Genel Bilgiler

  Her bireyin, evliliðin ne olduðu, eþlerin birbirlerinden neler bekleyecekleri, ideal bir iliþkinin nasýl olmasý gerektiði yönünde, bir takým düþünceleri vardýr. Bu düþünceler, bazen bireysel deneyimlerden, bazen toplumsal yaþamdaki gözlemlerden, bazen konuyla ilgili okunmuþ kitaplardan edinilmiþtir. Bu edinilen bilgilerin doðruluðu zaman zaman tartýþmalý olabilmektedir. Öncelikle, iliþkilere ait mitler dediðimizde ne kastettiðimiz önemlidir. Burada kastedilen, kanýtlanabilir yani bilimsel olarak bir temele dayanmayan, geleneksel düþünceler olarak yayýlan veya yayýlmýþ olan, popüler sayýlacak, masalsý anlatýmlardýr. Çünkü mitlerin olaylarý doðru bir þekilde anlamlandýrma amacý yoktur. Daha çok olaya özel bir anlam yüklemeye yönelik bir hedefi vardýr. Bu nedenle terapilerde mitler, hem terapisti, hem de evlilik terapisi alan çifti, bu konularda gerçekleri anlayarak çözümlemeye yönelik davranýþtan uzaklaþtýrma, buna yönelik baþ etme becerileri geliþtirmekten alýkoyma  riskine sokabilirler.  Evlilik terapisine gelen her çift, sorunlarýný çözümleme amacýyla gelirler. Ancak, daha önceden bir þekilde öðrenmiþ olduklarý mitler, terapötik çalýþma esnasýnda engelleyici birer unsura dönüþebilirler. Hatta bunun ötesinde, zaman zaman çatýþmanýn kaynaklarý da olabildiði durumlara rastlanabilmektedir. Terapistlerin böyle durumlarda, bu durumun en kýsa zamanda farkýna vararak, terapiyi etkilemelerine, hatta yön deðiþimime neden olmalarýna engel olmasý gerekmektedir.  Bu mitlerin bazýlarýný sýralayarak bu konuyu daha iyi anlamlandýrabiliriz; o                   “Eþim beni gerçekten sevseydi, beni memnun edecek þeyleri yapmaya istekli olurdu.” o                   “Eþim bana hak ettiðim deðeri vermiyor” o                   “Haklý tarafý belirleyecek kiþi evlilik terapistidir.” o                   “Terapist benim haklý olduðumu anlayacak ve eþimi düzeltecek, tedavi edecek.” o                   Terapist bizim tüm sorunlarýmýzý çözecek ve iletiþim kurmayý öðretecek. Bu mitlerden de anlaþýlacaðý üzere, terapilerde gerçekçi olmayan mitler, bireylerin iliþkilerinde çatýþmaya yansýrlar. Hatta denebilir ki, evlilik terapilerinde, bireylerin seanslardaki çalýþmalarýný engelleyebilirler. Çünkü kiþiler bu inançlarýný koruduklarý sürece terapide objektif olarak çalýþamayacaktýr.   Þimdi sýraladýðýmýz bu mitlerin açýlýmlarýna bakarak biraz daha konuyu derinleþtirelim; o                   “Eþim beni gerçekten sevseydi, beni memnun edecek þeyleri yapmaya istekli olurdu.” Bazý bireyler, kadýn veya erkek olabilir, eþlerinin bu þekilde davranarak kendilerini koþulsuz sevdiklerini kanýtlayacaklarýný düþünürler, üstelik bunu hem kendilerine hem de çevrelerine kanýtlamak istercesine talepkar davranabilirler. Bu mite olan inancý,  “Eðer sevgisi gerçek ve koþulsuz olsaydý …………” ifadelerinde rahatlýkla görebiliriz. Böyle bir durumda eþten beklenen, tabiî ki, “akýl okuyucu” olmasýdýr ve diðer eþi mutlu etmeye her zaman “istekli-hazýr” olmasýdýr. Burada mitin etkisi, duygu ve davranýþýn ayrýþtýrýlamamasýdýr.  