Spastik kolon tedavisi diðer birçok hastalýða göre araþtýrýlmasý daha zordur. Hayati bir özelliði de olmadýðýndan daha az araþtýrmaya tabi tutulmaktadýr. Bu yüzden tedavilerdeki hedefi tutturma malesef daha zordur. Bu hastalarda þu anda tek bir tedavi ile yakýnmalarýn çözülmesi saðlanmamaktadýr. Tedaviler þu ana kadar daha çok yakýnmalara yönelik olarak gitmek durumunda kalmýþtýr. Son zamanlarda altta yatan mekanizmaya yönelik keþiflerden sonra bazý tedaviler mekanizmaya yönelmeye baþlamýþtýr. Gerçekte bu mekanizmalarý tam olarak bilmek ve bu mekanizmalar üzerinden tedavilerin belirlenmesi durumunda daha baþarýlý olacaðý umulmaktadýr.
Kabýzlýk aðýrlýklý spastik kolonlarda tedavi diðer kabýzlýklarda olduðu gibi ilk önce fiber katkýlarýný eklemekle ve su alýmýný arttýrmakla baþlayabilir. Tegaserod (Zelmac), 2007 yýlýnda kadýnlarda kabýzlýk ile giden spastik kolonda önerilmiþ ve satýþa sunulmuþ idi. Ayný yýlýn sonlarýna doðru 11614 hastanýn 13’ünde kardiovasküler olay geliþmesi üzerine satýþý FDA tarafýndan yasaklanmýþtýr. Baðýrsaklarda hareketin ana medyatörü, nörotransmiteri serotonindir. Serotonin baðýrsaklardaki sinir uçlarýndan salgýlanýr ve bu yandaki diðer sinirleri de aktive eder. Serotoninle olan bu aktivasyon sonunda baðýrsaklar kasýlmasýný arttýrabilir veya gevþetebilir. Serotonin baðlandýðý reseptör tipine baðlý olarak kasýlmayý arttýrabilme veya yavaþlatma özelliðine sahiptir. Seratonin 5 hidroksi triptamin 4 (5-HT4) reseptörlerine baðlandýðý zaman baðýrsaklarýn kasýlmasýný arttýrabilmektedir. Ayný zamanda tegaserod baðýrsaklardaki duyusal sinirleri etkileyebilmekte ve beyne daha az aðrý uyarýsý gitmesini saðlayabilmektedir. Tegaserod kullanýmýnda yan etki olarak ishal görülmektedir. Ýshal ilk 1-2 haftalýk kullanýmda görülür daha sonra ilaç kullanýldýðý halde kendiliðinden geçmektedir. Tegaseroda fonksiyonel olarak benzeyen cisapride baðýrsak kontraksiyonlarýný arttýrabilmektedir. Ancak buda kalpte elektrik ritim sorunlarý yarattýðý gerekçesi ile marketten kaldýrýlmýþtýr.
Spastik kolonun ishal aðrýlýklý olan þekillerinde kullanýlabilecek ilaçlardan ilki loperamid’dir. Loperamid baðýrsak kontraksiyonlarýný azaltýr. Plaseboya göre %30 daha etkindir ancak aðrýyý geçirip geçirmediðiyle ilgili bir açýklýk yoktur. Loperamid’den sonra Alosetronda ishal aðýrlýklý spastik kolonda kullanýlabilir ancak yan etkileri nedeniyle diðer daha basit tedavilere cevap vermeyen ishal aðýrlýklý irritabl baðýrsak sendromunda kullanýlýr. Alosetron bir seratonin reseptör blokeridir. 5 hidroksi triptamin 3 (5-HT3) reseptörlerine baðlanýr ve serotoninin buraya baðlanmasýný engeller böylece kontraksiyonlarý engellemiþ olur. Alosetron 2000 yýlýnda FDA tarafýndan onaylanmýþtýr ancak ciddi gastrointestinal yan etkiler geliþtirmesi nedeniyle ayný yýl marketten kaldýrýlmýþtýr. 2002 yýlýnda ise kýsmi olarak üretici firma sponsorluðunda dikkatli bir þekilde bazý özel vakalarda (bayanlarda ve diðer tedaviye cevap vermeyen vakalarda) kullanýlmasýna izin verilmiþtir. Alosetronun yan etkileri loperamide olduðu gibi kabýzlýktýr. %10 vakada ilaç azaltýlmasý veya kesilmesi gerekebilmektedir. Çok nadir olsa da görülen bir diðer yan etki iskemik kolittir. Bu vakalarýn bazýlarýnda baðýrsakta inflamasyon ve kan dolaþýmýnýn bozulmasýna sebep olmuþ ve ölümlere yol açmýþtýr.
