EV İÇİ ALLERJİLER ve KORUNMA YÖNTEMLERİ

EV İÇİ ALLERJİLER ve KORUNMA YÖNTEMLERİ

Ev içi allerjenlerin başlıcaları ev tozu akarları (mite), mantar sporları, hamamböceği allerjenleri ve ev hayvanı allerjenleridir.

EV TOZU AKARLARI

En önemli ev içi allerjen ev tozu akarlarıdır. Akarlar gözle görülemeyecek kadar küçük, çevre koşullarına oldukça dayanıklı, sıcak ve nemli ortamlarda kolaylıkla çoğalabilen, ev tozu içinde yaşayan mikroskopik canlılardır. Bunların vücut proteinleri ve dışkıları allerji yapıcı özelliktedir. Akar allerjenleri yastık, yatak, halı ve kumaş kaplı mobilya gibi toz tutan ev eşyalarında yüksek oranda bulunmaktadır. Bu allerjenlerin solunum yolu ile alınması, hastada allerjik yakınmaların başlamasına neden olmaktadır. Akarlar insan deri döküntüleri ile beslenirler. İnsanların bulunduğu ortamlarda yaşarlar. Akarlar insanları ısırmaz, hastalık bulaştırma ve taşınmasına neden olmaz ve genellikle insanların üzerinde barınmazlar.

Akarlara temasın önlenmesi;

Akarlara bağlı allerjik şikayetleri kontrol etmenin en etkili yolu akarlara maruziyetin önlenmesidir. Akarların evden tamamen temizlenmesi zordur. Ancak alınacak birtakım basit fakat etkili önlemlerle akarlara maruziyet önemli düzeyde azaltılabilir.

Yatak odasında önlemler;

İnsanların günde ortalama 8 saat uyudukları kabul edilirse, akar allerjisi olan bir hasta ömrünün yaklaşık 1/3’ünü, milyarlarca mite barındıran bir yastık ve yatak üzerinde geçirmektedir. Evdeki diğer odalara oranla, yatak odasının en fazla akar barındıran oda olduğu bilinmektedir. Bu nedenle akarlarla mücadele yöntemleri özellikle yatak odalarında yoğunlaştırılmalıdır. Akar allerjenleri kumaşların gözeneklerinden geçebilmektedir. Akar allerjisi olan hastalar anti-allerjik yatak takımları kullanabilir. Bir yüzü kumaş, diğer yüzü plastik veya vinil gibi malzemelerden üretilmiş ve akar allerjenlerini geçirmeyen bu yatak takımları, akarlara maruziyeti %90 -%98 oranında azaltmaktadır. Maliyeti yüksek olan bu hazır anti-allerjik yatak takımlarına alternatif olarak, yastık ve yatağın naylon kılıflarla kaplandıktan sonra yatak takımlarının üzerine geçirilmesi de ucuz ve etkili bir yöntemdir. Kadife gibi kalın kumaşlardan veya tüylü kumaşlardan yapılmış yatak örtüleri akarların barınma ve üremeleri için uygun bir ortam sağlar. Yatak odasında bu tür malzemeler kullanılmamalıdır. Yıkanabilir battaniyeler ve yatak örtüleri tercih edilmelidir. Yastık kılıfı, çarşaf ve nevresimler her hafta yüksek ısıda yıkanmalıdır. 55 ºC üzerindeki ısılarda yıkamak hem allerjeni uzaklaştırır, hem de akarları öldürür.Yatak odasında nem oranını azaltacak klima yada diğer nem azaltıcılar kullanılabilir. Giysiler daima elbise dolabında muhafaza edilmeli ve elbise dolabının kapakları kapalı tutulmalıdır. Halılar akarlar için uygun bir barınma ve çoğalma ortamıdır. Yatak odasındaki halı mutlaka kaldırılmalıdır. Mümkün değilse daha az toz tutan, daha kolay temizlenebilen ve yıkanabilen kısa tüylü kilim türü yer örtüleri kullanılmalıdır. Vinil ya da linoleum (muşamba benzeri) gibi kolay temizlenebilen ve üzerinde toz tutmayan yer döşemeleri de tercih edilebilir. İçi doldurulmuş oyuncaklar özellikle çocukların yattıkları odadan uzaklaştırılmalıdır.

