Tüm Bölümler » Saðlýk Hukuku »
HEKÝM ve DÝÐER SAÐLIK MESLEÐÝ MENSUPLARININ TAKSÝRLÝ SUÇLARIYLA ÝLGÝLÝ YARGI KARARLARI
x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
HEKÝM ve DÝÐER SAÐLIK MESLEÐÝ MENSUPLARININ
TAKSÝRLÝ SUÇLARIYLA ÝLGÝLÝ YARGI KARARLARI
Av.Halide SAVAÞ
Makalemizde, saðlýk mesleði mensuplarýnýn taksirle iþlediði suçlara iliþkin olan Yargýtay Kararlarýndan bahsedilmiþtir. Hukuk uygulamasýndaki eðilimi yansýtmak açýsýndan faydalý olacaðýný düþündüðümüz makalemizde, örnek kararlar deðerlendirilmiþ ve tarafýmýzdan yorumlanarak ele alýnmýþtýr.Ayrýca, yargý kararlarýnda çok fazla yer alan bir konu da, çeliþkili týbbi bilirkiþi raporlarý konusudur.Saðlýk mesleði mensubunun kusuru yönünden çeliþkili olan YSÞ Raporlarýndaki çeliþkinin giderilmesi gerekliliðibir çok kararda bulunmaktadýr.Hukuk uygulamasýnda hakimin her konuda bilgi sahibi olmasý mümkün deðildir. Bu nedenle bilirkiþilerden görüþ alýnarak davalar karara baðlanmaktadýr. Týpla ilgili konularda görüþ alýnan bilirkiþilik kurumlarýndan biri olan Yüksek Saðlýk Þurasý aþaðýdaki karara konu olayda ayný dosya için zýt kararlar vermiþ ve bu çeliþki nedeniyle Adli Týp Kurumundan görüþ alýnmasý gereði hüküm altýna alýnmýþtýr.Yargýtay 2. Ceza Dairesi 27.9.1999 tarihli kararýnda, sanýk doktorun taksirle adam öldürme suçunda kusuru olup olmadýðýnýn dördüncü kez bilirkiþiden sorulmasýna karar vermiþtir.Karar özeti þöyledir:“...Hazýrlýk soruþturmasý sýrasýnda dosyayý inceleyen bilirkiþi heyetinin düzenledikleri 16.12.1994 günlü raporda akut miyokart enfarktüslü hastayý 3. gün hastaneden çýkartan ve enfarktüsün 10. günü koroner anjioðrafi yapýlmasýný öneren ve 7. günü anjiografi uygulayan sanýðýn 4/8 oranýnda kusurlu olduðunu belirttikleri, Yüksek Saðlýk Þurasýnca düzenlenen 18 - 19 Eylül 1996 gün 9407 sayýlý raporda akut dönemde anjioglasti yapan sanýðýn dikkatsiz ve tedbirsiz davrandýðýndan dolayý, kusurlu olup kusur oranýnýn 4/8 olduðunun bildirildiði, itiraz üzerine dosyayý yeniden inceleyen Yüksek Saðlýk Þurasýnca düzenlenen 25 - 26 Aralýk 1997 gün ve 9629 sayýlý raporda ise ölenin akut miyokard enfarktüs olmayýp non - q miyokard enfarktüs olduðu ve karar teþhisi ile yapýlan tedavinin doðru olduðu ve sanýðýn kusurunun bulunmadýðýnýn bildirildiði bu suretle yaklaþým ve sonuç itibariyle çeliþki yaratýldýðý nazara alýnarak olayda sanýðýn kusurlu olup olmayacaðý yönünden Adli Týp Kurumundan mütalaa alýnýp sonucuna göre sanýðýn hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken eksik soruþturma ile yazýlý þekilde karar verilmesi, bozmayý gerektirmiþtir…”(Y. 2. CD. 27.9.1999T. 1999/11181 E. 1999/11872 K.).Ceza hukuku uygulamasýnda “taksirli suçlar” olarak nitelendirdiðimiz týbbi uygulama hatalarý makalemizde, ulaþabildiðimizyargýkararlarý çerçevesinde aþaðýdaki þekilde belirlenmiþtir. Ancak bu bir genelleme deðildir. Sadece ulaþabildiðimiz kararlarýn yansýtýlmasýndan ibaret olan makalemizde yargýya yansýyan spesifik olaylar ele alýnmýþtýr.Kararlar þöyledir:Yanlýþ Tarafa Müdahalede SorumlulukAþaðýdaki kararda, asistan doktor dikkat ve özen yükümüne aykýrý davranarak dosyayý iyi incelememiþ ve yanlýþ taraftaki gözü almýþtýr. Burada