Genel Bilgiler

                          Anksiyete Bozukluklarýnýn Tanýmý Anksiyetenin sözcük olarak Türkçede karþýlýðý, kaygý, sýkýntý olarak karþýlýk bulmaktadýr. Bu nedenle, DSM IV TR’ de Anksiyete Bozukluklarý baþlýðýný "kaygý bozukluklarý" olarak kendi dilimizde isimlendirebiliriz. Ancak bu isimlendirme anksiyete kelimesinin içerdiði anlam açýsýndan tam bir karþýlýk olarak yeterli deðildir. Burada, ansiyetenin bir kavram olduðunu kabul etmek gereklidir. Anksiyetenin tam olarak anlaþýlabilmesi için, endiþe, evham, iç daralmasý, bunaltý hissi, ve stres ait  kavramlarýn da bu tanýmlamaya eklenmesi yararlý olacaktýr. Bu nedenle anksiyete ifadesinin kullanýlmasý kolaylýk saðlayýcý bir durum olarak algýlanmaktadýr.
         Anksiyete, kiþinin yaþadýðý duygu-durum olarak deðerlendirilir. Anksiyete yaþayan kiþiler yoðun bir korku duygusu, kötü bir þey olacak endiþeyi veya, kontrol edilemeyen kuþatýlmýþlýk duygusu tarif ederler. Bu duruma eþlik eden bir tedirginlik duygusu, huzursuzluk, gerginlik duygusu da bu tanýmlara eklenir          Anksiyete Bozukluklarýnýn Sýnýflanmasý;
        Anksiyete bozukluklarý sýnýflanmasýnda, genel sýralama aþaðýdaki gibi yapýlabilir; -          Panik Bozukluklar,-          Özgül veya Sosyal Fobiler,-          Obsesif, kompulsif bozukluk (Saplantý zorlantý bozukluðu),-          Post-travmatik stres bozukluðu, Bu sýralanan bozukluklarý kýsaca açarsak; Panik Bozukluklar;  Panik Bozukluklarda temel özellik, tekrarlanan ve beklenmeyen zamanlarda ortaya çýkan panik ataklarýn yaþanmasýdýr. Panik atak yaþayan kiþiler, bazý belli davranýþ özellikleri sergilerler; bu davranýþ özellikleri; a.      Kiþi, tekrar tekrar panik atak geçireceði endiþesi taþýr,b.     Kiþi yaþayacaðý yeni ataklarýn içerikleri veya sonuçlarýna dair endiþe taþýr,c.      Kiþi bu ataklara ait belirgin kabul edilebilecek davranýþ deðiþiklikleri gösterirler, Panik atak, çeþitli bedensel(somatik) ve biliþsel(kognitif) belirtilerle yaþanýr. Burada atak yaþayan kiþinin duygulanýmý, yaklaþan bir tehliken varlýðý olarak ifade edilebilir. Sürekli olmayan ancak zaman zaman yinelenen yoðun korku yaþantýsý ile karakterize olur. Panik atak, çok ani olarak ortaya çýkar ve hýzla tepe noktasýna týrmanýr.   Panik atak esnasýnda ortaya çýkan yaygýn belirtiler, kalpte çarpýntý, nabýz artýþý, terleme, titreme, nefes alamama duygusu, baþ dönmesi, bayýlma duygusu, kontrolünü kaybetme duygusu, ölüm korkusu, olarak tanýmlanabilir.  Yukarýda tanýmlana panik atak konusunda da taný koyma amacýna yönelik ayýrým yapýlýr, çünkü bu ataklar, ansiyete bozukluðu baþlýðý altýnda tanýmlanan farklý rahatsýzlýklarýn ayýrýmýnýn yapýlabilmesi için gereklidir. Burada ayýrým yapmada en önemli unsur, panik ataðýn ne kadar ani baþladýðý ve ne kadar beklenmedik olduðunun belirlenmesidir.    Özgül ve Sosyal Fobiler Özgül Fobiler Anksiyete Bozukluklarýnýn alt grubunda yer alan Özgül Fobiler, belirli obje veya durumlara yönelik, yoðun ve rasyonel olmayan korku duyulmasý ile bundan kaynaklý kaçýnma davranýþlarýnýn görülmesidir. Buna baðlý olarak, korku duyulan objeye maruz kalma halinde, panik atak formuna yakýn bir anksiyete tepkisi ortaya çýkabilir.  En yaygýn özgül fobileri, yükseklik, kapalý yer, açýk alan, kan görme, ölüm, hayvanlar, olarak  sýnýflamak mümkündür. Bu ataklarý yaþayan kiþiler, tekrar atak yaþayabileceklerini düþündükleri ortamlardan özenli bir þekilde uzak durmaya çaba sarf ederler.  Özgül fobiler yaþayan kiþiler, oldukça yoðun korkular yaþarlar, bu yaþadýklarý korku yaþamlarýnýn kalitesini olumsuz yönde etkiler.  Özellikle taný koymada, bu korkulara baðlý yaþamýn deðiþtirilmesi belirleyici bir unsur olarak deðerlendirilir. Özgül fobi yaþayan kiþiler, oldukça tipik olarak deðerlendirilebilecek þekilde, panik ataktan çok, onlarý panik ataða sürükleyen durumlarýn özelliklerinden duyduklarý korkuyu yaþarlar.   