Bebeklerde görülen tiroid hastalýklarý genellikle annenin hamile iken geçirdiði tiroid hastalýklarýnýn ve bu nedenle anneye uygulanmýþ olan tedavinin sonucunda ortaya çýkar. Bazen annede hiçbir tiroid hastalýðý yokken dahi yeni doðan bebekte zehirli guatr, tiroid hormon yetmezliði ve tiroid nodülü görülebilir. Nadiren de olsa bebekte tiroid bezesi hiç geliþmeyebilir (tiroid aplazisi). Ýlginç bir durum da tiroid bezesinin yanlýþ bir yerde yerleþmesidir (ektopik tiroid). 

Bebeklerde, en sýk karþýlaþýlan ve en çok korkulan tiroid hastalýðý tiroid hormonunun yetersiz salgýlanmasýdýr. Hipotiroidizm olarak adlandýrýlan bu klinik tabloda, bebeklerin tiroid bezesinden yeterli tiroid hormonu salgýlanmaz ve bebeðin fiizksel ve zeka geliþimi geri kalýr. Bu bebeklerde baþarýlý tedavi genellikle tam sonuç verirken tedavi edilmeyen  bebeklerde dramatik geliþme geriliði kaçýnýlmazdýr. Ýþte bu nedenle erken teþhis çok önemlidir. Bu hastalýðýn görülme sýklýðý ülkeden ülkeye ve kullanýlan tarama testinin hassasiyetine göre deðiþmektedir. Avrupa’da her 3300 bebeðin birinde tiroid hormon yetmezliði olduðu kabul edilmektedir. Düþük doðum aðrýlýklý bebeklerde bu hastalýk daha sýk görülmektedir. 

Zeka Geriliði Tiroid hormonu yetersiz olan bebeklerde tedavi yapýlmazsa zeka geriliði ve boy kýsalýðý dikkat çekmektedir. Zeka geriliði ve boy kýsalýðý, kandaki hormonun düþüklüðü ile paralel gitmektedir; hormon düzeyine kadar düþükse zeka geriliði ve boy kýsalýðý da o kadar düþük olmaktadýr. Bu bebeklerin dilinin büyük olduðu görülür. Zeka düzeyi düþüklüðünün nedeni, tiroid hormon eksikliði sonucunda beyinde oluþan hasara baðlýdýr. Zeka düzeyi belirteci olan IQ çoðunlukla 85’in altýnda olmakta, ancak bazen 55’in bile altýna inebilmektedir. Ayný þekilde boy kýsalýðý aile tarafýndan fark edildiðinde artýk geçen süreyi geriye döndürmek mümkün olamamakta, sadece ondan sonraki dönemde beklenen geliþme tedavi ile önemli ölçüde saðlanabilmektedir. 

Belirtileri Nelerdir? Doðum sonrasýnda uzayan sarýlýk, vücutta þiþlik (ödem), doðumun gecikmesi, doðum aðýrlýðýnda düþüklük, vücut ýsýsýnda düþüklük, kafa arkasýnýn büyük olmasý, emme güçlüðü, beslenme zorluðu, kilo almada yavaþlýk, yavaþ hareket, uykuya eðilim çok fazla olmasý, ýsrarcý kabýzlýk, karýn bölgesinin gergin ve þiþ görünümü, solunum zorluðu, cilt kuruluðu, dil büyüklüðü, aðlarken sesinin kalýn ve bozuk çýkmasý gibi belirtilerin bir kýsmý görülebilir. BU belirtilerin tümünün bir bebekte olmasý þart deðildir.

Nasýl Taný Konulur? Tarama testi çok önemlidir, çünkü tarama testi ile ortaya çýkan tiroid hormon yetersizliði vakalarýnýn bir kýsmýnda muayene ile hiç bir anormallik gözlenmemektedir. 1981 yýlýndan beri geliþmiþ ülkelerde yeni doðan bebeklerde “neonatal tarama testi” yapýlarak bebekte topuktan alýnan kanda bulunan TSH ve T4 hormonu ölçümü yapýlmaktadýr. Bu tarama testi geliþmiþ ülkelerde doðum sonrasý yapýlan zorunlu testlerdendir. Bu sayede bu ülkelerde  tiroid kökenli geliþme geriliði ortadan kalkmýþtýr.

Nasýl Tedavi Edilir? Yeni doðan bebeklerdeki tiroid yetmezliði (hipotiroidizm) tedavisinde, eksik olan tiroid hormonunu bebeðe aðýz yoluyla vermek esastýr. Tedavinin takibi önemli olup verilen dozun yeterli olup olmadýðýnýn devamlý takibini gerektirir. Yeterli verilmezse geliþim geriliði devam ederken fazla verilmesi durumunda yan tesirler ortaya çýkabilir.