Yüksek Mahkeme öncelikle, hatalý ameliyatý yapan kiþinin yetkili olup olmadýðýnýn, sonra da doktorlarýn taksirli fiildeki kusur oranlarýnýn belirlenmesinin gerektiðine karar vermiþtir.Týp uygulamalarýnda “Yanlýþ Taraf Cerrahisi” olarak isimlendirilen bu týbbi hata çeþidinde, Yargýtay 2. Ceza Dairesi, asistan doktorun ve onu görevlendiren uzman doktorun yetki dereceleri ve kusur oranlarýnýn tespitinden sonra taksirle yaralamaya sebebiyet vermekten hüküm kurulmasý gerektiðini belirlemiþtir.Karar þöyledir:“…. Ameliyathane sorumlusu doktor sanýðýn görevlendirmesi üzerine, göz ihtisasý yapmakta olan diðer doktor sanýðýn; maðdurenin dosyasýný incelemeden, saðlam gözünü ameliyat ederek aldýðý, diðer gözün de zorunlu olarak alýnmasý sonucu, maðdurenin iki gözünün kör olduðu olayda….1219 sayýlý Yasanýn 75. maddesi saklý kalmak üzere sanýklarýn yetki dereceleri ve olaydaki kusur durumlarý ve oraný hakkýnda öncelikle Yüksek Saðlýk Þurasýndan rapor alýnarak, sonucuna göre hüküm kurulmasý gerekir.”(Yargýtay 2. Ceza Dairesi 1996/4493 E. 1996/4682 K. 24.4.1996T.).Yanlýþ tarafa týbbi müdahalenin dava konusu olduðu bir baþka karar da 12.11.2003 tarihinde verilmiþtir.Yargýtay 4. Ceza Dairesi; diþ hekimi sanýðýn gerekli özeni göstermeden maðdurun yanlýþ taraftaki saðlam diþini çekmesi eyleminin, hastasýnýn cismen eza görecek biçimde yaralanmasýna neden olma suçunu oluþturmasýna raðmen, görevi ihmal suçundan hüküm kuran ilk derece mahkemesi kararýný bozmuþtur.Kararýn içeriði þöyledir:”……. suç tarihinde N... Devlet Hastanesi Diþ Polikliniðinde Diþ Tabibi olarak görevli bulunduðu bildirilen sanýðýn diþ çektirmek için kendisine baþvuran 1991 doðumlu maðdure Selenin çekilmesi gereken sol üst çene IV-V no.lu çürük diþleri yerine sað üst çenesindeki IV-V No.lu saðlam diþleri çekmesi biçiminde oluþan eylemde Yüksek Saðlýk Þurasýnýn 25, 26 Ekim 2001 tarihli raporunda da açýkça vurgulandýðý gibi, hastasýna gerekli dikkat ve itinayý göstermeyerek onun cismen eza görecek veya sýhhatini ihlal edecek derecede yaralanmasýna sebebiyet vermiþ bulunmasý karþýsýnda TCY. 459. maddesinde yazýlý suçun oluþacaðý gözetilerek mevcut yaralanmanýn maðdureyi kaç gün alýþýlmýþ uðraþýsýndan alýkoyacaðý hususunda uzman hekim ve sanýðýn kusur oraný yönünden bilirkiþi raporu alýndýktan sonra neticesine göre hüküm kurulmasý yerine görevi savsama suçundan hüküm kurulmasý, yasaya aykýrýdýr.”(Y. 4. CD. 12.11.2003T, 2002/28399 E., 2003/11352 K.).Saðlýk Mesleði Mensubunun, Kendi Görevini Yetkisiz Kiþiye Yaptýrmasý Halinde SorumlulukTababet Kanunu gereði hasta tedavi etme yetkisi sadece doktorlara tanýnmýþtýr[1]. Hasta tedavisi sýrasýnda ve sonrasýnda doktorun tedavi ettiði hastaya yapýlmasýný gerekli gördüðü iþlemlerden bazýlarý doktorun denetim ve gözetiminde yardýmcý saðlýk mesleði mensuplarý tarafýndan yapýlabilir.Saðlýk mesleði mensuplarýnýn kendi görevlerini yetkisiz kimselere yaptýrmalarý sonucunda oluþan zararlardan dolayý sorumluluk, hem görevin ihmali hem denetim ve gözetimin ihmali nedeniyle kendilerine aittir.Yargýtay 2. Ceza Dairesi’nin 1996 tarihli bir kararýnda anestezi uzmaný ve anestezi teknisyenlerinin görevi olduðu