Asherman Sendromu Nedir? Ashermann sendromu veya diğer tabiriyle "rahim içi yapışıklıklar"; rahim boşluğunun bir bölümünde veya tamamında meydana gelen ve bu boşluğun kapanması, tıkanması ile sonuçlanan yapışıklıklardır. Yapışıklıklar tıbbi literatürde "adezyon" veya "sineşi" olarak da geçer.
Nasıl Oluşur? Hasara uğramış rahim duvarlarının iz bırakarak iyileşmesi sonucu oluşur. Sebep genellikle küretaj (kürtaj), spiral kullanım sonrası veya endometrit (rahim içi dokusunun enfeksiyonu) gibi rahim içi bölgesindeki irritasyonlardır.
Yapışıklıklar çoğu kez gebeliği takiben plasental doku kalıntıları için yapılan küretaj sonrası meydana gelmektedir.
Diğer sebepler arasında ise doğum, sezaryen, myom çıkarımı ameliyatı (myomektomi), düşük (abort) yapma, rahim içi kanamalar veya tüberküloz enfeksiyonu sayılabilir. Bazen menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda kendiliğinden de gelişebilir.
Ne Gibi Problemler Yaratabilir? Rahim içi yapışıklıklar hiç adet görememe veya adet kanamasının miktarında azalma gibi adet düzensizlikleri, tekrarlayan gebelik kayıpları, plasental yerleşim bozuklukları ve infertilite (kısırlık) gibi durumlara neden olur. Bazı kadınlarda ise hiç bir bulgu vermez.
Hasta doktora genellikle adet görememe ve gebe kalamama şikayetleri ile başvurur ama çoğu zaman adet kanamasının miktarında bir azalma tek bulgudur. Adet kanamasının miktarı ile yapışıklığın şiddeti arasında direkt bir ilişki yoktur.
Yapışıklık ilerleyicidir ve erken girişim gerektirir. İlerlemenin sebebi yapışıklıkların rahim kas aktivitesini sınırlaması ve bu etki ile rahme östrojen (kadınlık hormonu) yayılımını azaltması ve atrofiye (gerileme) neden olmasıdır.
Rahim içi yapışıklık giderilirse %50 oranında gebelik ve %75 oranında adet bozuklukları da giderilir. İnfertilite (Kısırlık) ile İlişkisi Nedir? Rahim
içindeki yapışıklıklar döllenmiş yumurtanın rahme tutunmasını
engelleyerek veya düşüklere neden olarak normal gebeliği önleyebilir.
Gebelik
oluşumunda; spermlerin tüplere ulaşması için rahim içi boşluğunun ve
tüplerin açık olması, döllenmeden sonra da oluşan embriyonun rahim içi
bölgesinde kendine hazırlanan "yuvaya" yerleşebilmesi gerekir. Eğer bu
yuva sağlıklı olmazsa embriyo ya yerleşemez ya da kısa sürede abortus
(düşük) ile kaybedilir.
Yapışıklığa neden olan hasar, rahmin
en iç tabakasının (endometriyum) bazı tabakalarının ortadan kalkmasına
sebep olmasının yanısıra rahmin kas tabakasının (myometrium)
zedelenmesi ile problemin daha da büyümesine yol açmaktadır.
Hasara
uğrayan yüzeye direkt olarak aynı şekildeki bir diğer duvarın teması
skar (iz) dokusu oluşumuna neden olmaktadır. Bu doku zamanla değişerek
kalın bir tabaka halini alır.
Rahim İçi Yapışıklıklarda Hasta Neden Adet Göremez? Rahim
içi yapışıklıklarda adet görememe sık rastlanan bir durumdur. Oluşan
yapışıklıklar çeşitli sinirsel kökenli refleks mekanizmalarıyla rahmi
hormonal uyarılara yanıtsız bırakır ve rahim damarlarında tıkanmalara
yol açar, bu şekilde rahim kas tabakasının kan akımını azaltıp
tekrarlayan düşüklere, anne karnında bebek ölümlerine ve gelişme
geriliklerine yol açabilir.
Kürtaj gibi rahim hasarını takiben
oluşan adet görememe durumu rahim içi yapışıklık düşündürmelidir.
Ayrıca bu hastaların adet günlerinde kasık ve bel ağrıları da
görülebilir.
Rahim İçi Yapışıklık - Tüberküloz İlişkisi Pelvik
tüberküloz (genital bölgede görülen verem mikrobu), rahim içi
yapışıklığa yol açabilir ve bu durum hiç adet görememe olarak karşımıza
çıkar. Bu hastalardaki problem tüplerinin dönüşü olmayacak şekilde
zarar görmesidir ve infertilitenin yanısıra hastanın yardımcı üreme
yöntemlerinden yararlanma şansını da azaltır. Ülkemizde sık rastlanan
bir durumdur.
