Genel Bilgiler

MESANE KANSERÝ

Giriþ

Mesane göbek altýndaki kaslarýn arkasýnda, erkeklerde baðýrsaklarýn önünde kadýnlarda rahmin altýnda yer alan bir organdýr. Böbreklerden gelen idrarýn biriktiði torbadýr. Mesanede (idrar torbasý) normal bir eriþkinde 350-500 ml kadar idrar birikebilir.

Mesaneyi oluþturan hücrelerin kontrolsüz olarak çoðalmasýyla olur. Mesane kanseri idrar kesesinin içini döþeyen hücre tabakasýndan kaynak alýr. Kas tabakasýna geçmiþ mesane kanseri çevre dokulara yayýlabilir. Kan dolaþýmý sayesinde dokulara ulaþýp uzak metastaz yapabilir, akciðer ve karaciðer gibi organlara yayýlabilir.

Mesane kanserinin toplumda fazla bilinmemesi, sýk nüks etmesi ve hýzlý ilerlemesi tanýyý, tedaviyi ve takibi zorlaþtýrmaktadýr. Ýlk taný anýnda mesane kanserinin % 75 -85 i mukoza ve submukozaya sýnýrlý yani yayýlmamýþtýr. Ýlk tanýdan itibaren 5 yýl içinde mesane kanseri % 50- 70 oranýnda nüks eder (tekrarlar) ve %10- 20 si invazif olur (yayýlýr). Mesane kanserlerinin % 90’ý TCC (Transizyonel hücreli ) kanserdir. Mesane kanseri ilk saptandýðýnda organa sýnýrlý ise 5 yýllýk yaþama þansý ortalama % 90 iken, lokal invazif (yakýn yerlere yayýlým ) olmuþsa % 50 ye ve metastaz olmuþsa (uzak doku, organ ve lenf bezlerine yayýlmýþsa) %6 ya düþer.

Mesane kanseri hakkýnda bazý istatistikler:

•  Amerika Kanser Derneði verilerine göre erkeklerde en sýk görülen 4. kanserdir.

• 165 kiþi her gün mesane kanseri tanýsý alýr

• 35 kiþi her gün bu hastalýktan ölmektedir. (Kadýnlar bu deðerlendirmeye dahil edilmemiþtir. Gerçekte de bu hastalýktan ölüm kadýnlarda daha yüksektir.)

• 28 erkekten 1 i yaþam süresince bu hastalýða yakalanýr.

• Mesane Kanseri yaþam boyu takip ve tedavi gerektirdiði için, tanýdan ölünceye kadarki tedavi maliyetleri tüm kanserler içinde en yüksek olanýdýr. (Amerikada
  2001 yýlýnda 960001187000 USD)

• Kadýnlarda en sýk görülen 8. kanser olmasýna raðmen, bu hastalýktan ölüm oraný erkeklerden yüksektir.

• Ülkemizde en sýk görülen ürogenital kanser mesane kanseridir.

• Türkiyede çok sýk ve umulandan daha genç yaþlarda görülmesinin nedeni sigaradýr. 

Belirtileri ve Risk gruplarý

Tam olarak sebebi belirlenmemiþ olan bu hastalýðýn her ya ta görülmesi mümkün olduðu gibi, çoðunlukla 60 yaþ üstünde görüldüðünden ileri yaþ hastalýðý olarak düþünülebilir. Kadýnlara göre erkeklerde 3 kat daha fazla görülen bu hastalýðýn en önemli sorumlusu, sigara kullanýmýdýr. Sigara içmeyenlere göre içenlerde 10 kat daha fazla rastlanan bu kanser, genetik yatkýnlýðý olanlar ile kimyasal maddelere uzun süre maruz kalanlarda da (boya, lastik, deri vb sanayilerinde çalýþanlar gibi) sýklýkla gözlenmektedir. Tekrarlayan idrar yolu hastalýklarýnda, böbrek taþý rahatsýzlýðý olanlarda, uzun süre sonda kullanmak zorunda olanlarda mesane kanseri riski artmaktadýr.

Baþlýca belirtiler

•  Hematüri (idrardan gözle veya sadece mikroskopta görülen kan gelmesi)

• Dizüri (idrarda yanma)

• Ýþeme esnasýnda aðrý

• Pollaküri (sýk idrara çýkma isteði)

Bu þikayetler basit idrar yollarý iltihabý ile benzer þikayetler olduðundan pek önemsenmez, fakat özellikle risk grubundaki ki ilerde bu þikayetler olduðunda mutlaka doktora baþvurulmalýdýr.

• Taný

• Ýdrar Tahlili, idrar Kültürü

• Ultrason incelemesi

• Böbrek röntgeni ( IVP veya Tomografi )

• Ýdrarda tümör hücresi araþtýrýlmasý (NMP 22 veya sitoloji)

• Sistoskopi (Mesaneye ýþýklý kamera sistemi ile bakma iþlemi) ile taný konmaktadýr.

Mesane kanseri tanýsý çok kolaydýr. Çok kolay da gözden kaçabilir. Mesane kanserinin ilk ve en önemli belirtisi AÐRISIZ HEMATÜRÝ’dir (% 85). Bir grup hasta doktora baþvurmada gecikmekte, bir kýsmý da konunun uzmaný olmayan hekimlerce ta , enfeksiyon v.b. tanýlarla tedavi edilmekte ve tanýlarý gecikmektedir. Mikroskopik hematüri (gözle görülemeyen), gross (makroskopik) hematüriden çok daha sýk gözlenmektedir.
 