halde yapmadýklarý eylemi, yetkisiz hizmetliye yaptýrmalarý ve onunda hatalý yapmasý nedeniyle hastanýn ölümünde ihmallerinin olduðu; gerekçesiz ve yetersiz yüksek saðlýk þurasý raporuna dayanýlarak hüküm verilemeyeceðinden adli týp kurumundan yeni bir rapor alýnmasý gerektiði tespit edilmiþtir.Kararýn içeriði þöyledir:“…Ameliyat sýrasýnda biten oksijen tüpünü teknisyen sanýklarýn deðiþtirttikleri yetkisiz hizmetlinin, yanlýþlýkla karbondioksit tüpünü baðlamasý sonucu ölümün meydana geldiði olayda…týbbi konularda Yüksek Saðlýk Þurasýndan kusurlu olunup olunmadýðý yönünden rapor alýnmasý gerekli ise de, kusur oranlarý bakýmýndan bu raporun baðlayýcýlýðý bulunmadýðý gözetilmeden, nedenlerini de yeterince açýklamayan Yüksek Saðlýk Þurasýnýn sanýklara ayrý ayrý 3/8er kusur izafe eden, hiç bir gerekçe gösterilmeden mücerret bir ifade ile 5/8 oranýndaki kusuru da (diðer sebeplerle saðlýk personelinin kusur ve ihmaline izafe edilemeyecek diðer faktörlere) baðlayan raporundaki bu kusur oranlarýna dayanýlarak ve yukarýda belirtilen oluþ, sanýklarýn konumu ve tüm dosya münderecaatý deðerlendirir þekilde Adli Týp Kurumundan yeni bir rapor alýnmadan eksik soruþturma ile hüküm tesisi, bozmayý gerektirmiþtir...”(Yargýtay 2. Ceza Dairesi 5.2.1996 T., 1996/268 E., 1996/1025 K.).Saðlýk çalýþanlarýnýn cezai sorumluluklarý açýsýndan emsal kabul edilebilecek bu karar, konumuz açýsýndan önemli olduðundan kararý detaylarýyla vermenin faydalý olacaðýný düþünmekteyiz. Karar þöyledir:“…Devlet Hastanesinde yapýlan guatr ameliyatý esnasýnda, bir saatlik ameliyatta 15 dakikalýk oksijen kaldýðýnýn anlaþýlmasý üzerine, oksijen tüpünün deðiþtirilmesi sýrasýnda; oksijen tüpü yerine üzerinde karbondioksit yazýsý ve CO2 rumuzunu taþýyan, rengi ayrý, vanasý farklý olarak kýrmýzý olan karbondioksit tüpünün takýlmasýndan bir süre sonra, hastanýn dudaklarýnýn morarmasý ile bu durumun fark edilmesi ve yapýlan müdahaleye raðmen hastanýn bu sebeple ölmesi þeklinde cereyan ettiði belirlenen olayda;Ameliyattan önce anestezi iþlerini bizzat hazýrlayýp, ameliyat esnasýnda bulunup bizzat yapmak ve teknisyenlere nezaret etmekle görevli hastane Anestezi ve Reanimasyon Uzmaný Dr. Sanýk Mehmetin, bu görevlerin hiç birini yerine getirmemek ve baþtan sona özensiz ve denetimsiz davranmakla, olayda asli kusurlu olmasý gerektiði, anestezi teknisyeni sanýklar Hüsniye ile Bedihanýn da anestezi cihazýný ve ameliyat masasýný ameliyattan önce kontrolle ameliyata hazýr hale getirmek, oksijen ve azot peroksit tüplerinin dolu olup olmadýðýný kontrol etmekle ve ameliyat esnasýnda deðiþtirilen oksijen tüpünü de bizzat deðiþtirmekle görevli olduklarý halde, ameliyat öncesinde bunlarý yapmayarak bir saatlik ameliyatta 15 dakikalýk oksijen kaldýðýný ancak ameliyat esnasýnda fark edip, kendileri yerine yetkisiz hizmetliye tüpü deðiþtirtmek ve tüm ayýrýcý özelliklerine raðmen kontrol etmemekle, sýfatlarý ve konumlarý itibariyle Uzman Dr. kadar olmasa da aðýrlýklý ve büyük kusurlarýnýn bulunduðu...”