Adet kanaması; rahim iç zarının (endometrium) hormonal değişiklikler
sonucunda dökülmesidir. Bu dökülme gebelik olmamışsa gerçekleşmekte ve
yaklaşık 28 günde bir kanama şeklinde olmaktadır.
Adet kanamaları kız çocuğunun ergenliğe ulaşması ile başlamaktadır. Bu ilk adete "menarş" denmektedir.
Adetler
yumurtlama fonksiyonuna paralel bir şekilde, üreme çağı boyunca gebelik
ve emzirme dönemleri dışında her ay düzenli olarak olmakta ve menopozla
birlikte sona ermektedir.
Hiçbir zaman unutulmaması gereken ;
"adet kanamasının ilk günü adet periyodunun da ilk günü" dür. Buna "son
adet tarihi" de denilmektedir.
Normal bir adet periyodu (=bir
siklüs) ; bir adetin başlangıcından bir sonraki adet kanamasının
başladığı ilk güne kadar olan süreyi içerir ve ortalama teorik olarak
28 gündür. Ancak bu süre kişiden kişiye farklılık gösterip 21 ile 35
gün arası normal kabul edilir.
Adet Periyodunun Dönemleri Normal
bir adet periyodu, yumurtalık oluşumundaki değişikliğe bağlı olarak;
"foliküler faz" ve "luteal faz" olmak üzere iki döneme ayrılabilir. Bu
iki dönem yumurtlama (ovulasyon) ile birbirinden ayrılır. Bu nedenle
bir adet periyodu sırasıyla;
Foliküler faz Ovulasyon (Yumurtlama) Luteal faz dönemlerini içerir.
Foliküler
faz adet kanamasının ilk günü ile başlar. Bu dönem boyunca salgılanan
estrojen hormonu ile rahim iç zarı büyüyerek kalınlaşır. Daha sonra
salgılanan estrojen hormonunun belirli bir düzeyi bulması ile
yumurtlama gerçekleşir ve bu dönem sona erer.
Foliküler faz
denmesinin nedeni bu dönemde yumurta hücresinin yani folikül’ün
gelişmesidir. Foliküler fazın ne kadar süreceği kadından kadına
değişmekle birlikte yaklaşık olarak 28 günlük bir periyotta 14 gün
sürmektedir.
Foliküler fazın başlangıcında adet kanaması devam
etmektedir. Adet kanaması ile geçen aydan kalan rahim iç zarı atılırken
aynı anda yeni rahim içi zarı yapılanmaktadır.
Adet kanaması
bir kadında ortalama olarak 3-7 gün sürmektedir. Adet kanı, kanam çok
şiddetli olmadıkça pıhtılaşmaz. Pıhtılaşmanın görülmesi kanamanın çok
olduğunun ifadesidir.
Foliküler fazın sonunda kandaki estrojen
hormonu belirli bir düzeyin üzerine ulaşır. Bu aşamada beyindeki
hipofiz bezinden salgılanan LH hormonu (Luteinizan Hormon) ani bir
çıkış yaparak gelişmiş olan yumurtanın çatlayıp atılmasına neden olur
(ovulasyon olayı). Atılan yumurta tüpler tarafından tutularak rahim
içine gönderilir.
Aşağıdaki resimde yumurtalıkta bir
yumurtanın gelişimi, yumurtlama ve yumurtlama sonrası dönemlerde rahim
içi dokusunun (endometrium) değişen hormonal uyarılara verdiği cevabı
görmektesiniz.
Eğer tüplerdeki bu yumurta bir ilişki sonrası atılan spermle
karşılaşırsa "döllenme (fertilizasyon)" meydana gelir. Döllenen cenin
yaklaşık 7 günlük bir yolculuk sonrasında bir yandan bölünüp diğer
yandan rahim içine iner ve burada yuvalanır, böylelikle bir gebelik
başlamış olur.
Gebelik olmazsa yumurtlama sonrasında luteal faz
başlar ve bu dönem adet kanamasına kadar sürer. Bu dönemde estrojen
hormonu ile birlikte, çatlayan yumurtanın geride bıraktığı madde olan
ve "corpus luteum" denen sarı cisimcikten "progesteron" hormonu
salgılanmaktadır. Bu hormonun ana görevi atılmış olan yumurta eğer
döllenmişse rahim içersine tutunmasını sağlamaktır.
Foliküler
faz kadından kadına adet döneminin uzunluğuna bağlı olarak değişmekle
birlikte luteal faz genellikle sabit olup yaklaşık 14 gündür. Bu
nedenle kadınların yumurtlama tarihi adet periyodunun süresinden 14 gün
çıkartılarak kabaca hesaplanabilir.
Eğer döllenme gerçekleşmezse
yani gebelik oluşmazsa corpus luteumun fonksiyonunun bitmesiyle,
progesteron hormonunun 14 gün sonunda salgılanması durur ve gelişmiş
olan rahim iç zarı bir kanama ile dışarı atılır, yani adet kanaması
başlar.
Kaynak: Hera Kadın Sağlığı Merkezi
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