Mikroskopik hematürili hastalarda ürolojik kanser görülme yüzdesi %0.5 -13 arasýndadýr ve toplumlara göre deðiþiklik göstermektedir. Hematürinin seviyesi ile hastalýk arasýnda da herhangi bir korelasyon yoktur. Aksi ispat edilene kadar da mikroskopik hematüri ciddi bir hastalýðýn semptomu olarak ele alýnmalýdýr. Hastalýðýn ileri evrelerinde mesane tahriþi ve dizüri yani zor ve sancýlý idrar yapma da gözlenir.

TANIDA NMP 22 “Nuclear Matrix Protein 22”

Mesane kanseri kesin tanýsý sistoskopi (mesaneye özel yöntemlerle girip bakma, inceleme) ve mesane biyopsisi (mesaneden alýnan doku hücrelerinin mikroskobik ve histolojik incelenmesi) ile konur. Sistoskopi invazif (uðraþtýrýcý ve mesaneye müdahale, giriþim gerektirir) ve pratik deðildir, ayrýca ayrýntýlý deðerlendirmek için anestezi ve uzmanlýk gerektirir. Biyopsi (sitoloji) ise hassas bir testdir. Pozitif sitoloji test sonucunun mesane kanseri olma yüzdesi çok yüksektir (60-100%) ama duyarlýlýðý hafif hastalýk (low1grade) için çok düþük kalmaktadýr. Bu nedenle negatif sitoloji mesane kanseri bulgusu olmadýðý anlamýna gelmez. Objektif deðildir, yoruma açýktýr. Pahalýdýr ve uzmana gereksinimi vardýr.

Tüm bu nedenler araþtýrmacýlarý;

• invazif olmayan

• kolay,hýzlý

• objektif ( uzman kiþi gereksinimi olmayan)

• sensitif ve spesifik

• maliyet1etkinlik olarak olumlu

• tekrar edilebilen özellikte tümör markýrlarý arayýþýna yöneltmiþtir.

Bunlardan kanda yapýlan tümör testleri olan “Bladder tumor antigen, BTA”, “Telomerase”,  FDP ve özellikle NMP122 giderek deðer kazanmaktadýr. NMP 22 1974 yýlýnda keþfedilmiþtir, hücre çekirdeðinin (nükleus) iskeletinde yer alýr, DNA replikasyonu ve transkripsiyonunda, RNA iþlenmesi, genlerin iþlenmesi ve düzenlenmesinde önemli rolü vardýr. Saðlýklý insanlarýn idrarlarýnda NMP122 çok düþük düzeylerde iken ürotelyal tümörlerde artar.

NMP 22 nin mesane kanserinde duyarlýlýk ve özgüllüðü çeþitli çalýþmalarda;

Cut1off deðeri 6 U/ml alýndýðýnda NMP 22, sitolojiden daha sensitif bulunmuþtur. (NMP1 22 % 84, sitoloji %69)

Mikroskopik hematürili hastalarýn deðerlendirilmesinde radyolojik taný yöntemlerinin NMP 22 ile kombine kullanýlmasý %100 duyarlýlýk saðlarken hastalarýn %60 ý gereksiz sistoskopiden korumaktadýr.
Sistoskopinin NMP 22 ile birlikte kullanýlmasý mesane kanseri tanýsýnda en etkili yöntemdir.  NMP122 in sistoskopi ile birlikte kullanýlmasý nükslerin 99%unu belirlemiþtir. NMP122 testi semptomatik hastalarda sitolojiden 3 kat daha fazla TCC  (transizyonel hücreli kanser) belirlemiþtir. Ýdrar NMP 22 düzeyi mesane kanseri þiddeti ile doðru orantýlýdýr.

Referans Deðerler:
Çeþitli çalýþmalarda NMP122 deðerleri; saðlýklý insanlarda 3.75 U/ml, hematüride 6.4 U/ml, yayýlmamý ve aktif olmayan mesane tümörlerinde 5.5 U/ml ve transizyonel hücreli mesane kanserinde 19 U/ml. Bir baþka çalýþmada ise mesane kanserli hastalardaki idrar NMP122 düzeyleri saðlýklý insanlara göre 25 kat artmý bulunmuþtur. Kadýnlarda erkeklere oranla biraz daha yüksektir. Ortalama kadýnlarda 3.90 U/ml, erkeklerde 2.8 U/ml. Bununla beraber < 10 U/ml referans deðer olarak alýnmaktadýr.

Numune
10 ml spot idrar (sabah ilk idrarý tercih edilir ve soðukta saklanmalýdýr,özel solusyon içinde stabilize edilir). Mesane yýkanmasý ile alýnmýþ örnekler, sondadan alýnmýþ idrar, serum,plazma veya tam kan örnekleri kabul edilmez.

Ýnterferanslar

• Egzersiz

• Kemoterapi alma

• Sistit ve üriner sistem enfeksiyonlarý

• Mesane ve böbrek taþý

• Sistoskopi ve üriner kateterizasyon, stent, nefrostomi tüpü (5 gün boyunca yalancý NMP122 yüksekliði devam edebilir, en erken 3 hafta sonra test edilmeli) ile yalancý yüksek veya pozitif sonuçlar alýnabilir.

Özetle NMP 22, mesane kanseri risk grubunun (yaþ, sigara, meslek) deðerlendirilmesinde ürolojinin yanýsýra ülkemizde de Amerika ve Avrupada olduðu gibi Jinekoloji, Aile Hekimliði ve Pratisyen Hekimliðin pratiðine girmesi gereken testlerden biridir.