Genel Bilgiler

  Majör Depresif Bozukluklar, kiþide üzüntü(Disfori), aðlama duygularý, deðersizlik hissi, sosyal yaþamdan kendini çekme, aðlama duygularý, intihar düþüncesi, yaþamdan zevk alamama gibi belirtilerle kendini ortaya koyan duygu-durum bozukluklarýdýr.  Majör Depresif Bozukluklarda bireyler kendilerini üzgün(disforik), cesaretleri kýrýlmýþ, yalnýz hissederler. Bu kiþilerde üzgün davranýþ tipi belirgin olarak gözlemlenir. Yaþam olaylarýnda sabýrsýz davranýþlarý karakterizedir. Majör Depresif Bozukluk tanýsý alan kiþilerde yaþamlarýný kontrol edemedikleri duygusu vardýr. Sýklýkla  dibe vurduklarýný hissederler. Depresif kiþilerde aðlama duygularý veya aðlama duygulanýmý vardýr. Yaþamýn içinde yoðun olarak konsantrasyon sorunu yaþarlar. Bu kiþiler, çevrelerine ve ailelerine karþý olan tüm ilgilerini kaybetmiþlerdir. Hayatlarýndaki her türlü þeyi yük gibi algýlarlar. Kendilerini sosyal yaþamdan çekerler, adeta soyutlanmýþ bir yaþam sürme çabasý vardýr. Hobi tarzý, ilgi alanlarýndan neredeyse tamamen uzaklaþmýþlardýr. Yaþamlarýndaki hemen hiçbir þeye yetiþemedikleri duygusu taþýrlar. Bu nedenle de, depresif kiþiler, depresif duygulanýmý sabah saatlerinde daha yoðun hissederler. Olaylarý doðru ve net algýlamakta güçlük çekebilirler. Yaþamlarýndaki olumsuzluklarý , tüm olaylara genelleme eðilimi gösterirler. Bununla ilgili genlikle kendilerini bir þekilde suçlu olarak algýlarlar.  Majör Depresif Bozukluk yaþayan kiþiler hayatlarýný yeniden düzenlemeye karþý isteksiz davranýrlar. Yaygýn olarak intihar(cuicide) düþüncesi gösterebilirler. Ýntihar giriþimde bulunmasalar bile, bu düþünce sürekli olarak kafalarýnda vardýr. Bu kiþilerde olaylara kötümser(pesimist) yaklaþma eðilimi yoðundur.  Zaman zaman çevrelerindeki insanlarý kendilerine karþý olumsuz yönde davranmaya  manüple edecek þekilde davranýrlar. Kendilerini hemen her konuda yetersiz ve deðersiz hissettikleri görülür.   Majör Depresif Bozukluklarda Taný  Diðer tüm psikolojik bozukluklarda olduðu gibi Majör Depresif Bozukluklarda da DSM IV-TR kriterleri taný koymada önemli bir yer tutar. DSM IV-TR’ Möjör Depresif bozukluklarda, en önemli olarak algýlanan belirtiler; v     Belirgin þekilde gün boyu süren depresif duygu-durum, v     Çevreye belirgin ilgi kaybý, yaptýðý veya yaþadýðý hiçbir þeyden zevk alamama, v     Nedensiz bir biçimde kilo kaybý(diyet yapmaksýzýn), veya kilo alma, v     Aþýrý uyku uyuma(hipersomnia) veya uykusuzluk(insomnia) yaþantýsý, v     Aþýrý hareketlilik(ajitasyon) veya gerileme(retardasyon) yaþantýsý,  v     Yorgunluk ve bitkinlik duygusunun gözlemlenebilir þekilde yaþanmasý, v     Kiþinin kendini deðersiz hissetmesi,yoðun suçluluk duygusu, v     Düþüncelerinde konsantrasyon zorluðu ve kararssýz davranýþ örüntüsü, v     Yinelenen intihar(cuicide) düþüncesi,  Majör Depresif Bozukluk tanýsý konulabilmesi için, kiþide, yukarýda sýralanan belirtilerden en az 5 tanesi, en az iki hafta boyunca sürdüðünün belirlenmesi gerekmektedir. Ayrýca taný koymada, Majör Depresyonla, bir olaya baðlý mutsuzluk duygulanýmý ve hayal kýrýklýðý, klinik anlamda terapide doðru bir þekilde ayrýmlaþtýrýlmaya özen gösterilmelidir. Örneðin çok yakýn çevresinden bir kayýp yaþamýþ, yas süreci yaþayan kiþi, bu konuda doðru deðerlendirilmelidir. Bu konuda doðru bir ayrým yapýlmadan taný koyulmamasý için, farklý bir taný da belirlenmiþtir. Majör Depresyon bozukluðu yaþayan kiþilerde, olayýn tedavi sürecinde açýða çýkan duygu-durum bozukluðu için “distimi” tanýmlamasý yapýlmaktadýr.       Majör Depresif Bozukluklarý Açýklayan Psikolojik Modeller Majör Depresyonun kiþide nasýl geliþtiðini açýklamaya yönelik, birden fazla psikolojik model bulunmaktadýr. Bu modellere bakýldýðýnda, her bir modelin Majör Depresyonun farklý bir özelliðine daha yoðun olarak odaklandýðýný görmek mümkündür. Ancak hepsi tek bir konuda görüþ birliði yapmaktadýr; olumsuz veya stres yaþantýlarýnýn Majör Depresyon belirtilerini daha belirginleþtirdiði ve bu duygu-durum bozukluðunun stres yaþantýsý oluþturan olaylar ve Majör Depresyon arasýnda karþýlýklý denebilecek bir baðlantý bulunmaktadýr. Her ikisinin de, bir diðerini açýða çýkarabildiði rahatlýkla gözlemlenebilmektedir. Bunun dinamik süreç olduðu söylenebilir.        