Horlama,
hava yolunda darlık oluştuğu durumlarda ortaya çıkan gürültü
biçimindeki sestir. Erişkin insanların %45 i zaman zaman % 25 i sürekli
horlar. Horlama erkeklerde ve şişman kişilerde daha sık olmakla beraber
her insanda görülebilir.Yaşla birlikte horlama sıklığı artar.
NEDEN HORLARIZ?
Dil kökü,küçük dil,yumuşak damak ve bademciklerin geniz bölgesi ile
birleştiği bölge kendiliğinden daralabilen bir bölgedir. Uyku sırasında
bu bölgedeki kasların gevşemesi ile hava geçiş alanı daralmakta ve geçen
hava gevşek dokularda titreşim oluşturarak horlamaya neden olmaktadır.
Şişman insanlarda kalın ve yağlı boyun dokusu,çocuklarda ise büyük
bademcik ve geniz eti en sık rastlanan horlama nedenlerindendir.
Burun tıkanıklığı olan kişiler havayı almak için genizde aşırı vakum
yaratır. Bu vakum boğazda büzüşebilen dokuları hava yoluna doğru
çeker, böylece burun açık iken horlamayan kişide horlama görülmeye
başlar.Burun tıkanıklığı yapan deviasyon problemleri,burun eti
büyümesi,polipler horlama yapabilirler.
Yumuşak damak küçük dilin uzun olması veya oluşan sarkmalar hava yolunu daraltarak horlamaya neden olur.
Uyku sırasında dil ve boğaz kaslarında gevşeme meydana gelir.Gevşek
kaslar özellikle sırt üstü yatınca dilin boğaz arkasına kaçamasına engel
olamaz. Alkol ya da sakinleştirici ilaç alımı bu kas gevşemisini,
dolayısıyla horlamayı arttırır.
NEDEN ERKEKLER DAHA ÇOK HORLAR?
Bunun nedeni, yağlanmanın kadınlarda esas olarak kalça bölgesinde,
erkeklerde ise boyun ve karın çevresinde yoğunlaşmasıdır. Özellikle
kilolu erkeklerde bu durum, yatarken (bilhassa sırtüstü pozisyonda)
karın kitlesinin diyaframa baskısıyla göğüs içi basıncını arttırır;
dilin de arkaya kayması ve uyku ile birlikte yutak çevresindeki yumuşak
dokuların ve kasların gevşemesiyle horlamayı doğuracak şartlar ortaya
çıkmış olur. Kadınların kas yapısındaki farklılıkların da horlamayı
azalttığı düşünülüyor. Menopozdan sonra hormonal değişiklikler sonucu
kadınların kas yapısı da erkeklerinkine benzemeğe başladığından, belirli
bir yaştan sonra onların da horlama oranı erkeklere yaklaşır, hatta
eşitlenir.
HORLAMA BİR SORUN MUDUR?
Kesintisiz, yani solunum düzensizliğinin eşlik etmediği horlamaya
basit horlama diyoruz.Horlamanın nefes durmaları ve uykuda bölünme
oluşturmuyorsa hastaya herhangi bir zarar vermediği düşünülmekteydi.
Ancak son zamanlarda yapılan araştırmalar, uykuda solunumla ilgili
düzensizlikler (örneğin solunum durmaları) olmasa bile, basit
horlamanın, gece boyunca solunum için harcanan güç dolayısıyla vücutta
yorgunluğa, buna bağlı olarak da gündüz halsizlik ve uykululuğa neden
olabildiğini gösteriyor.
Burada,
gürültüden dolayı çevrenin, özellikle de eşin rahatsız olması ve
uykusunun bölünmesi söz konusudur. Zaten basit horlaması olan kişiler,
daha çok yakınlarının ısrarı dolayısıyla hekime başvururlar.
Horlama
bazılarınca önemsiz ve basit bir durum olarak kabul edilebilir: Ancak,
bazen bütün bir ev halkını huzursuz eden bir sorun haline de gelebilir.
Yaşam kalitesine olumsuz etkisi olduğu kesindir. Ailenin diğer
bireyleri için uykusuz gecelerin sorumlusu tutulur. Horlayan kişi tatil
ve iş gezilerinde istenilmeyen oda arkadaşı olur. Horlayan kişinin tıbbi
olarakta birçok sorunla karşılaşması olasıdır. Kişinin kendine verdiği
zarar daha büyüktür. Dinlenilmeden geçirilen geceler vardır. Aşırı
horlayan kişilerde yüksek tansiyon horlamayan kişilere göre daha sık
görülür.
HORLAMA TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?
Horlamanın bir çok tipi tedavi edilebilir.Alınacak bazı tedbirlerle
basit horlamada iyileşmeler sağlanabilir. Erişkin horlayan kişiler için
aşağıda sıralanan önerilere uyulmalıdır.
İdeal vücut kilosuna ulaşılmaya çalışılmalı
İyi bir adele tonusu kazanmak için sportif bir yaşam biçimi seçilmeli.
Horlayan kişiler uyku ilaçları, sakinleştirici ve antihistaminik denilen alerji ilaçlarını uykudan önce almamalı.
Uykudan 4 saat önce alkol almaktan sakınmalı.
Uykudan 3 saat önce ağır yemekten sakınmalı.
Aşırı yorgunluktan sakınmalı.
