PID (PIH) nedir?
PID, İngilizce’de "Pevlic Inflamatory
Disease" kelimelerinin kısaltılışı ile kullanılan bir terim olmakla birlikte
Türkçe’ye Pelvik İnflamatuar Hastalık (PIH) olarak çevrilebilir.
Tanım olarak uterus (rahim), tüpler,
overler (yumurtalıklar) ve bu organlara ait bağ ve zarların enfeksiyonunu
anlatmak için kullanılmaktadır.
PID, bu gün için kadınları etkileyen en yaygın ve ciddi hastalıklardan biridir.
Sıklıkla doğurganlık çağındaki, seksüel olarak aktif olan kadınları etkiler ve
her 7 kadından biri hayatları boyunca en az bir kez bu hastalığa maruz kalarak
tedavi görmektedir.
PID, kısırlığın önlenebilir nedenleri arasında da en yaygın olanıdır. Bu
enfeksiyon karın içinde ve özellikle tüplerde yapışıklıklar meydana getirmek
suretiyle kısırlığa yol açabilirler. PID geçiren her kadın kısırlık riskini
artırmış olur ve bu risk her PID geçirildiğinde yaklaşık olarak iki kat daha
artmaktadır.
PID, ihmal edildiğinde kadınlarda ölüme neden olabilmektedir. Amerika’da her yıl
PID e maruz kalan bir milyon kadından yaklaşık 250.000 i hastaneye yatarak
tedavi altına alınmaktadır. Bunlardan binlercesi ağır enfeksiyon nedeniyle
cerrahi operasyona yönlendirilmektedir.
Amerika’da her yıl ağır PID enfeksiyonu
nedeniyle 150 den fazla kadın ölmektedir. PID in en sık nedeninin seks yoluyla
geçen hastalıklar olduğu düşünülmektedir. Bu enfeksiyonlardan en sık PID e neden
olanlar ise gonore ( bel soğukluğu ) ve clamydia enfeksiyonlarıdır. Tedavi
edilmediği taktirde bu enfeksiyonlar PID e neden olabilirler.
PID, genellikle iki aşamada gelişir. İlk olarak etken mikro organizma serviksi
(rahim ağzını) enfekte eder. Daha sonra, servikal enfeksiyon oluşmuş kadınların
% 10 unda enfeksiyon uterus, tüpler, overler (yumurtalıklar) ve karın boşluğuna
kadar yayılır. Enfeksiyonun serviksten diğer organlara nasıl yayıldığı tam
olarak bilinememektedir.
PID in daha az sıklıkta görülen diğer sebepleri ise; tıbbi ya da hijyenik yolla
olmayan düşükler (buna steriliteye dikkat edilmeden yapılan küretajlar da
dahildir) , normal doğum sonrasındaki işlemler sırasında steriliteye dikkat
edilmemesi veya herhangi bir vajinal enfeksiyon (özellikle seks yoluyla geçen
enfeksiyonlar) varlığında spiral takma girişiminde bulunulması.
PID genellikle birden fazla seks partneri olan genç kadınlarda (25 yaşından
küçük) görülür. Seks yoluyla geçen hastalıklardan birini bulunduran kadınlar ya
da daha önce bir kez PID geçirmiş olan kadınlarda yeniden PID oluşma riski daha
fazladır.
Erkek eşlerinin birden fazla seks partneri
olan kadınlar, kendileri tek eşli olsalar bile PID yönünden yine de artmış bir
riske sahip olacaklardır.
Belirtiler
PID ağır ya da hafif belirtiler verebilirken hiç bir belirti vermeden de
seyredebilir. Sıklıkla görülen belirtiler aşağıdakiler gibidir ;
Kötü kokulu Vajinal Akıntılar (lokore)
İdrar yaparken acı ve ağrı duyma (disüri)
Karın alt kısmında hissedilen orta dereceli bir ağrı (pelvik ağrı)
Anormal
uterin kanamalar
Ateş, titreme ve üşüme
Bulantı ve kusma
Teşhis
Doktorunuz tıbbi öykünüzü alırken sizin ve partnerinizin seksüel
alışkanlıklarınızı da içeren bir dizi soru soracaktır. Ayrıca hastalığa ilişkin
şikayetlerinizi ve kullandığınız doğum kontrol yöntemini de soracaktır. Daha
sonra pelvik muayene yapacaktır. Bu muayene ile genital organlardaki ağrı,
hassasiyet, varsa akıntının tipi ve enfeksiyonun hangi tarafı daha çok tuttuğu
gibi bazı önemli sorulara cevap bulmaya çalışacaktır.
PID in teşhisi her zaman çok kolay olmamaktadır. Karın içinde ağrı oluşturan,
örneğin apandisit gibi benzer akut hastalıklardaki ağrı ile karıştırılabilir.
Pelvik muayeneye destek olması amacıyla enfeksiyon varlığını teyid etmek için
servikal sürüntü örnekleri mikroskopik incelemeye tabi tutulur ve kan tesleri
istenir.
Eğer teşhis konusunda hala bir şüphe varsa aşağıdaki prosedürlere geçilir;
•
Laparoskopi ; Karın içini
görmek ve gerekirse bir takım girişimlerde bulunmak için çok küçük bir ya da iki
kesi yerinden karın içine sokulan optik tüpler yoluyla yapılan cerrahi
prosedürdür.
•
Jinekolojik Ultrason ; Karın içinde enfeksiyona
bağlı olarak herhangi bir yerde apse ya da cerahat olup olmadığını
değerlendirmek için kullanılır. Ayrıca karın içinde benzer tipte ağrıya neden
olabilecek diğer akut hastalıkların ayırt edilmesinde de oldukça bilgi verici
bir teşhis metodudur.
