CEA ilk kez 1965 yılında kolon (kalınbarsak) kanserli bir hastanın kolon dokusunda saptanmıştır. Hücre adezyonunda (yapışma) görevli sialofukozillenmiş glikoproteindir. Embriyonik dokularda (fetusta) sentezlenir, bebek doğunca seviyesi kanda hızla minimal değerlere düşer. Erişkinde kanda çok düşük seviyelerdedir, kanda artışı kanser göstergesi olabildiği gibi birçok benign (iyi huylu) durumlarda da olabilmektedir. Numune : Serum Hazırlık : Açlık, günün belli saatlerinde kan alma gibi hazırlıklar gerekli değildir. Neden İstenir ? : Başta kolon (kalınbarsak) kanserli hastalar olmak üzere kanser tedavilerinin etkinliğini izlemede istenir. Ameliyat ve tedavi sonrası seviyesi düşmelidir, artması tedavinin başarısızlığı, rekürrens (tekrarlama) veya kanserin metastazı (yayılması) lehinedir. Kolondan başka; rektum, akciğer, meme, karaciğer, mesane, nöroblastom, lösemiler, osteojenik sarkom, pankreas, mide, tiroid meduller kanseri ve over (yumurtalık) kanserlerinde de kanda seviyesi artabilmektedir. Her kanserde CEA artmaz, her CEA artışı da kanser demek değildir, bu nedenle genel popülasyonda rutinde tarama amaçlı kullanılmaz. Bununla birlikte eğer kandan check up programı yapılıyorsa ve kişide ailesel kanser hikayesi de varsa bakılması faydalı olacak bir parametredir. Kanserde CEA seviyeleri : Kanser dokusu daha küçük ve erken evrede ise olasılıkla CEA düzeyleri normal yada hafif artmış olacaktır. İlerlemiş yada metastaz yapmış kanserlerde seviyeleri giderek artar. Kanser metastaz yapmışsa CEA kan dışında diğer vücud sıvılarında da artış gösterebilir. BOS sıvısında CEA artışı kanserin santral sinir sistemine yayıldığının göstergesidir. Kanser dışı CEA artışları : Her CEA artışı kanser demek değildir. İnflamasyonlar, gebelik, siroz, pankreatit, kolesistit, safra yolu tıkanıklıkları, böbrek yetmezliği, KOAH, peptik ülser, ülseratif kolon, crohn hastalığı, rektal polipler, amfizem ve benign meme hastalıklarında da artabilmektedir. Bununla birlikte bu tür benign hastalıklarda CEA seviyeleri genellikle 10 ng/ml’yi geçmez. 10 ng/ml üstü değerler kanseri düşündürür. Sigara içenlerde sağlıklı olsalar bile CEA seviyeleri içmeyenlere göre 2 kata kadar daha yüksek olabilir. Referans Değerler : Ortalama; - Sağlıklı erkeklerde : < 4.1 ng/ml, sigara içiyorsa : < 6.2 ng/ml
- Sağlıklı kadınlarda: <2.5 ng/ml, sigara içiyorsa : < 4.9 ng/ml
Bununla beraber sağlıklı ama sigara içen erkeklerde 9.8 ng/ml’ye varan değerler de saptanmıştır.
|