Uykuda
sırt üstü yatmak yerine yana yatmak tercih edilmeli. Eski bir öneri
olarak pijama sırtına tenis topu dikmek hala faydalı bir metot dur.
Böylelikle sırt üstü uyumaya engel olunur.
Evde
horlamayan kişilerin sizden önce uykuya geçmeleri için onlara süre
tanıyın.
Kilo fazlalığının horlamanın en önemli nedenlerinden biri olduğu
bilinmektedir. Kilo fazlası olup zayıflayan hastaların %80’inde
horlamanın önemli derecede azaldığı veya tamamen ortadan kalktığı
görülmüştür.
TIKAYICI UYKU-APNE SENDROMU (TUAS) NEDİR?
“Apne” nefes durması demektir. TUAS, uykunun başlamasıyla birlikte
yumuşak dokuların gevşemesi ve nefes alma sırasında oluşan negatif
basınç dolayısıyla solunum yolunun tıkanması, böylece ağız ve burundan
hava girişinin en az 10 saniye süreyle engellenmesi ve bu sırada vücudun
solunum için aşırı çaba göstermesiyle karakterize ciddi bir
hastalıktır. Nefes durmaları gece boyunca sık olarak (bazen yüzlerce
kez) tekrarlar, her biri ortalama 20-40 saniye sürelidir, şiddetli
olgularda bu süre iki dakikadan fazla olabilir! Nefes durmaları
sırasında kandaki oksijen miktarı önemli ölçüde azalır, dolayısıyla
kalp, beyin ve diğer organlara yeterli oksijen ulaşamaz.
TUAS NASIL TANIYABİLİRİM BELİRTİLERİ NELERDİR?HASTALIĞI NASIL FARKEDEBİLİRİM?
Solunum problemleri uykuda oluştuğu için hastanın kendisi durumdan
haberdar değildir. Durumu hemen daima hastanın eşi veya yakınları
farkeder. En belirgin bulgu horlamadır. Hastaların hemen tamamı çok
şiddetli biçimde horlarlar. Hasta düzenli şekilde horlarken aniden sesi
kesilir. Hastanın yakınları, önce bu durumun farkına varırlar. Nefes
durması sırasında karın ve göğüs hareketleri devam eder. Bu yüzden hava
girişinin durduğunu, dışarıdan izleyen birinin ilk anda anlaması zordur.
Yukarıdaki tıkanıklığı yenmek için diyafram gittikçe daha fazla
kasılır, karın ve göğüs hareketlerinin genliği artar ve bir noktadan
sonra bu artmış solunum eforuyla tıkanıklık yenilince hasta öncekinden
daha şiddetli bir ses çıkararak (adeta kükrer gibi) tekrar solumaya
başlar. Hastalığın ilk ve en belirgin semptomu gündüz aşırı uykululuk
halidir. Diğer belirtiler ise;
Sabah şiddetli ağız kuruluğu ile uyanma
Sabah başağrıları
Eskiye oranla daha sinirli ve daha tahammülsüz olma
Anksiyete
Konsantrasyonu sürdürmede güçlük
Çocuklarda okul başarısının düşmesi
Unutkanlık
Eskiden olmadığı halde gece bir veya daha fazla kez tuvalete kalkma
Yine eskiye oranla belirginleşen ve iklim şartlarıyla açıklanamayan gece terlemeleri
Cinsel istekte azalma, (erkekte) iktidarsızlık.
Tıkayıcı Uyku-Apne Sendromu (TUAS) Tanısı Nasıl Konur?
TUAS teşhisi, bir uyku çalışması ile koyulur. Bir gece boyunca uyku
odasında polisomnografi cihazına bağlı olarak uyuyan hastanın uykuya ait
tüm kayıtları alınarak değerlendirilir.Tedavi planı ise her hastanın
belirtileri, uyku çalışması sonuçları ve muayene bulgularına göre
düzenlenir.
Tıkayıcı Uyku-Apne Sendromu (TUAS) Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi alerji veya enfeksiyon tedavisi gibi daha basit yada bademcik
geniz eti veya burun bozukluklarının cerrahi tedavisini gerektirir
biçimdedir. Boğazdaki hareketli dokuların sabitleştirilmesi ve hava
yolunun daha genişletilmesini sağlayan horlama ameliyatlarından başarılı
sonuçlar elde edilmektedir. Bu ameliyatlara uvulopalatofarengoplasti
ameliyatı (UPPP) adı verilmektedir. Hasta için bademcik ameliyatından
çok farklı his vermez. Lazerin kullanıldığı Laser-assisted
uvulopalatoplasti (LAUP) lokal anestezi ile yapılabilen bir başka
ameliyattır. Genel durumu ameliyata uygun olmayan, başka bir
hastalığından dolayı ameliyat olamayan yada cerrahiden fayda göremeyecek
kadar ileri hastalarda CPAP veya BPAP denilen pozitif basınçlı bir
ağız-burun maskesi kullanılmaktadır.
BAŞKA TEDAVİ SEÇENEKLERİ VAR MI?
Bazı hafif olgularda ağız içi araçlar bir süre yararlı olabilmektedir.
Yumuşak
damak içine yerleştirilen PİLLAR denen özel materyallerle uygun
hastalarda yumuşak damakta katılık sağlanarak horlama azaltılmaya
çalışılmaktadır.
İlgili Kelimeler Listesi: Horlama,uyku bozukluğu,horlama tedavisi,uyku apnesi
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