Freud bu konudaki çalýþmalarýnda, depresyon ve yas tutmayý karþýlaþtýrarak, benzerliði vurgular. Freud, depresyonda temel ayýrýmý, her ikisindeki özsaygýnýn farklýlýðý olarak vurgulamýþtýr. Freud, depresif kiþinin, baþka kiþilere yönelik öfkesini yansýttýðý düþüncesine sahiptir. Depresyona eðilimli kiþiler kendilerine özgü farklý nedenlerle, baðýmlý kiþiler arasý iliþkiler kurarlar. Hissedilen bu baðýmlýlýk duygusunun, depresif kiþide engellenme ve düþmanca duygularýnýn geliþmesini desteklemektedir. Ama tabiî ki bu saldýrganlýk barýndýran düþüncelerin iliþkiyi zedelememesi için bilinç düzeyinde inkar mekanizmasý kullanýlýr. Bu konunun yine erken çocukluk dönemi sorunlarýndan çýkýþ yaptýðýný vurgular. Baþkalarýna yönelik öfkenin kendine döndüðü bir hal olarak depresyonu düþünmüþtür.        Brown ve Haris, yaptýklarý çalýþmalarýnda, depresyon yaþayan kiþilerin arasýnda, stresli olaylarýn daha sýk ortaya çýktýðýný rapor etmiþlerdir. Bu stresli   olaylarý “kýþkýrtýcý olaylar“ olarak isimlendirmiþlerdir. Brown ve Haris ayrýca, depresyon için “yatkýnlýk etkenleri” olarak sosyal olaylarda, kýþkýrtýcý etkenlerin tetikleyici olabildiði düþüncesindedirler. Buradaki stresli olaylarýn kiþi üzerinde etkili olabilmesi için, kiþinin bahsi geçen olaya çok ciddi bir önem atfetmesi gereklidir.       Bazý yaþam olaylarýnda, bireyin kendisinin dýþýndaki bazý nedenlere ortaya çýkan stresli yaþam olaylarýnýn depresyonu ortaya çýkarmasý, depresyonun da strese yol açabilen bir duygu-durum olmasý özellikle Hammen tarafýndan vurgulanmýþtýr. Burada net olarak söylenebilecek þey, dinamik bir sürecin iþlemekte olduðudur. Depresif bireyin yaþadýðý süreçle baþa çýkabilmek için  baþvurduðu, iþlevsel olmayan baþa çýkma yöntemleri kiþinin problemini çözmediði gibi, stresinin artmasýna neden olarak yaþamýný daha da zorlaþtýrabilmektedir.        Sosyal öðrenme modelini benimseyen Coyne, Lewinsohn, Haberman, Teri veHautzinger, özellikle bireyin sosyal becerilerinin depresyonun ortaya çýkmasý ve sürmesinde çok önemli bir yer tuttuðunu vurgulamýþlardýr. Özellikle depresif kiþilerin, baþlangýçta sorunlarýna yönelik aldýklarý sosyal desteði bir zaman sonra mutlaka kaybedecekleri ve sonunda bu desteðin eksikliðinin de  depresyonlarýný arttýrmaya yönelik bir etki oluþturacaðý gerçeðinden söz etmektedirler.       Stresin yoðun yaþandýðý bir yaþam tarzýna sahip bireyler, yaþamlarýnda özellikle daha fazla sosyal desteðe gereksinim duyarlar. Depresyonun uzun vadeli devamlýlýðýnda, kiþilerin sosyal becerilerinin azalmasýna neden olmaktadýr. Birey giderek sosyal yaþamdan uzaklaþmakta ve daha içe dönük bir yaþama sýðýnmaya çalýþmaktadýrlar. Bu nedenle de depresif kiþiler daha yoðun olarak sosyal desteðe gereksinim duyarlar.       Depresyon sürecini yaþayan kiþilerin aðýrlýklý olarak aile sorunlarý da yoðundur. Bu konuda ailelerinden beklentilerinin yüksek olmasý, aile içi sorunlarýnýn artýþýna veya yoðunlaþmasýna neden olmaktadýr.       Depresif kiþilerin çevrelerindeki diðer bireyler üzerinde, duygu-durum ve sözel olmayan davranýþlarý üzerinde olumsuz bazý etkiler oluþturabilmektedir. Bu durum da bazý araþtýrmalarla rapor edilmiþtir. Tedavi        Majör Depresyon tedavisinde eðer kiþinin gereksinimi varsa, ilaç tedavisi ile baþlanmasý yararlý olur. Ancak bu akut sürecin devamýnda, terapötik yardýmýn olmazsa olmaz olduðu bir gerçektir. Bu konuda psikanalitik yaklaþýmlar, varoluþçu yaklaþýmlar, sosyal öðrenme modelleri, biliþsel ekoller bireyin yaþam ve davranýþ örüntülerine göre seçilebilir.        Hangi yaklaþým seçilirse seçilsin, sosyal becerilerinin arttýrýlmasý ve kiþiler arasý iletiþimini geliþtirecek donanýmý edinmesi yönünde desteklenmelidir. Terapide aktif ve destekleyici giriþimler özellikle aktive edilir.        Terapötik yardým esnasýnda depresyon belirtileri kiþiler arasý sorunlarý ciddi bir þekilde analiz edilmelidir.