Genel Bilgiler
Evlilik terapilerinin çýkýþ noktasý olarak Davranýþçý ekolün biliþsel psikolojisi ile psikodinamik kaynaklý bireysel klinik tedavinin birleþtirilmiþ uygulamalarýnýn, aile sistemleri pratiklerine adapte edilmesi olarak gösterilebilir. Uygulamada kabul edilen, uygulanan teoriler kadar, terapistin yaklaþýmý da etkilidir. Sadece teorik uygulamalarýn birebir uygulanmasý evlilik terapisinin baþarýsý için yeterli deðildir. Terapinin uygulandýðý çift ile terapistin iyi bir ekip çalýþmasýna girmesine gereksinim vardýr. Danýþan çiftlerin, özellikle çalýþmalarda aktif katýlýmýnýn saðlanabilmesi, evlilik terapisinin baþarýsýnýn temel gereksinimleri arasýnda yer alýr. Eþlerin Evliliðe Bakýþ Açýsý Evlilik kurumunda, kadýn ve erkeðin bu kuruma bakýþý, düþünce yapýsý, birbirlerinden ve yaþamdan beklentileri çok önemlidir. Bir çiftin yaþamýnda, bu beklentiler bir þekilde yeterince karþýlanamadýðýnda, her iki taraf için de hayal kýrýklýðýndan söz etmek mümkündür. Doðal olarak hayal kýrýklýðý kiþisel özelliklerinde etkileneceði bir tarzda açýða çýkar. Çiftler kendilerinden beklenmeyecek davranýþ örüntüleri sergileyebilirler. Hayal kýrýklýðý uzun süreli olarak yaþanýrsa, aralarýndaki problemler son derece girift bir hal alabilir. Evlilik Terapilerinde Temel Unsurlar Evlilik terapilerinde üzerinde durulan en temel nokta, psikolojik ve cinsel anlamda karþýlýklý olarak birbirlerinin gereksinimlerini karþýlama olduðunu göz ardý etmemeleridir. Ancak burada çok önemli olan nokta, bu beklentilerin ne kadar gerçekçi olduðudur. Terapi sürecinde, beklentilerin yaþamýn gerçekleri ile ne kadar uyumlu olduðu üzerinde çalýþmasý gerekmektedir. Bu konuya yönelik farkýndalýklarýn üzerinde durulmasý çok önemlidir. Gerçekçi olmayan beklentiler, eþlerin iliþkilerine yönelik sorunlarýn çözümünde ümitsizliðe kapýlmalarýna neden olabilir. Bu nedenle de beklentilerin gerçeðe uygunluðu üzerinde çalýþmak bu derece önem kazanýr. Aile terapilerinde çok önemsenen bir durum da terapi ortamýnda, çiftlerin ellerinden geldiðince aktif olarak çalýþmaya katýlmalarý ve bu konuda açýk davranabilmeleridir. Eþlerden birinin veya bazen ikisinin birden çalýþmalarda kendini geride tutmasý veya açýk davranmamasý, terapi sürecini engelleyici bir unsur olarak göze çarpar.
Evlilik terapileri, sistemli bir çalýþma sürecidir. Bu süreçte genel anlamda yapýlandýrýlmýþ ve belirlenmiþ bir gündem vardýr. Bu gündemin oluþturulmasý, çalýþmada zamanýn iyi ve doðru kullanýlmasýna yardým eder. Ancak bu konuda zaman zaman esnek davranýlabileceði gerçeðini de göz önünde tutmak, terapi sürecini canlý, aktif ve verimli kýlar. Esnekliðin kullanýlmasý, danýþan çiftin, doðal davranýþlarýný gözlemlemeye, yardýmcý bir unsur olarak görülebilir. Seans gündemini belirlemede terapist kadar, danýþan çiftin de aktif olmasý önemlidir. Böylece çiftin ortak ve bireysel öncelikleri daha net bir þekilde anlaþýlabilir.