Evdeki diğer odalar ve yüzeylerde önlemler;

Evdeki diğer odalar ve yüzeylerdeki toz elektrikli süpürge ya da ıslak bezlerle düzenli olarak temizlenmelidir. Elektrikli süpürgelerin çoğu, tahliye havasıyla akar allerjenlerinin odaya dağılmasına neden olmaktadır. Bu nedenle temizlik yapılırken hastanın ortamda bulunmaması idealdir. Ancak bu mümkün değil ise temizlik yaparken hastalar filtre özelliği yüksek maskeler kullanmalıdır. Vakumladığı havadaki allerjik parçacıkların ortam havasına karışmasını önleyen özel elektrikli süpürgeler de tercih edilebilir. Ancak bunların maliyeti çok yüksektir ve genellikle her hastaya önerilmesi gereksizdir. Ayrıca halı yıkama makineleri ile halıların temizlenmesi, halıda nem oranını artırmakta ve akar üremesi için daha uygun şartlar oluşturmaktadır. Bu tür malzemlerin kullanılması genellikle önerilmemektedir. Yatak odasında olduğu gibi, günün önemli bölümünün geçirildiği diğer odalarda da halılar mümkün ise kaldırılmalıdır. Mümkün değilse sentetik yer döşemeleri tercih edilmelidir. Kumaş yerine sentetik maddelerle kaplı, toz tutma oranı düşük ve kolay temizlenebilir mobilyalar tercih edilmelidir. Kitaplar ve biblolar en fazla toz toplayan ev eşyaları olduğundan, açık raflar yerine kapaklı kitaplıklarda muhafaza edilmelidir.

Kimyasal maddelerin kullanımı;

Akar allerjenlerinden korunmayı sağlamak amacıyla halılara ve diğer ev eşyalarına uygulanabilecek kimyasal maddeler geliştirilmiştir. Bunların etkinliği konusunda farklı görüşler vardır. Özellikle yatak odalarında halıların kaldırılamadığı durumlarda bu kimyasal maddelerin kullanılması önerilebilir. Ancak bu maddelerin hiçbirisi halıyı kaldırmanın yerini alamaz.

ÖZETLE

1. Ev tozu akarı ile mücadele hastalıkta önemli bir adımdır. Ev tozu akarı ile ilgili bilgiler, alınması gereken önlemler ve genel allerji bilgilerini; sitesinden detaylı öğrenip yapılması gerekenleri elden geldiğince, ancak kendinizi fazla zorlamadan ve yormadan yapmanızı öneririz.

2.İlgili bölümlerden okuyacağınız gibi anti allerjik yatak takımları veya yastık kılıflarını kullanma önemli bir korunma yöntemidir. Ortalama 8 saat uyuyan bir kişi yatarken aldığı her nefeste ev tozu akarlarını ağız ve burun yolu ile almakta ve hastalık belirtilerinin ortaya çıkması daha da kolaylaşmaktadır.

3. Astım hastalığı olan ve çok sık hastalanan çocuk yaş grubunda “komple anti allerjik yatak örtü takımı” önerilir. Sadece sık nezle olma, burun tıkanıklığı yaşama gibi belirtileri olanlarda ise sadece “ANTİ ALLERJİK YASTIK KILIFI” alınması yeterli olabilir. Özellikle yastık kılıflarını tatil dönemlerinde yanınızda taşırsanız tatiliniz biraz daha konforlu geçecektir. Bu anti allerjik yatak malzemelerini medikal firmalardan temin edebilirsiniz. 

4. Çok sık hastalanan veya sürekli hapşırma yakınması olan ve ev ortamında yakınmaları çok belirgin olan hastalar için HAVA FİLTRE EDİCİ CİHAZLAR ev içinde kullanılabilir. Bu cihazlar havadaki tozları, ev tozu akarlarını temizleyerek allerjik yakınmaları azaltmaktadır. Bu cihaz alınırsa; oturulan odalarda, yatak odalarında yatmadan önce, çocuk oyun odalarında günün değişik saatlerinde 30-60 dakika gibi sürelerde cihazın çalıştırılması hastalık belirtilerinin oluşmasını epey engelleyecektir. Bu cihazlar büyük alışveriş merkezlerinde sıklıkla satılmaktadır.

5. Yapılan önlemlere, uygulanan ilaç tedavilerine rağmen belirgin fayda görmeyen hastalar doktorunuzun uygun görmesi durumunda aşı tedavisine alınabilir. Ancak bu durumdaki hastaların birkaç yıl allerji kliniklerinin ilaç tedavisinde ve takibinde olması gereklidir.