Tedavide kabýzlýk ve ishal dýþýnda 3. yakýnma karýn aðrýsýdýr. Spastik kolonlu hastalarda karýn aðrýsýnda en çok kullanýlan grup ilaç düz kas gevþetecilerdir (antipazmatik olarakda bilinir). Düz kas gevþeticiler aðrý için kullanýlmaktadýr. Bunlardan en çok kullanýlanlar hyoscyamine ve methscopolamine’dir. Bazen bu ilaçlara sedatif ilaçlarda eklenebilmektedir. Ancak sedatiflerin aðrýya olan faydasý net ve kanýtlanmýþ deðildir.
Psikoterapik ilaçlar; spastik kolonda sýklýkla depresyon görülebilmektedir.Ancak depresyonun spastik kolonun sebebi, sonucu yada hiç ilgisiz olup olmadýðý bilinmemektedir. Bununla birlikte trisiklik antidepresanlar (TCA) (amitiriptilin, dizipramin ve trimipramin) sýklýkla kullanýlýr. TCA grup antidepseranlar genellikle kabýzlýk yaptýklarýndan ishal aðýrlýklý hastalarda kullanýlmasý tercih edilir. Bununla beraber yeni grup antidepresanlardan SSRI (selektif serotonin reuptake inhibitörü) grubu baðýrsak aktivitesini arttýrma yönünde bir yan etki gösterdiðinden kabýzlýðýn hakim olduðu spastik kolonlu hastalarda tercih edilmelidir. Psikolojik tedaviler genellikle spastik kolon nedeniyle günlük hayat kaliteleri ileri derecede bozulan vakalarda uygulanýrlar. Bu tip tedaviler kognitif davranýþsal tedavi, hipnoz, psikodinamik, kiþiler arasý psikoterapi ve gevþeme-stres yönetimi gibi metodlarý içerirler. Psikolojik tedaviler ile aðrý ve ishal yakýnmasý düzeltilebilmektedir.
Ýrritabl baðýrsak sendromunda aþýrý bakteri çoðalmasý eþlik ettiði zaman tedavide antibiyotikler ve probiyotikler faydalý olabilir. Probiyotiklerden etkili olanlarý laktobacilus ve bifidobacteria cinsi bakterileri içerir. Bunlarý içinde bulunduran probiyotikler etkilidir. Marketlerden alýnan probiyotiklerin zamanýna dikkat etmek gerekir. Bunlar etkisiz kalabilir, bakteriler ölmüþ olabilir. Sonuçta probiyotikler canlý ve baðýrsaðý rahatlatan normal flora elemanlarýdýr. Dýþ ortamda canlýlýklarýný kaybedebilirler.
Spastik kolon ile beraber aþýrý bakteri çoðalmasý düþünülen hastalarda antibiyotiklerde denenebilir. Kullanýlabilecek antibiyotikler
· Neomicin oral olarak 10 gün
· Levofloksasin ve ciprofloksasin 7 gün
· Metronidozol 7 gün
· Metranidozol ile levofloksasin birlikte 7 gün
· Rifaximin 7 gün verilebilir.
Rifaximin baðýrsakta absorbe edilmediði için barsak florasýnda etkili olabilir ve emilmediði için yan etkisi oldukça azdýr. Rifaximin 1200 mg günlük dozu ile 7 gün boyunca yüksek dozda verilince, 400 mg ve 800 mg dozlara göre daha etkindir. Ticari olarak ulaþýlabilecek diðer probiyotikler arasýnda VSL3 veya plora-Q gelmektedir. Bunun dýþýnda bifidobacteriuminfantis 35624 isimli probiyotik ise spastik kolonlu hastalarda bakteriyel aþýrý çoðalmayý tedavi için onay alabilen tek probiyotiktir. Diðerleri araþtýrmalarda kanýtlanmýþ veya onay almýþ deðildir.