Problem Alanlarýný Belirlemek Evlilik terapilerinde, iliþkinin problem alanlarýný belirlemek ve çalýþmayý fonksiyonel hale getirmek için doðru deðerlendirme yapacak sorular yapýlandýrýlýr ve çalýþmaya dahil edilir. Sorularla problem alanlarýný doðru olarak belirlemek, çözüme yönelik çalýþmada, terapi sürecini doðrudan etkileyen bir unsurdur. Fonksiyonel çalýþma ortamýný saðlayarak, çiftin çalýþmaya gerçekçi ve çözüme yönelik aktif katýlýmýný saðlar. Evlilik terapilerine çiftin gerçekçi beklentilerle gelmeleri ve çalýþmalarý önemlidir. Seans esnasýnda da çalýþmanýn yöntemine, þartlarýna uygun olmayan beklentiler ortaya çýkarsa, bunlar da üzerinde çalýþmasý gereken durumlardýr. Ayrýca çalýþmanýn her iki eþ için gerçekleþtirildiði, eþlerden birinin, diðer eþin beklentilerine uymasýný saðlamak amacýný taþýmadýðý, özellikle üzerinde durulmasý gereken yaygýn bir düþünce biçimidir. Evlilik terapisinin her iki eþ için planlanan bir çalýþma olduðu tekrar tekrar vurgulanarak, her iki eþin yüksek katýlýmý saðlanmaya çalýþýlmalýdýr. Ev Ödevleri Evlilik terapileri sadece seanslarla sýnýrlý gerçekleþemez, zaman bütünlüðü önemlidir. Seanslarda öðrenilen bilgilerin, çift tarafýndan yaþama aktarýlmasýný saðlamak önemlidir. Bunu saðlamak için, danýþan çifte ev ödevleri verilmesi kaçýnýlmaz bir gerekliliktir. Ev ödevleri hem çalýþmanýn bütün zamanlý olarak ilerlemesine yardým ederken, hem de çift için birlikte davranma özelliðini yeniden canlandýran bir unsur olarak düþünülür. Terapinin keyifli bir sürece dönüþmesine de yardýmcý olur. Danýþan çiftler ilerleme kaydettiklerini düþünmeye baþladýklarýnda, daha yüksek bir motivasyonla çalýþmaya gelecek, daha aktif katýlým gerçekleþecektir. Terapistin Yaklaþým Tarzý Evlilik terapilerinde tabidir ki sadece danýþan çiftler deðil, terapistin de uymasý gereken kurallar çok önemlidir. Bunlar, etik misyonlarý ve tam profesyonel davranýþla danýþanlara yaklaþým gösterme ana baþlýklarý altýnda toplanabilir. Terapistlerin bu anlamda kendilerini sürekli olarak sorgulamalarý, kontrollü ve tarafsýz davranmaya özen göstermeleri çok önemlidir. Evlilik terapi sürecinde, terapistin gerekli gördüðü durumlarda, deneyimli bir meslektaþla konsültasyon yapmak, doðru perspektifi yakalamaya yardým edebilir. Çalýþmanýn nesnellik kazanmasýna yardýmcý bir unsur olabilir. Evlilik terapilerinde çiftlerlin iletiþimini etkileyen, dini, kültürel ve etnik dinamiklerini de öðrenmek ve çalýþmayý buna göre yönlendirmeye önem verilmektedir. Ancak bu tür durumlarda terapistin objektifliðini korumasý, kendi kültürel ve inanç sistemlerinden baðýmsýz davranmasý çok daha önem kazanmaktadýr. Evlilik Terapisi ve Çocuklar Belli sorunlar çerçevesinde, belli zamanlarda çocuklar da evlilik terapisi programýna dahil edilebilirler. Bu tür durumlarda, problemlerin tanýmlanmasýnda terapistin çok özenli davranmasýna gereksinim vardýr. Üzerinde çalýþýlan problemlerle ilgili çatýþmalar eþler tarafýndan, yön deðiþtirilerek belirsiz alanlarda ortaya konmuþ olabilir. Çocuklarýn dahil edildiði seanslarda, çocuklarýn bu çalýþmanýn neden gerçekleþtiðini, amacýn ne olduðunu doðru bir þekilde anladýklarýndan emin olacak þekilde bilgilendirilerek çalýþmaya devam edilmelidir. Terapide Destek Unsurlarý Evlilik terapilerinde genellikle, çiftler, birlikte gerçekleþtirdikleri baþarýlarýný hatýrlamazlar. Ýliþkilerindeki baþarýlar kiþilerin içindeki problemi çözmelerinde destek iþlevi görür ve terapistler bu tür yaþamlarý çalýþma içerisinde gündeme getirerek çiftleri desteklemeye çalýþýrlar. Evlilik terapilerinde çiftler genellikle farklýlýklar veya sorunlara odaklanma eðilimindedirler. Bu tür durumlarda çiftleri, çözüme odaklanmalarý için desteklemekte yarar vardýr. Ýliþkilerin güçlenmesine böylece yardýmcý olunabilir. Özellikle çiftlerin birlikte gerçekleþtirdikleri baþarýlar bu yönde ciddi bir katký saðlayabilmektedir. Uzun süredir devam eden evliliklerde özellikle iliþkilerini ve bireysel geliþime destek verecek faaliyetlerin desteklenmesi çok yararlý olabilir. Bu þekilde iliþkilerinin canlý ve hareketli olmasýna yardým edilebilir. Bireysel ve birlikte hedefler oluþturulmasý, iliþkilerine daha fazla önem vermelerine yardýmcý olabilir ayrýca, eþlerin birbirlerinin farklý özelliklerini keþfetmelerini saðlayabilir. Saðlýk Sorunu Yaþanan Ailelerde Evlilik Terapileri Evlilik terapilerine gelen ailelerde, farklý sorunlarýn yaný sýra saðlýk sorunlarý yaþanýyor olabilir. Özellikle de uzun süreli veya kronik hastalýklar bulunabilir. Bu tür durumlarda saðlýk sorunlarý terapi sürecine dahil edilmelidir.Saðlýk sorunlarý olan çiftlere çalýþýrken üç faktörün; 1. Terapi alan çiftin dinamiklerini etkileyen saðlýk sorunlarý, 2. Çiftin bu sorunlara özellikle hastalýða yükledikleri anlam,3. Kiþinin kendi bedenlerine ve eþlerinkine iliþkin beden imajý, dikkate alýnmasý önemlidir. Çünkü, saðlýk problemleri kiþiler arasý iliþkilerde çoklu bir role sahiptir. Hastalýða yükledikleri anlam ve bu süreçteki davranýþ tarzlarý, çiftin dinamiklerinde duygusal anlamlandýrmada, bir araç olarak görülebilir. Seanslarda saðlýk sorunlarýnýn çiftin Ýliþkilerinin dinamiklerine etkileri üzerinde durulmasý zorunlu hale gelir..