Bu hastalarda yaklaşım; histeroskopik olarak
yapışıklıkların giderilmesi ve uygun olgularda hiç beklenmeden yardımcı
üreme yöntemi planlanmasıdır.
Asherman sendromunun rahim filmindeki (sol) ve sulu ultrasonografideki (sağ) görünümleri Tanısı Nasıl Konur? Rahim içi yapışıklıklar direkt ve endirekt yöntemlerle tespit edilebilirler.
Muayenehane şartlarında basit ve ağrısız şekilde direkt olarak rahim içine bir mikro-kamera ile girilerek yapılan Ofis Histeroskopi ile oluşan yapışıklıklar gözle görülebilir.
Yine HSG (Histerosalfingografi, rahim içinin ve tüplerin görüntülenme yöntemi, ilaçlı rahim filmi) rahim içi yapışıklıkların tanısında sıklıkla kullanılan bir endirekt tanı yöntemidir. Çekilen HSG filminde yapışıklıklar rahim içi boşluğunda tek veya birden fazla "dolma defektlerine" neden olur. Rahim İçi Yapışıklığın Derecesi Tedaviden
önce yapışıklığın şiddetinin belirlenmesi önemlidir. Şiddetine göre
rahim içi yapışıklıklar şu şekilde sınıflandırılabilir:
1- Şiddetli:
Rahim içi boşluğunun 3/4 ‘ünden daha fazlasında yapışıklık vardır. Tüp
ağızları ve rahim içi boşluğunun üst kısmı tamamen tıkalıdır.
2- Orta : 1/4-3/4 oranında rahim içi boşluğu etkilenmiştir. Rahim içi boşluğunun üst bölümü ve tüp ağızları kısmen tıkalıdır.
3- Minimal:
Rahim içi boşluğunun 1/4ünden daha azı etkilenmiştir. Tüp ağızları ve
rahim içi boşluğunun üst bölümü açıktır veya minimal etkilenmiştir.
Hasta değerlendirilirken bu sınıflamaya ilaveten adet görme durumu ve yapışıklık yoğunluğu da göz önünde tutulmalıdır. Rahim İçi Yapışıklıkların Tedavisi Histeroskopi;
rahim içi yapışıklıkların tanısında ideal, güvenli ve az tramvatik bir
metod olmasının yanı sıra tedavisinde de en iyi metoddur.
Normal
muayene pozisyonunda "histeroskop" denilen ve rahime rahim ağzından
geçirilerek ulaştırılan ince bir teleskop kullanılarak rahim içi
boşluğun görüntülenmesini ve çeşitli girişimlerin yapılmasını sağlayan
"endoskopik yöntem"dir.
Tedavide izlenecek yol
; histereskop denilen aletle yapışıklıkların giderilip (adezyolizis)
normal rahim içi anatomisi sağlanması sonrasında RİA (rahim içi araç)
ve östrojen tedavisi ile hasar görmüş rahim alanının yeniden
oluşturulması, yeni yapışıklık oluşumunun önlenmesi ve daha sonra
hastanın takip edilmesi şeklindedir. Bazı hastalar ise müdahaleye gerek
duyulmaksızın yalnızca izlenirler.
Histeroskopi ile
yapışıklıkların açılması tedavisi (adezyolizis), özellikle tekrarlayan
gebelik kayıpları olanlar ile infertil olgularda uygulanmalıdır. Orta
ve ileri derecelerdeki yapışıklıklarda ve tüp ağızlarının tıkandığı
durumlarda kesinlikle uygulanmalıdır.
Genital tüberkülozlu
hastalarda rahim içi boşluk bozulduğu zaman yardımcı üreme
yöntemlerinin uygulanmasından önce mutlaka cerrahi girişim
yapılmalıdır.
Cerrahi girişim şöyle uygulanır : çeşitli
sıvılar verilerek rahim içi boşluğu genişletilir, makas ile her bir
yapışıklık merkezinden ayrılır. Yapışıklıkların giderilmesine en alt
kenardan başlanmalıdır ve rahim içi yapı normale gelinceye kadar devam
edilmelidir.
Cerrahi tedaviyi takiben rahim içi boşluğuna RİA
yerleştirilerek 2 ay süreyle çıkarılmaması önerilir, burada amaç
iyileşmenin başlangıç safhasında yüzeyleri birbirinden ayrı tutarak
tekrar yapışmasını önlemektir. Çünkü RİA yerleştirilirse tekrar
yapışıklık oluşma riski %10 iken yerleştirilmezse %50’nin üzerindedir.
Yine 2 ay süreyle hasta östrojen kullanmalıdır. Bunun amacı rahmi uyarıp yara oluşmuş yüzeylerin yenilenmesini sağlamaktır.
KAYNAK:HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