Bebeklerde zehirli guatr nadir de olsa görülür. Tedavisi oldukça yüksek uzmanlýk bilgisi isteyen bir ekiple yapýlabilir. Bebeklerde bugüne kadar tiroid karþýtý ilaçlar kullanýlmaktadýr. Son zamanlarda düþük doz RAI tedavisi de önerilmektedir. 

Bebeklerde tiroid bezesinin yetersiz geliþmesi (hipoplazi), hiç geliþmemesi(plalzi), yanlýþ yerde yerleþmesi (ektopi), nodül, tiroid bezesinin iltihabý gibi hastalýklarda görülebilir ancak nadirdir.

Bebeklerde Hangi Testler Yapýlmalý? Bebeklerde ve çocuklarda tiroid sintigrafisi yapýlmaz. Sadece ektopik tiroid þüphesi olanlarda sintigrafi yapýlabilir. Ultrasonografi etkili bir yöntem olarak bebek tiroid hastalýklarýnýn tanýsýnda kullanýlýr. Bebeklerde tiroid hormonlarý ve antikorlarý da kanda alýnarak yapýlabilir.

BEBEKLERDE TARAMA TESTÝ ÞART! (Neonatal Screening) Bebeklerde doðar doðmaz topuktan alýnan kanda N-TSH ve T4 isimli hormonlar ölçülmelidir. Bebeklerin damarýndan kan alýnarak bu tarama testi yapýlmaz!  Topuktan alýnan kanda bu testi yapmak için özel laboratuar kitleri vardýr.

Ortalama her 3300 yeni doðan bebeðin birinde tiroid hormon yetmezliði görülmektedir. Batý ülkelerinde bu nedenle yeni doðan bebeklere tiroid hormon yetmezliði taramasý yapýlmaktadýr. Ortalama her 3500 yeni doðan bebeðin birinde görülen fenilketanürü hastalýðý için Batý ülkelerinde ve ülkemizde tarama testi yaklaþýk son 15 yýldýr zorunlu hale gelmiþ durumda. Fenilketanüri hastalýðýnda bu tarama testini yerleþtirmeyi baþaran Türkiye, en az onun kadar yaygýn tiroid hormon yetmezliðinde de yeni doðan bebeklerde, ayný Avrupa ülkelerinde olduðu gibi, bu tarama testini uygulamaya koymalýdýr. Aksi halde geçen hafta olduðu gibi bazý ýrkçý Alman Profesörlerin diline düþmekten kurtulamayýz!

Bebeklerde görülen tiroid hastalýklarý genellikle annenin hamile iken geçirdiði tiroid hastalýklarýnýn ve bu nedenle anneye uygulanmýþ olan tedavinin sonucunda ortaya çýkar. Bazen annede hiçbir tiroid hastalýðý yokken dahi yeni doðan bebekte zehirli guatr, tiroid hormon yetmezliði ve tiroid nodülü görülebilir. Nadiren de olsa bebekte tiroid bezesi hiç geliþmeyebilir (tiroid aplazisi). Ýlginç bir durum da tiroid bezesinin yanlýþ bir yerde yerleþmesidir (ektopik tiroid). 

Bebeklerde, en sýk karþýlaþýlan ve en çok korkulan tiroid hastalýðý tiroid hormonunun yetersiz salgýlanmasýdýr. Hipotiroidizm olarak adlandýrýlan bu klinik tabloda, bebeklerin tiroid bezesinden yeterli tiroid hormonu salgýlanmaz ve bebeðin fiizksel ve zeka geliþimi geri kalýr. Bu bebeklerde baþarýlý tedavi genellikle tam sonuç verirken tedavi edilmeyen  bebeklerde dramatik geliþme geriliði kaçýnýlmazdýr. Ýþte bu nedenle erken teþhis çok önemlidir. Bu hastalýðýn görülme sýklýðý ülkeden ülkeye ve kullanýlan tarama testinin hassasiyetine göre deðiþmektedir. Avrupa’da her 3300 bebeðin birinde tiroid hormon yetmezliði olduðu kabul edilmektedir. Düþük doðum aðrýlýklý bebeklerde bu hastalýk daha sýk görülmektedir. 

Zeka Geriliði Tiroid hormonu yetersiz olan bebeklerde tedavi yapýlmazsa zeka geriliði ve boy kýsalýðý dikkat çekmektedir. Zeka geriliði ve boy kýsalýðý, kandaki hormonun düþüklüðü ile paralel gitmektedir; hormon düzeyine kadar düþükse zeka geriliði ve boy kýsalýðý da o kadar düþük olmaktadýr. Bu bebeklerin dilinin büyük olduðu görülür. Zeka düzeyi düþüklüðünün nedeni, tiroid hormon eksikliði sonucunda beyinde oluþan hasara baðlýdýr. Zeka düzeyi belirteci olan IQ çoðunlukla 85’in altýnda olmakta, ancak bazen 55’in bile altýna inebilmektedir. Ayný þekilde boy kýsalýðý aile tarafýndan fark edildiðinde artýk geçen süreyi geriye döndürmek mümkün olamamakta, sadece ondan sonraki dönemde beklenen geliþme tedavi ile önemli ölçüde saðlanabilmektedir. 

