Behçet Hastalýðýnda klinik tabloda hangi yakýnmalar vardýr?
Behçet hastalýðý Ortadoðu, Asya ve Japonyada sýk görülen bir hastalýktýr. Ortadoðu ve Asya bölgelerinde daha çok erkekleri tutarken, Amerika’da daha çok bayanlarý tutmaktadýr. Genellikle 20’li 30’lu yaþlarda görülen bir hastalýk olmakla birlikte her yaþta da görülebilir. Behçet hastalýðý özellikle toplardamarlara saldýran ve atar damarlarý da etkileyebilen bir otoimmün hastalýktýr. Behçet hastalýðýnýn gerçek sebebi, tetikleyicisi bilinmemektedir. Otoimmün hastalýklarda, vücudun savunma sistemi vücudun kendi dokularýna saldýrýr ve dokularda hasar oluþur.
En sýk görülen dört yakýnma;
aðýz içerisindeki aftlar,
genital bölgedeki aftlar,
göz içerisinde inflamasyon ve
cilt problemleridir.
Göz içi iltihaplanma; üveit, retinit ve irit olarak karþýmýza çýkar ve Behçet hastalarýnýn yarýsýnda görülür. Göz içi iltihaplanma olduðunda bulanýk görme, gözde kýzarýklýk ve aðrý oluþur.
Diðer yakýnmalar; artrit, damarlarda pýhtýlaþmalar, santral sinir sisteminde ve sindirim sistemi yollarýnda inflamasyon olarak sayýlabilir. Behçet hastalýðýnda tutulan damarlarýn çeþitliliði fazladýr. Küçük arterlerden büyük arterlere, küçük venlerden (toplar damarlardan) büyük olanlarýna kadar bir çok damar tutulabilmekte ve bu duruma baðlý olarak klinik tablo çok deðiþken olabilmektedir. Bununla birlikte Behçet hastatalýðýnýn özellikle bazý organ sistemlerini daha fazla tuttuðunu da bilmekteyiz.
Göz tutulumu; Behçet hastalýðýnda anterior üveit, posterior üveit veya her ikisi birden görülebilir. Anterior üveit vakalarýnda; gözde aðrý, bulanýk görme, ýþýða hassasiyet, göz yaþarmasý ve gözde kýzarýklýk görülür. Posterior üveit vakalarýnda; gözde daha az yakýnma yaparken gerçekte daha tehlikelidir. Çünkü retina tabakasýnda farkýnda olmadan hasar ilerler ve körlüðe sebep olabilir.
Aðýz bulgularý; Aftöz ülserler Behçet hastalýðýnda mutlaka olmasý gereken bulgudur. Küçük bir mukozal incinmeden sonra kolayca oluþurlar. Büyük aftöz ülserler ve sýk aftöz ülserlerde görülür. Behçet hastalýðýnda aftöz ülserler ilk fark edilen yakýnmalardan olup diðer yakýnmalar oluþmadan çok önceleri görülürler. Bu aðrýlý aftöz ülserler dudak kenarlarýnda, dil üzerinde ve yanak kenarlarýnda olabilmektedir. Aftöz ülserler genelde tek veya çoklu olabilirler. 10-14 gün içerisinde iyileþir fakat yenileri çýkar. Küçük yaralar genellikle herhangi bir skar dokusu býrakmaz ancak büyük yaralar skar dokusu (iz) býrakabilir.
