Evlilik Terapilerinde Zorlu Çiftler

 

Evlilik terapilerinde, bazı çiftlerin sorunlarının çözülmesi, hem çift açısından hem terapist tarafından gerçek anlamıyla “zorlu” bir süreçtir. Onları evlilik terapisi sürecinde de bu isimle anmayı doğru buluyorum; Zorlu çiftler.

 

Zorlu çiftler, birbirleriyle olan problemleri çözmekte zorluk çeker, birliktelikleri ile ilgili sorunları yüzünden yine birlikte acı çeker. Bu çiftler, evlilik terapilerindeki seanslarda çok yoğun çaba sarf eder, ama birbirlerini aşağı çeken bir görüntü sergilerler. Evlilik terapisinin sıkıntılı süreçlerinde terapistlerine karşı suçlayıcı bir tavra bürünürler.

 

Evlilik terapilerinde zorlu çiftlerin belirgin özellikleri nelerdir?

 

o   Kişisel ilişkilerinde davranış tarzları dalgalı bir yapıya sahiptir. Kendilerine ve çevrelerine zarar verecek, vazgeçmekte zorlandıkları, duyarlı oldukları alanlar veya alışkanlıkları vardır.

 

o   Çocukluk yaşamlarında travmatik özellikler taşıyan, çözümlenmemiş bazı yaşantılar vardır.

 

o   Genellikle bir süredir devam eden, tanı alabilecek psikolojik sorunları vardır.

 

Zorlu çiftlerde, şimdiki davranış örüntüleriyle ve yaşadıkları sorunlarla geçmişteki travmatik yaşantılarının bağlantısı ciddi bir şekilde vardır.  Her bir eş, geçmişteki bu travmatik yaşantılarını yeniden, şimdiki yaşamlarında sorunu sürdürecek şekilde canlı tutarlar. Bu yineleme tarzını evrensel olarak kabul edebiliriz. Yani bildikleri ve öğrendikleri şekilde davranırlar. Kişiler kendi ilişkilerinde geçmişte yaşadıkları sorunlardan sıyrılmak yerine, sorunların adeta yeniden sahnelenmesini sağlarlar. Bu durum özellikle, birbirlerine destek verip, sorunlarını çözmesine yardım edemiyorsa, bu defa, bu sorunlarını arttırarak patolojik bir hale getirebilir. Çift olarak sorunları ile uğraştıklarını düşünürler, ama burada asıl olan, sadece kendilerine ait, geçmişten gelen sorunları ile mücadele ediyor olduklarıdır. Ortak olan kısmı, sadece aynı zaman sürecinde, birlikte ortaya çıkmış olmasıdır, belkide birbirini tetiklemiş olmasıdır. Ancak genellikle bu durumun, yani geçmişin sorunlarını tekrar yaşantıladıklarının farkında değillerdir.

 

Kişiler yaşadıkları sorunlarının eşi dışında, diğer insanlarla olan ilişkileri için de büyüme ve sorun haline gelme süreci haline dönüşmeye başladığının farkında değillerdir. Yaşamakta oldukları olumsuz süreç nedeniyle, o anda yaşadıkları mutsuzluğa ve tabi ki umutsuzluğa odaklanmışlardır. 

 

Böylesi durumlarda kişiler genellikle, alttan alta, kendi çatışmalarını çözümleme hakkına ve umuduna sahip olmadıkları inancına sahiptirler. Bu duygulanım, çocukluktan itibaren, iletişimlerindeki olumsuz deneyimlerle beslenerek güçlenir. Sorunların yaşandığı bir ailenin içinde büyüyen çocuk, aile içerisinde yaşanan sorunlardan kendine pay çıkarır. Bu sebeple suçluluk duygusu hisseder. Yetişkinlik döneminde de kendi ilişkisindeki sorunları çözmeye çalışırken de, çocuklukta hissettiği bu suçluluk duygusu yine açığa çıkacaktır. Problemlerini çözümlemede umutsuzluk duygusu, bilinçsiz olarak bu duruma ait geliştirilmiş bir utanç duygusu nedeniyle de açığa çıkabilir.

 

Evlilik terapisi sırasında sık olarak gözlemlenen, tabi ki zorlu çiftlerde, kendi gereksinimlerini ortaya koymakta ve talepte bulunmakta zorlanabildikleridir. Bunun bireysel olarak ortaya çıkmasına neden olacak bir çok sebep olabilir.  Olası bir neden olarak, eğer eşlerinden kendileri için herhangi bir talepte bulunursa, sevdiği ve değer verdiği eşine zarar verebileceği kaygısını hissedebilir. Suçluluk duygusu burada ciddi anlamda işlevsel hale gelmiştir. Zorlu çiftlere baktığımızda, eşlerini seçerken, kendi ebeveynlerine psikolojik anlamda benzer yapıda kişileri seçtiklerini de  görmekteyiz.

 

Zorlu çiftler kendi ebeveyn ve buna kardeşlerde dahil edilebilir, daha iyiyi gerçekleştirirlerse suçluluk duygusunu yoğun bir şekilde yaşarlar. Bu çiftlerin bilinçsiz olarak geçmişteki sorunlu  yapıyı ısrarla tekrarlamalarının nedeni olarak bu durumu rahatlıkla kabul edebiliriz.  Bu durumda, evlilik terapilerindeki çalışmalarda, kişilerin problemi çözmeye yönelik dirençli davranışları anlam kazanır. Üstelik bu sorunu çözmeyi engelleyen duruma terapisti de ortak etme girişimleri rahatlıkla gözlemlenebilir.

 

Evlilik terapilerine katılan zorlu çiftlerde, birbirini suçlama merkezi rol olarak izlenir. Zorlu çiftler bu konuda özellikle çok duyarlıdır. Bunun da kişilerin duyduğu suçluluk duygusu çıkışlı olduğunu söylemek doğru olur. Zaten kendileri de bunu sözel ve davranışsal olarak ifade ederler.

 

Genel olarak ikili ilişkilerde kendi gereksinimlerini ifade etmek, bireylerin güçlük yaşadığı bir durum  olarak kabul edilir. Bu yazının konusu olan zorlu çiftler, bu konuda daha fazla sıkıntı yaşarlar. Bu da yine çocukluklarında yaşadıkları sorunlarla bağlantılı bir durumdur.