Belirtileri Nelerdir? Doðum sonrasýnda uzayan sarýlýk, vücutta þiþlik (ödem), doðumun gecikmesi, doðum aðýrlýðýnda düþüklük, vücut ýsýsýnda düþüklük, kafa arkasýnýn büyük olmasý, emme güçlüðü, beslenme zorluðu, kilo almada yavaþlýk, yavaþ hareket, uykuya eðilim çok fazla olmasý, ýsrarcý kabýzlýk, karýn bölgesinin gergin ve þiþ görünümü, solunum zorluðu, cilt kuruluðu, dil büyüklüðü, aðlarken sesinin kalýn ve bozuk çýkmasý gibi belirtilerin bir kýsmý görülebilir. BU belirtilerin tümünün bir bebekte olmasý þart deðildir.

Nasýl Taný Konulur? Tarama testi çok önemlidir, çünkü tarama testi ile ortaya çýkan tiroid hormon yetersizliði vakalarýnýn bir kýsmýnda muayene ile hiç bir anormallik gözlenmemektedir. 1981 yýlýndan beri geliþmiþ ülkelerde yeni doðan bebeklerde “neonatal tarama testi” yapýlarak bebekte topuktan alýnan kanda bulunan TSH ve T4 hormonu ölçümü yapýlmaktadýr. Bu tarama testi geliþmiþ ülkelerde doðum sonrasý yapýlan zorunlu testlerdendir. Bu sayede bu ülkelerde  tiroid kökenli geliþme geriliði ortadan kalkmýþtýr.

Nasýl Tedavi Edilir? Yeni doðan bebeklerdeki tiroid yetmezliði (hipotiroidizm) tedavisinde, eksik olan tiroid hormonunu bebeðe aðýz yoluyla vermek esastýr. Tedavinin takibi önemli olup verilen dozun yeterli olup olmadýðýnýn devamlý takibini gerektirir. Yeterli verilmezse geliþim geriliði devam ederken fazla verilmesi durumunda yan tesirler ortaya çýkabilir.

Bebeklerde zehirli guatr nadir de olsa görülür. Tedavisi oldukça yüksek uzmanlýk bilgisi isteyen bir ekiple yapýlabilir. Bebeklerde bugüne kadar tiroid karþýtý ilaçlar kullanýlmaktadýr. Son zamanlarda düþük doz RAI tedavisi de önerilmektedir. 

Bebeklerde tiroid bezesinin yetersiz geliþmesi (hipoplazi), hiç geliþmemesi(plalzi), yanlýþ yerde yerleþmesi (ektopi), nodül, tiroid bezesinin iltihabý gibi hastalýklarda görülebilir ancak nadirdir.

Bebeklerde Hangi Testler Yapýlmalý? Bebeklerde ve çocuklarda tiroid sintigrafisi yapýlmaz. Sadece ektopik tiroid þüphesi olanlarda sintigrafi yapýlabilir. Ultrasonografi etkili bir yöntem olarak bebek tiroid hastalýklarýnýn tanýsýnda kullanýlýr. Bebeklerde tiroid hormonlarý ve antikorlarý da kanda alýnarak yapýlabilir.

BEBEKLERDE TARAMA TESTÝ ÞART! (Neonatal Screening) Bebeklerde doðar doðmaz topuktan alýnan kanda N-TSH ve T4 isimli hormonlar ölçülmelidir. Bebeklerin damarýndan kan alýnarak bu tarama testi yapýlmaz!  Topuktan alýnan kanda bu testi yapmak için özel laboratuar kitleri vardýr.

Ortalama her 3300 yeni doðan bebeðin birinde tiroid hormon yetmezliði görülmektedir. Batý ülkelerinde bu nedenle yeni doðan bebeklere tiroid hormon yetmezliði taramasý yapýlmaktadýr. Ortalama her 3500 yeni doðan bebeðin birinde görülen fenilketanürü hastalýðý için Batý ülkelerinde ve ülkemizde tarama testi yaklaþýk son 15 yýldýr zorunlu hale gelmiþ durumda. Fenilketanüri hastalýðýnda bu tarama testini yerleþtirmeyi baþaran Türkiye, en az onun kadar yaygýn tiroid hormon yetmezliðinde de yeni doðan bebeklerde, ayný Avrupa ülkelerinde olduðu gibi, bu tarama testini uygulamaya koymalýdýr. Aksi halde geçen hafta olduðu gibi bazý ýrkçý Alman Profesörlerin diline düþmekten kurtulamayýz!