6. Allerjik nezleli hastaların az bir kısmı ilerleyen yıllarda astıma dönebilmektedir. Bu nedenle; ÖNCE ALLERJENDEN KORUNMA VE DOKTOR KONTROLÜ ÇOK ÖNEMLİDİR.

EV HAYVANLARI

Kedi ve köpek allerjenleri en sık karşılaşılan allerjenlerdir. Kuşlar ise daha çok tüyleri arasında mantarlar ve akarlar için uygun üreme ortamları sağladıkları için allerji gelişimine ve şikayetlerin ortaya çıkmasına neden olurlar. Hayvan antijenlerinden en önemlisi kedi allerjenleridir. Kedi beslenmeyen evlerde bile bu allerjenler yaygındır. Kedi allerjenleri asıl olarak hayvanın salyasında bulunmakta ve tüyleri üzerinde taşınmaktadır. Bu allerjenler oldukça yapışkan özelliktedir ve ev içinde duvarlarda ve diğer yüzeylerde bol miktarda bulunabilirler. Hayvan allerjisi olan bir hastaya öncelikle hayvanı evden uzaklaştırması önerilmelidir. Kedi evden uzaklaştırıldıktan sonra allerjen düzeyi çok yavaş düşeceği ve klinik yararın aylar sonra (4-6 ay) gözleneceği unutulmamalıdır. Ev hayvanlarını evden uzaklaştırmayı kabul etmeyen kedi allerjili hastalar için diğer yöntemler denenebilir. Ancak bu yöntemlerin kalıcı yararı söz konusu değildir ve hayvan evde kaldığı sürece, antijen miktarı bir hafta içinde eski düzeyine döner.

HAMAMBÖCEĞİ ALLERJENLERİ

Özellikle eski binalarda ve birden fazla ailenin yaşadığı apartman türü yapılarda hamamböceği allerjenlerinin bulunması kaçınılmaz bir gerçektir. Hamamböceklerinin tamamen ortadan kaldırılması da çoğu kez mümkün değildir. Hamamböceği allerjenleri ile duyarlılaşmış bir kişi hamamböceklerinin yaşadığı bir ortama girdiğinde allerjik şikayetleri ortaya çıkmaktadır. Bu haşarelerin yaşamlarını sürdürmelerinde iki temel gereksinim ortamda nem ve gıda artıklarının bulunmasıdır. Hamamböceğinin yayılması gıda kaynaklarını ortadan kaldırarak ve giriş noktalarını kapayarak önlenmelidir: Gıdalar kapalı dolaplarda saklanmalı, mutfak düzenli olarak temizlenmelidir, İlaçlama ardından temizlik yapılarak hamamböceği kalıntıları uzaklaştırılmalıdır, Hayvan gıdaları da dahil tüm gıdalar kapağı sıkıca kapatılan kutularda saklanmalıdır, Çöpler kapağı sıkıca kapanan çöp kutularında muhafaza edilmeli ve her gün dökülmelidir, Eski gazeteler, kutular ve şişeler evden uzaklaştırılmalıdır, Dolap ve çekmeceler düzenli olarak temizlenmelidir.

MANTAR SPORLARI

Mantar sporları genellikle ev dışı ortamda bulunmaktadır. Ancak, uygun koşullar mevcut ise ev içinde de mantar sporları üreyebilmektedir. Ev içinde mantarların üremesi için iki faktör gereklidir: Ev içinde %50’nin üzerinde nem (rutubet) oranı ve mantar üremesine uygun ıslak zeminler, duşlar, banyo örtüleri, klima ve nemlendirici cihazlar gibi ortamların varlığı. Aynı akar allerjisinde olduğu gibi, mantarlara karşı duyarlılık gelişmiş kişilerde, mantar sporlarının solunum yoluyla alınması allerjik yakınmaların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Mantar sporlarından korunmak için: Mantar bulunan bölgeler temizlenmelidir, Mantar ürediği düşünülen şüpheli bölgelere mantar öldücü kimyasal maddeler (fungusid) uygulanmalıdır, Ev içindeki bitkiler azaltılmalıdır, Klimaların filtresi temizlenmeli ve eğer mantar varsa mantarları öldüren spreyler kullanılmalıdır, Su kaynaklarına yakın bütün çatlaklar ve sızıntıya neden olan yerler kapatılmalıdır, Havalandırma arttırılmalı, banyo ve mutfakta havalandırma sağlayan aspiratörler kullanılmalıdır.