(Yargýtay 2. Ceza Dairesi 1996/268 E. 1996/1025 K. 5.2.1996 T.).Saðlýk Mesleði Mensubunun Ýhmali Davranýþýnýn (Görevi Savsamasýnýn), Ne Zaman Taksirle Ölüme Neden Olma, Ne Zaman Görevi Ýhmal Suçlarýný OluþturacaðýHastanýn ölümünde saðlýk mesleði mensuplarýnýn ihmali davranýþlarýnýn etkili olup olmadýðýnýn Adli Týp Kurumu’ndan sorulmasý þeklindeki Yargýtay 4. Ceza Dairesi’nin 11.2.2004 tarihli kararýnda, hastaneye yaralý getirilen kiþinin görevli doktor ve hemþire sanýklarca yeterli kontrol muayene ve müdahale yapýlmamasý nedeniyle ölmesinde, görevi savsama etkili ise taksirle ölüme neden olmak suçunun oluþacaðý tespiti yapýlmýþtýr. Yüksek Mahkeme, faillerin fiillerinin hangi suçu oluþturduðunun saptanmasý için tekrar bilirkiþi incelemesi yapýlmasýna karar vermiþtir.Kararýn içeriði ise þöyledir:“…. trafik kazasý sonucu hastane acil servisine getirilen ölenin, yapýlan ilk müdahaleden sonra yatýrýldýðý ortopedi servisinde görevli sanýk doktor Ýlker ile hemþire Haticenin uzun süre geçmesine raðmen zamanýnda ve yeterli kontrol-muayene ile ölende geliþen klinik bulgulara uygun gerekli müdahaleyi yapmak ya da yapýlmasýný saðlamalarý gerekirken bunu yapmamalarý nedeniyle Yüksek Saðlýk Þurasýnýn 28.12.2001 tarih ve 10448 sayýlý kararý ile ölüm olayýnda her bir sanýðýn 4/8 oranýnda kusurlu bulunduðunun belirtilmiþ olmasý karþýsýnda; dosya ile birlikte, ölen ile ilgili tüm raporlar ile hastane kayýt ve belgeleri gönderilmek suretiyle,Adli Týp Kurumundan sanýklarýn tedavide kusur veya savsamalarýnýn bulunup bulunmadýðý, bulunduðu saptandýðý takdirde yükletilen savsama niteliðindeki eylemler ile ölüm arasýndaki illiyetin belirlenmesine yönelik olarak, sanýklarýn kendilerine yasal normlar çerçevesinde yükletilen sorumluluklarýný yerine getirmeleri durumunda dahi ölüm olayýnýn gerçekleþip gerçekleþmeyeceðine iliþkin görüþ alýnarak; sanýklarýn bu yöndeki sorumluluklarýný yerine getirmiþ olmalarý halinde yine de ölüm olayý kaçýnýlmaz biçimde gerçekleþeceði sonucuna varýlmasý durumunda, eylemlerinin görevi savsama suçunu; ölüm olayýnýn gerçekleþmesinde, sanýklarýn kendilerine yükletilen sorumluluklarýný yerine getirmemelerinin etkili olduðu sonucuna varýlmasý durumunda da taksirle ölüme neden olmak suçunu oluþturacaðý ve kusur oranlarýna göre cezalandýrýlmalarý gerekeceðigözetilmeden, eksik soruþturmayla görevi savsama suçundan hüküm kurulmasý” gerektiðine karar vermiþtir(Yargýtay 4. Ceza Dairesi 11.2.2004 T., 2003/1064 E., 2004/2055 K.).Saðlýk mesleði mensuplarýnýn iþlediði taksirli suçlarýn, ceza hukuku uygulamasýnda nasýl ele alýndýðýný irdelediðimiz makalemizde sonuç olarak; öngörülebilir nitelikteki bir zararlý sonucun (týbbi hatanýn, suçun), dikkat ve özen eksikliði sebebi ile öngörülemeyerek gerçekleþtirilmesi ile oluþan taksirli suçlarýn engellenmesi için, saðlýk kurumlarý yöneticilerine (saðlýk çalýþanlarýna periyodik týp ve hukuk eðitimi verilmesi baþta olmak üzere) çok iþ düþtüðünü söyleyebiliriz.Tüm saðlýk kurumlarý yöneticilerine, saðlýk mesleði mensuplarýna zor ve meþakkatli çalýþmalarýnda kolaylýklar dilerim.Saðlýkla kalýn…[1]Hasta tedavisi dýþýndaki týbbi müdahalelerden doktor dýþýndaki saðlýk mesleði mensuplarýnýn bizzat yapabileceði müdahaleler olduðu ve bunlarýn sýnýrý, Yataklý Tedavi Kurumlarý Ýþletme Yönetmeliði ve sair mevzuatta belirtilmiþtir.