Klasik lazer uygulamasından tamamen farklı prensipleri olan ve soğuk lazer veya smart lazer (akıllı lazer) uygulaması olarak ta bilinen fotodinamik tedavi, ilk kez 1995 yılında A.B.D.’de klinik olarak uygulanmış ve olumlu sonuçların alınmasıyla birlikte 2000 yılında F.D.A.’dan onay alarak, yaşa bağlı makula dejenerasyonunun eksüdatif (ıslak veya yaş) tipinin tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır.
Fotodinamik tedavi, özel bileşimde bir ilacın (verteporfin) toplardamar yoluyla 10 dakika süre içinde zerkedilmesini takiben, 5 dakika sonra 689nm dalgaboyunda soğuk lazerin sarı nokta bölgesine 83 saniye uygulanmasıyla biter. Uygulama sırasında genel veya lokal anestezi uygulanmaz, damlayla uyuşturularak yapılır. Lazer uygulaması ağrısızdır. Fotodinamik tedavi yapılacak olguda damar yoluyla verilen verteporfin ilacı, onbeş dakika sonra gözdeki hastalıklı dokuda toplanır. Göz dışından uygulanan özel bir laser (689nm dalga boyu) ışığı yardımıyla ilaç 83 saniyede etkili hale gelerek dokudaki serbest oksijeni açığa çıkarır. Açığa çıkan serbest oksijen ise hastalıklı dokuyu tahrip eder. Hastalıklı dokuya komşu olan gören tabakaya (retina) yan etkisi olmayan ilacın lazer’le etkileşerek hastalıklı dokuyu yok etmesi çok önemli bir gelişmedir. Klasik uygulamadaki lazer, ısı etkisiyle retina dokusunu bazı hastalarda tahrip edebiliyordu. Fotodinamik tedavide kullanılan lazer’de ise ısı etkisi yoktur.
Fotodinamik tedavi yönteminin yan etkileri çok azdır, ve tedavi uygulanan hastalarda 2% oranında görülebilir. Fotodinamik tedavi sonrası bildirilen yan etkiler; geçici görme bozuklukları, ışığa hassasiyet, koldaki enjeksiyon yerinde ödem ve kanama, bulantı-kusma, sırt-bel ağrılarıdır. Fotodinamik tedavi, porfiri hastalarında, ileri derecede karaciğer yetmezliği ve verteporfin ilacına aşırı hassasiyeti olan kişilere uygulanamaz. Kullanılan verteporfin ilacı karaciğerden atılır. Fotodinamik tedavi uygulanacak hastada kontrol edilemeyen hipertansiyon varsa Kardiyoloji, böbrek yetmezliği varsa Nefroloji konsültasyonları gerekir.
Hasta, fotodinamik tedavi sonrası belirlenen sürelerde kontrol muayenelerine gelir. 3 ay sonra yapılacak kontrolünde tekrar göz anjioları çekilir ve gerekirse mükerrer seans fotodinamik tedavi uygulanır. Hastaya, hastalığının özelliklerine göre gerekirse 5-6 seansa kadar fotodinamik tedavi uygulanabilir. Fotodinamik tedavi uygulanan hastanın en az iki yıl süreyle izlenmesi gereklidir. Fotodinamik tedavinin amacının, hastalığın ilerlemesinin durdurulmasına ve olumsuz etkilerinin geciktirilmesine yönelik olduğu özellikle vurgulanmalıdır. Bu nedenle, fotodinamik tedavi sonrası yaşam kalitesinin korunması hedef olarak algılanmalıdır.
Fotodinamik tedavi uygulamasının, yaşa bağlı sarı nokta hastalığının yaş (ıslak) tipinde, makula altında yeni damar oluşumu bulunan miyopi ve presumed ocular histoplasmosis (POHS) hastalarında, olumlu etkisi kanıtlanmıştır. Fotodinamik tedavi sonuçlarım, Uluslararası Danışma Kurulu Başkanlığı’yla onurlandırıldığım ve İsviçre Zürih’te 30.Eylül-5.Ekim.2002 tarihleri arasında yapılan X.Uluslararası Retina Dejeneresansı Sempozyumu’ndaki panelde sunulmuştur. 2000-2004 yılları arasında, yeni damar gelişimine yol açan makula hastalığının erken tanısı ve hasta seçimi uygun yapıldığı takdirde, fotodinamik tedavi’nin faydalı olduğu ve yaşam kalitesinin olumlu açıdan devamına katkıda bulunduğu gözlenmiştir. 2004 yılında göziçine iğne tedavisinin onaylanmasıyla fotodinamik tedavi uygulama sıklığı azalmıştır. Nedeni, göziçine iğne tedavisinin fotodinamik tedaviye göre daha üstün olmasından kaynaklanmaktadır.
|
