renge döner.

Yüz kızarması için yapılan klipsli ETS sonrası:

El terlemesi, yüz terlemesi ve ayak terlemesi kendiliğinden geçebilir.

Koltuk altı terlemesi aynı ameliyatta farklı bir yere daha klips konularak tedavi edilebilir.

100 kişiden 7-8 kişide şiddetli, 8-10 kişide hissedilir derecede refleks terleme görülebilir.

Refleks terleme: yüz terlemesinin durmasına tepki olarak bazı kişilerde: bel, karın, kalça, bacaklar gibi bölgelerde (genellikle bel ve göbekte) terlemenin artmasıdır.

Hafif ve hissedilir derecede ise önemli bir rahatsızlık vermez.

Şiddetli ise kişiyi oldukça rahatsız edebilir.