Sosyal Fobiler Sosyal fobilerden bahsederken, kiþinin diðer bireylerle birlikteliðinin kaçýnýlmaz olduðu yada kendilerinin bir performans gösterme gerekliliðinin bulunduðu durumlardan duyduklarý aþýrý veya rasyonel olmayan korkularýný, sosyal fobilerin temel özelliði olarak deðerlendirebiliriz. Sosyal fobiklerde, tipik bir þekilde anksiyete, gerçekleþmek üzere olan bir sosyal durumdan önce ortaya çýkar. Eðer kaygý duyulan bir durum ortaya çýkarsa, bu defa, ani bir anksiyete tepkisi geliþir. Geliþen anksiyete tepkisinin de, panik atak formunda olmasý yüksek bir olasýlýktýr.  Sosyal fobi yaþayan kiþiler, kendilerinin diðer insanlar tarafýndan, zayýf, sýkýntýlý, aptal, baþarýsýz vb. görülebilecekleri korkusunu yaþarlar. Diðer insanlarýn kendilerini aþaðýlayacaklarý, utandýracaklarý, veya bir baþka olumsuz nitelikle deðerlendirecekleri endiþesini taþýrlar.   Obsesif, kompulsif bozukluk (Saplantý zorlantý bozukluðu) Obsesyonlar(saplantýlý düþünceler), kiþinin istem dýþý olarak sürdürdüðü inatçý düþünceler veya dürtülerdir. Obsesif kiþiler baþlangýçta bu düþünceleri görmezden gelmeye, bastýrmaya veya farklý davranýþlarla etkisiz hale getirmeye çalýþýrlar.   Kompulsiyonlardan(zorlantýlý davranýþlar) bahsedildiðinde ise, kiþinin obsesif düþünlerinden kaynaklý olarak, yapmasýnýn gerektiðini hissettiði davranýþlardan söz edilmektedir. Kompulsiyonlarýn kiþi için anlamý, kendisine rahatsýz veren bazý düþüncelerden kurtulmak veya bunlarýn önüne geçmektir. Bu durumda kiþi kompulsif davranýþlarý gerçekleþtiremediðinde, giderek artan bir anksiyete ve iðrenme duygusu yaþamaya baþlar. Burada kiþinin yaþadýðý endiþeler, tipik olarak, yaþam gerçeklerine uygun ancak abartýlmýþ duygulanýmlardýr. Kiþi bunlarýn gerçek olduðu duygusunu taþýr.  Post-travmatik stres bozukluðu Post-travmatik stres bozukluðu, kiþinin beklenmeyen, ani þekilde geliþen yaþantý sonrasýnda oluþan yada ortaya çýkan rahatsýzlýktýr. Burada söz konusu olan kiþinin bu travmatik yaþantýya tepki olarak geliþtirdiði bir saðlýklý olmayan bir durumdur. Bu bir stres tepkisidir aslýnda ve korku, çaresizlik, veya dehþet olabilir. Burada saðlýksýz olan bu bu stres tepkilerinin yineleyici olarak açýða çýkmasý ve kiþinin yaþam kalitesini olumsuz etkilemesidir. Post-travmatik stres bozukluðu tanýsý konulabilmesi için bu belirtilerin en az dört haftadýr sürmesi þartý aranýr.  Anksiyete Bozukluklarýnda Taný Koyulmasý          Anksiyete Bozukluklarýnda tanýsal deðerlendirmede en önemli unsur, bu sorunu yaþayan kiþinin, problemleri nedeniyle düþen yaþam kalitesiyle yaþamasý yerine, farklý ve iþlevsel çözüm yollarýný kullanarak yaþamýný yeniden düzenleme tercihini kullanmasýna yardýmcý olunacak gerçekçi bir terapi programýnýn planlanmasýdýr.             Anksiyete bozukluðu tanýsý koyabilmek için danýþanýn geniþ kapsamlý bir görüþme ile deðerlendirilmesine gereksinim vardýr. Bu geniþ kapsamlý deðerlendirme, yarý yapýlandýrýlmýþ veya tam yapýlandýrýlmýþ bir görüþme ile gerçekleþtirilebilir.            Anksiyete bozukluklarýnýn saðlýklý taný bir taný konulabilmesinde, bu alan için yapýlandýrýlmýþ psikolojik ölçeklerden yararlanýlmasýnýn da faydalý olabileceði düþünülmektedir.              Anksiyete Bozukluklarýnda Tedavi             Anksiyete bozukluklarýnýn çok uzun süredir devam etmesi veya aðýr yaþanmasý durumunda ilaç tedavisi ile baþlanmasý yararlý olacaktýr. Sonrasýnda kiþinin durumuna özel terapötik yardýmýn planlanmasý sorunun çözümünü mümkün kýlacaktýr.               Terapötik yardýmýn baþlangýcýnda, özellikle kiþinin Anksiyete bozukluklarýna neden olabilecek týbbi olarak organik bir problemin bulunup bulunmadýðý araþtýrýlmalýdýr.               Tanýsal görüþme ve týbbi araþtýrma sonrasýnda, danýþanýn sorun yaþadýðý alanlarýn her biri üzerinde  problem analizi yapýlarak, terapi planlamasý yapýlmalýdýr.