Vajinismus veya Vaginismus, kadýnlarda görülen cinsel bir iþlev problemidir. Vajina giriþini çevreleyen kaslarýn istem dýþý kasýlarak cinsel birleþmede acý ve aðrýya neden olmasý ya da  cinsel birleþmenin hiç gerçekleþememesi þeklinde tanýmlanabilir. 2006 yýlýnda yapýlan bir araþtýrmaya göre Türkiyede görülme sýklýðý %10 dur.

Vajinismusun Nedenleri

Genç kýzlara ergenlik çaðýndan itibaren cinselliðin kötü, acý veren bir deneyim olacaðýnýn anlatýlmasý bu sorunun alt yapýsýný oluþturur. Tecavüz yada kötü cinsel deneyimler, hamile kalma korkusu, doðum korkusu gibi nedenler de vajinismusa neden olabilir. Ayrýca doðum veya jinekolojik ameliyatlar sonrasý, büyük üzüntüler ve emzirme (laktasyon) döneminde kadýnlarda görülen cinsel istek azalmasý gibi nedenlerle  saðlýklý ve aktif cinsel hayata sahip kadýnlarda  da  vajinismus görülebilir.

Vajinismus sürecinde kadýn ve eþinin yaþadýklarý

Kadýnda yukarýda belirtilen bilinçaltý korkular ya da geçmiþte öðrenilmiþ yanlýþ bilgiler sonucu vajinal kaslar istemsiz þekilde kasýlýr. Kadýn bu durumdan kurtulmak istediði halde bu kasýlmalarý engelleyemez. Sorunun ne olduðunu bilmeyen erkek ise bu durumu eþinin kendini istememesi ya da daha önce iliþki yaþadýðý ve bunun kendisi tarafýndan anlaþýlmamasý için bu þekilde davrandýðý gibi yanlýþ bazý düþünceler geliþtirebilir. Erkek kadýný iliþkiye zorladýðýnda ya da boþanma gibi tehditler savurduðunda kadýnýn korkusu ve gerginliði daha çok artar, erkeðin bu düþüncesi  eþiyle olan iletiþimi bozar ve boþanmaya kadar gidebilen daha derin ailevi sorunlara yolaçar. Bilinçli eþler ise bunun tedavi edilmesi gereken bir sorun olduðunu düþünür ve bir uzmandan yardým alýr.

Vajinismus sorunu olan kadýnlarda iliþki sýrasýnda yaþanan korku ve kaygý nedeniyle nefes nefese kalma, kalp atýþýnda hýzlanma ile birlikte  Pubococcygeus (PC) kasý iliþki giriþimi sýrasýnda istemsiz olarak kasýlýr. Bu refleksi kabaca: Aniden göze gelen bir cisim nedeniyle göz kapaðýnýn refleks olarak isteðimiz dýþýnda kapanmasýna benzetebiliriz. Göz kapaðýnýn bu istemsiz hareketini ortadan kaldýrmamýz mümkün deðilken kadýn korkusunu yendiði taktirde vajen kaslarýný istediði gibi kontrol edebilir. Öyleki kadýn ayný vajen kasýný idrarýný tutarken isteyerek sýkabilir, idrarýný boþaltýrken de istemli þekilde gevþetebilir. Ýlerlemiþ vajinismus sorunlarýnda kasýlma kadýnýn sadece vajen bölgesinde deðil karýn, bacak, bel gibi bölgelerinde hatta tüm vucudunda olabilmektedir. Kadýnýn eþi bu durumu “eþim beni üzerinden atýyor” þeklinde tanýmlar. Kadýndaki bu kasýlma sadece iliþki sýrasýnda deðil jinokolojik muayene gibi giriþimler esnasýnda da olabilmektedir.

Vajinismus sorunu yaþayan kadýn ilk olarak sorunu kendi baþýna aþmak için çabalar. Kadýnýn bu çabasý bazen yýllar boyu devam edebilir. Eþi de bu durumu kanýksadýðýnda 10 yýl boyunca bile çocuk sahibi olamayan, iliþkiye giremeyen çiftler olabilir. Butür çözülmeyen sorunlarda eþler etrafýn çocuk yokmu baskýlarýna  çocuðumuz olmuyor þeklinde cevaplar vermeye baþlayabilir. Týbbi destek almak için ise genelde ilk akla gelen kadýn doðum uzmanýna baþvurmaktýr. Bilinçli bir kadýn doðum uzmaný fiziksel muayenede herhangibir sorun görmezse tedaviyi üslenmek yerine aileyi bir psikoloða yönlendirir. Eðer bunu yapmaz ve anestezi altýnda muaynehanede iliþki kurdurma gibi ilkel, onur kýrýcý ve hiçbir fayda vermeyen uygulamalar yaparsa bu uygulama kadýnda travmaya yol açar ve  varolan sorunu daha da derinleþtirir. Bu tarz uygulamalara maalesef sýklýkla rastlýyoruz. Oysaki vajinismus ta, ne ilaçlarýn nede anestezinin çözüme bir faydasý yoktur. Çözüm psikolog tarafýndan uygulanacak biliþsel-davranýþçý terapi ve sistematik duyarsýzlaþtýrma yöntemi ile saðlanabilir. Psikoloðun uygulayacaðý tedavide herhangi bir fiziksel muayene ya da  müdahale kesinlikle sözkonusu deðildir. Fiziksel muayene gerekiyorsa hasta kadýn doðum uzmanýna yönlendirilir. Psikolog önce eþleri birlikte görüþmeye alýr. Onlarýn sorun hakkýndaki düþünce ve bakýþ açýlarýný analiz eder. Eþlerde sorunla ilgili yanlýþ bilgi ve bakýþ açýlarý varsa bunlar düzeltilir. Daha sonra kadýnla bireysel olarak korkularý üzerine görüþmelere baþlanýr. Biliþsel hazýrlýk aþamasý tamamalandýktan sonra kadýn kendini hazýr hissettiðinde kendi kendine yapacaðý bazý fiziksel egzersizler, rahatlama egzersizleri sözlü ve gerekirse resimli anlatým yoluyla öðretilir. Kadýn verilen ev ödevlerini baþarmasý için cesaretlendirilir. Egzersizlerin bitiminden sonra eþiyle yapacaðý çalýþmalar anlatýlýr. Bu aþamada erkek tekrar sürece dahil edilir. Bu uygulamalar sonunda ortalama 5-10 seansta sorun çözülebilmektedir.