Korunma Yöntemleri
Cinsel ilişkiden tamamen kaçınılsa bile PID e yakalanılmaz diye bir garanti
yoktur. Bununla birlikte,hem erkek hem de kadın açısından tek partnerli bir
cinsel yaşam (her iki tarafın daha önceki partnerlerinde de cinsel bir hastalık
bulunmamış olursa) PID için oldukça koruyucudur.
Cinsel ilişkilerde prezervatif, diafram ve
servikal kap gibi bariyer yöntemlerinden birinin kullanılması da seks yoluyla
geçen hastalıklar ve dolayısıyla PID açısından koruma sağlayacaktır.
Oral kontaseptif (Doğum Kontrol Hapları) kullanımı
PID nedeniyle hastane tedavisi gereken hasta sayısını oldukça azaltmakla
birlikte, birden fazla seks partneri olan kadınların spermisid ve bir bariyer
metodunu birlikte kullanmalarında fayda olacaktır.
Doğum kontrolü amacıyla başka bir yöntem
kullanıyor olsanız da (örneğin Doğum Kontrol Hapları )
özellikle birden fazla seks partneriniz varsa ya da seks partnerinizin sizden
başka da partnerleri olabileceğini düşünüyorsanız cinsel ilişkilerde prezervatif
ya da foam benzeri korunma yollarını kullanmanız, seks yoluyla geçen
hastalıklara ve dolayısıyla PID e yakalanma riskininizi oldukça azaltacaktır.
Seks yoluyla geçen hastalığa ya da PID e maruz kalındığında sadece hastanın
kendisi değil onun seks partnerleri de tedavi görmek zorundadırlar. Hatta her
iki tarafın varsa diğer seks partnerleri de tedavi olmalıdırlar. Enfekte olan
kadın kendisi tedavi görmekle birlikte partneri tedavi olmadıkça onunla cinsel
ilişkiye girmemelidir, aksi halde kendi tedavisi de başarısızlıkla
sonuçlanacaktır.
Tedavi
PID in esas tedavisi antibiyotiklerledir. Çoğu vakada antibiyotikler tek başına
enfeksiyonu yok etmekte başarılı olurlar. Birden fazla etken mikro organizmayla
meydana gelmiş olan bir PID için tek bir antibiyotik yeterli olmayabilir ki bu
durumda kombine antibiyotik tedavileri önerilir.
Antibiyotikler enfeksiyonun şiddetine göre ağız yoluyla veya tercihen hastanede
damar içi yoluyla uygulanabilmektedir. Eğer ağız yoluyla verilmişse verilen
tedavi peryodu tamamlanmadan tedavi kesilmemesi gerekir. Bunun nedeni eğer
belirtiler kaybolsa da PID in devam ediyor olabilmesidir.
Çoğu kez tedavi süresi 10 – 14 gün
kadardır ve kesinlikle tedavinin kesilmesi için enfeksiyonun tamamen yok
edildiğinden emin olunması gerekir.
PID için tedavinize başlandığında 3-4 gün sonra tekrar doktorunuza görünmeniz
gerekebilir. Bunun nedeni tedavinin etkinliğinin başlayıp başlamadığını kontrol
etmektir. Eğer gelişmeler beklenildiği gibi olmuyorsa muhtemelen hastanede daha
etkili bir tedavi şekline geçilmesini gerekebilir.
Aynı zamanda eğer teşhis kesin olarak
konulamamış ve özellikle apandisit için ayırıcı tanı yapılamamışsa da hastanede
takip gerekebilir. Eğer çok yüksek ateş ve ağır derecede bulantı ve kusma varsa,
bu da hastaneye yatış ve damar içi antibiyotik tedavisi için nedendir.
Eğer antibiyoterapi yeterli olmazsa ya da
doktorunuz patlamış bir abseden şüpelenirse cerrahi tedavi gerekebilir.
Herhangi bir ciddi enfeksiyonda bu tadaviler yanında aktiviteyi azaltarak
dinlenmek de vücudun yeniden toparlanmasına yardımcı olacaktır. Ağrı ve
rahatsızlıklar ağrı kesiciler ve alt karına sıcak uygulama ile nispeten
azaltılabilir.
Ancak kesin tanı konmadan ya da kontrol
altında olmadan ağrı kesici kullanmak, mevcut tabloyu maskeleyerek yanlış
teşhise neden olabileceği için uygun değildir.
Ne zaman doktora başvurmalı..?
Eğer PID e ait herhangi bir belirti tesbit etmeniz halinde hemen doktorunuza
görünmelisiniz.
Ayrıca daha önce bir PID geçirmiş iseniz,
belirtilerden herhangi birinin ortaya çıkması ile , yeni bir enfeksiyon
açısından tedbirli olmak ve yine doktora görünmekte yarar vardır.
İzlem
PID, sağlığınızı ve yaşam konforunuzu tehdit ediyor olmakla birlikte uygun
tedavi ve takip ile vücuttan atılabilir ve ilerde doğabilecek problemler
engellenebilir.
Doktorunuzun önerilerine uymak, verilen tedaviyi düzenli ve tam olarak uygulamak
ve çağırıldığınız kontrollere zamanında gitmek sağlığınız için önemlidir.
Yeni bir enfeksiyondan korunmak için de seks partnerinizin de (ya da
partnerlerinizin) tedavi edilmesi şarttır.
PID in daha kötü komplikasyonlarına maruz kalmamak için en önemli anahtar
korunmadır. Eğer daha önce PID geçirdiyseniz ya da hastalık açısından risk
altında iseniz mutlaka doktorunuzla görüşün. Doktorunuz hastalık halinde
olabilecek belirtiler ve korunma konusunda sizi bilgilendirecektir.
Referans:
Hera Kadın Sağlığı Merkezi
|
