Genel Bilgiler

Bel Fýtýðý Nedir?

Ýnsanlarýn % 80 ý hayatýnýn bir döneminde bel aðrýsý yaþamaktadýrlar.Bel fýtýðý daha çok 30-50 yaþ grubundaki  çalýþan, üreten insanlarda görülen bir hastalýk olduðundan ciddi iþ gücü kaybýna da neden olan bir rahatsýzlýktýr.

Bel fýtýðý omurga kemiklerimiz arasýnda bir süspansiyon görevi gören kýkýrdak yastýkçýðýn etrafýndaki lifleri yýrtarak dýþarý taþmasý sonucu oluþur.

Bel Fýtýðýnda Ne Tür Þikayetler Olur?

Fýtýklaþan bu kýkýrdak yapý omurgadan çýkan sinirleri sýkýþtýrarak, kalçalara ve bacaða doðru yayýlan aðrý, uyuþma, çekme hissi, güçsüzlük gibi yakýnmalara neden olur. Hastalarýn büyük bir kýsmýnda bel aðrýsýndan çok bacak aðrýsý ön plandadýr ve bazý hastalar  kendilerine bel fýtýðý tanýsý konduðunda, nasýl olur bende bel aðrýsý yok ki derler. Bu tamamen bacaða giden sinirin sýkýþmasý ile ilgili bir durumdur. Aðrýnýn tipik özelliði öksürmekle , ýkýnmakla, gülmekle artmasýdýr.

Bel Fýtýðýndan Þüphe Edildiðinde Nereye Baþvurulmalýdýr?

Bel aðrýsý yapan bir çok neden içinde, bel fýtýklarý aslýnda küçük bir dilimi oluþturmaktadýr. Gerçek anlamda  bel fýtýðýna baðlý bel aðrýsý, tüm bel aðrýlarýnýn sadece %5 inden sorumludur. Bel aðrýlarýnýn çok büyük kýsmýnýn sebebi bel kaslarýnýn zayýf olmasýna, aþýrý yüklenmelere baðlý belin tekrarlayýcý incinmelerine baðlýdýr. Bel fýtýklarýnda tedavi % 90 konservatif tedavi dediðimiz ilaç, istirahat, korse, fizik tedavi uygulamalarýndan oluþmaktadýr. Bu nedenle bel aðrýlarýnda ve bel fýtýðý þüphelerinde öncelikle bir fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanýnýn muayenesinden geçmek doðru bir yaklaþým olacaktýr. Çünkü %90 sorununuz bu uzman tarafýndan çözülecek, %5-10 ise cerrahi gerekecek ve farklý bir uzmana yönlendirileceksiniz.

Bel Fýtýðýnda Radyolojik Yöntemler

Hastane þartlarýnda istenecek siyah beyaz röntgenlerde kireçlenmeler, kanallarda daralmalar, fýtýk oluþmuþ olabileceðine dair bazý þüpheli bulgular gözlenebilir, ancak günümüzde bel fýtýðýný en net þekilde ortaya koyacak tetkik ise MRdýr. Herhangi bir nedenle MRa giremeyen hastalarda ise tomografiye baþvurulabilir. Bazen arada kalýnan durumlarda ise EMG denilen test istenebilmektedir.

Kýrmýzý ok bel fýtýðýný göstermektedir.

 Ancak unutulmamasý gereken en önemli nokta tek baþýna radyolojik görüntülemeye dayanarak bir hastaya bel fýtýðý tanýsý konulmamalýdýr. Hastanýn mutlaka þikayetleri incelenmeli gerekli hallerde diðer romatizmal hastalýklardan ayýrýcý tanýsý yapýlmalýdýr.  Bel fýtýðýna baðlý hiç bir yakýnmasý olmayan hastalarda MR çekildiðinde bazý ufak ve orta dereceli fýtýk görünümlerinin insanlarýn çoðunda gözlenebildiði çalýþmalarda ortaya konmuþtur. Bu durumun önemini bir örnekle açýklamak gerekirse; diyelim ki bel aðrýsý nedeniyle bel MRý çektirildi ve bel fýtýðý olduðunuz söylendi, bu durum sizin aðrýnýzýn kesinlikle bu fýtýklardan kaynaklandýðý anlamýna gelmeyebilir. Klinikte bir çok ankilozan spondilit(omurgayý tutan iltihabi romatizmal bir hastalýk)  hastasýnýn bel fýtýðý diye yýllarca tedavi edildiði bazýlarýnýn ise ameliyat edildiðine rastlamak mümkündür. 

 Bel Fýtýðýnda Tedavi Yöntemleri

1.Günlük yaþam aktivitelerinin düzenlenmesi ve eðitim: Aðýr kaldýrma , uzun süre ayný pozisyonda durma yasaklanýr, yerden bir nesne alýrken direk belden eðilme yerine dizlerin üzerine çömelerek alýnmasý , yataktan direk deðil yan dönerek ve yavaþça kalkýlmasý bel fýtýðý olan hastalarýn dikkat etmesi gereken hususlardýr.

2.Fizik Tedavi: Çeþitli elektrik akýmlarý , sýcak-soðuk uygulamalar, traksiyon yani bel çekme  (fizik tedavi uzmanlarý tarafýndan özel cihazlar ile uygulanan týbbi bir iþlemdir), kaplýca, masaj, korse uygulamalarý gibi yöntemler ile bel fýtýðý hastalarýnda çok iyi sonuçlar alýnmaktadýr.

  Traksiyon (bel çekme)

 Fizik tedavi ile fýtýðýn sinir üzerine olan basýsýnda azalma, bazý fýtýklarda bir miktar gerileme saðlanmasý mümkün olabilmektedir. En kýsa sürede egzersizlere baþlanmalý uzun süre yatak istirahatinden kaçýnýlmalýdýr (Genellikle 5-7 günlük yatak istirahati yeterlidir).

3.Ýlaç Tedavileri : Basit aðrý kesici ilaçlardan , kuvvetli morfin benzeri ilaçlara kadar çok geniþ aralýkta ilaçlara, bazý hastalarda eþlik eden kasýlmayý kýrmak için kas gevþeticilere, sinir sýkýþmasýna özel ilaçlara baþvurulabilmektedir.

4.Cerrahi Tedavi: Hastalarýn %5-10 luk kýsmýnda cerrahi tedaviye ihtiyaç duyulmaktadýr.

                                    Uzm.Dr. Volkan SUBAÞI