Cilt bulgularý; cilt tutulumunda özellikle ayak ön yüzünde veya üst uyluklarda kýrmýzý kabarýklýklar þeklinde lezyonlar görülebilir. Behçet hastalarýnýn ciltleri çizildiðinde veya iðne batýrýldýðýnda bu bölgede kolayca cilt döküntüleri oluþabilmektedir. Bu durum paterji testi olarak hastalarda taný amaçlý kullanýlmaktadýr. Paterji testinde küçük steril bir iðne cilde batýrýlýr, 1-2 gün sonra bu bölge incelendiðinde iðne batma yerinde kýrmýzý bir kabarýklýk oluþur. Bu test uzakdoðu ve Japonyadaki behçet hastalarýnýn %50’inde pozitif bulunurken Amerikadaki hastalarda ise daha az rastlanmaktadýr. Bu reaksiyon görüldüðünde behçet tanýsý güçlenmektedir. Behçet hastalýðýnda bir diðer cilt lezyonu, sivilceye benzer küçük püstüler cilt lezyonlarýdýr, bunlar folikülit olarak da isimlendirilir. Bir diðer cilt bulgusu eritema nodozumdur. Bu kýrmýzý, kabarýk ve hassas nodüller genelde ayak ön yüzünde ve ayak bileði çevresinde olmakla beraber yüzde, boyunda ve kollarda görülebilirler. Diðer hastalýklarda da eritema nodozum gözlenmektedir. Behçet hastalýðýndaki görülen eritema nodozum diðerlerinden farklý olarak ülserleþmektedir.
Akciðer tutulumu; akciðerde damarsal anevrizmalar görülebilir, bunlar patladýðý zaman ciddi akciðer içi kanamalara sebep olabilecektir.
Eklem tutulumu; Behçet hastalýðýnda artrit veya artralji görülebilir. Genellikle dizde, ayak bileklerinde, el bileðinde ve dirseklerde görülebilmektedir. Tuttuðu eklemlerde artrit geliþtiðinde þiþlik, aðrý, kýzarýklýk ve aðrýya baðlý eklemde sertlik, hareketsizlik oluþabilmektedir. Behçet hastalýðýnda artritin özelliði; birkaç hafta sürmesi ve iyileþirken eklemde herhangi bir hasar býrakmamasýdýr. Artrit vakalarýn %50’sinde görülmektedir.
Beyin tutulumu; santral sinir sistemi, omurilik ve bunlarý saran meninksler tutulabilir ve meningoensefalit tablosu oluþur. Hastalarda ateþ, baþ aðrýsý, ense sertliði, hareket koordinasyonunda bozukluk görülebilir. Behçet hastalarýnda bu bulgular olduðu zaman mutlaka acilen doktara baþvurulmalýdýr. Çünkü bu tablo tedavisiz býrakýldýðýnda kalýcý felçler oluþabilmektedir. Behçet hastalýðýnda santral sinir sisteminin beyaz maddesi etkilenebilir. Beyinde, beyin sapýnda beyaz madde etkilendiðinde baþ aðrýsý, konfüzyon, felçler, kiþilik deðiþiklikleri, nadiren bunama görülebilir. Behçet hastalýðý ayný zamanda menenjit tablosuda yapabilir. Bunlarda herhangi bir enfeksiyon kaynaðý bulanamayacaðýndan dolayý Behçet hastalýðýndaki menenjite aseptik menenjitte denmektedir.
Genital ülserler; behçet hastalýðýnda %50 vakada aðýzdaki ülserlere benzer þekilde genital ülserler çýkabilmektedir. Birkaç tekrardan sonra bu bölgelerde skar dokusu mukozada görülebilecektir. Erkeklerde testis torbalarýnda derin aðrýlý ülserler, bayanlarda dýþ genital yollarda, vulva üzerinde aðrýlý ülserler oluþabilmektedir.
Gastrointestinal tutulum; Behçet hastalýðýnda tüm gastrointestinal sistemde aðýzdaki veya genital bölgedeki ülserlere benzer ülserler oluþabilmektedir. Behçet hastalýðýnda gastrointestinal sistemin tutulumu aðýzdan anüse kadar olan bölgeyi içerir, bu benzer þekilde ülserlerle giden ülseratif kolit ve Crohn hastalýðý gibi hastalýklarla karýþabileceðinden dikkatli olunmasý gerekmektedir.