o                   “Eþim bana hak ettiðim deðeri vermiyor” Bu mitin destek aldýðý duygu özellikle iliþkilerde “adaletli bir paylaþým” içeriðine dayanmasýdýr. Bireyin  hak etme, kandýrýlma kaygýsý, aldatýlma kaygýsý gibi duygularý açýða vurulur. Birey sürekli olarak bir mahrumiyet durumu hissettiðini vurgular. Bireyin bu hissini  destekleyen de, bazen kýskançlýk duygusu, bazen de hýrstýr. Taraflardan birinin özellikle karþý tarafta suçluluk uyandýrma ve boyun eðdirmeye yönelik bir manevrasýdýr. Bu mitin çiftler arasýnda çok kullanýldýðý gerçeði göz önünde tutulmalýdýr.  Bu miti yaþantýsýna dahil eden kiþi, genellikle, çaresiz, kýsýk bir sesle, adeta inildeyerek, belirsiz bir talep olarak ifade etme eðilimi gösterir. Diðer konularda son derece makul ve mantýklý bir yetiþkin tavrý içerisindedir.  Son zamanlarda farklý bir formda, cinsiyet eþitliði þeklinde de açýða çýkmaktadýr. Bu olumsuz formlar, kimin, kim için, neler yapýldýðýnýn muhasebesi þeklinde cereyan eder. Burada özellikle dikkati çeken durum, hemen eþler arasýndaki dengelerin saðlanmasýnýn gerekliliðidir.   o                    “Haklý tarafý belirleyecek kiþi terapisttir.” Çiftlerin iliþkilerinde hata bulmaya yönelik, birbirlerinin hatasýný bulmaya çalýþan, kimin  daha çok yanlýþý olduðunu araþtýracak þekilde davranan bireylerin iliþkilerini anlatan bir mittir.  Çiftler bu nedenle terapisti yargýç rolünde görme eðilimi gösterirler. Bu konuda son derece içtenlikli bir inanca da sahip olabilirler. Kiþiler, çatýþmalarýndaki kiþisel rollerini görmek istemezler. Bireysel anlamda kendilerini geliþtirmeye yönelik çabalarý yoktur.    o                   “Terapist benim haklý olduðumu anlayacak ve eþimi düzeltecek, tedavi edecek.” Bu mite inanan bireyler, iliþkilerinde, kendilerini problemin bir parçasý olarak algýlamaz ve kabul etmez. Birey evlilik terapisinde, eþinin probleminin çözümüne yardýmcý eleman olarak algýlar kendini.  o                   Terapist bizim tüm sorunlarýmýzý çözecek ve iletiþim kurmayý öðretecek. Bu miti kullanan çiftlerde dikkat çeken þey, her iki eþin de iliþkilerindeki problemlerin farkýnda olduðu ve sorumluluðunu aldýðý izlenimi yaratmalarýdýr. Buradaki mekanizma, “ben kendimi daha iyi ifade edersem, eþim benim isteklerime olumlu cevap verir” veya “eþim beni dikkatli dinlerse, istediklerimi yapar” þeklinde özetlenebilir. Bu çiftler, evlilik terapisine, evliliklerine ait iletiþimlerindeki pürüzlerin temizleneceði beklentisi ile gelirler.  Bireyler olarak hepimiz, mit karakteri taþýyan bazý inançlara sýðýnma ve bazý beklentilerimizi bu mitlere yükleme eðilimi göstermeye yatkýnýzdýr. Bu durum özellikle toplumun kültürel deðerlerinin deðiþiminin yoðun olduðu dönemlerde daha çok ve açýk olarak gözlemlenebilir, yaygýnlaþabilir.  Yukarýda örnek olarak bahsedilen ve daha pek çok mit, bireylere karmaþýk görünen, bir çok soruna basit ve kolay anlaþýlabilen cevap, sorun çözücü gibi görünürler.  Bu sayede kiþiler üzerinde daha büyük ve yoðun bir etki oluþtururlar. Bahsedilen mitlerin bir baþka özelliði olarak ayartýcý, kafa karýþtýrýcý bir çekicilikleri vardýr.  Mitlerin birey olarak davranýþlarýmýza yansýmasýnda bir etken de, bizim karþýmýzdaki kiþiye vermek istediðimiz mesajý güçlendirme eðilimimizi tetikleyici özelliðe sahip olmalarýdýr.  Normal þartlarda baktýðýmýzda, bir çok mit, ortak yaþama zarar vermeyecek içeriðe sahip olabilirler. Evlilik terapisinde önemli olan, bireysel sorunlarýn çözümüne engel olan veya terapötik çalýþmayý engelleyecek güçte inançlar oluþturmamasýdýr.