Genel Bilgiler

ERGENLÝK

Bu dönem, 12-21 yaþ arasý olup vücuttaki deðiþimler nedeniyle özel bir dönemdir.  Çocuðunuz hýzlý kilo alacak  ve uzayacaktýr. Boy uzama hýzý aylar içinde yavaþlayýp sonra tekrar bir hýzlý uzama dönemi yaþayabilir. Bacaklar önce uzadýðý için baþlangýçta vücut orantýsýz görünebilir. Ergenlikteki deðiþimler (cinsel geliþimler) birdenbire olabileceði gibi uzun bir sürede yavaþça da gerçekleþebilir. Bazý ergenlerde diðer yaþýtlarýna göre daha önce ya da sonra görülebilir.

Ergenler ayný cinsten olan arkadaþlarýyla daha sýký arkadaþlýk, sýrlarýný paylaþma, yardýmlaþma Duygusal olarak deðiþkendirler, bir gün neþeli ertesi gün karamsar olabilirler.

Bu dönemde ailesi ve ögretmenleri tarafýndan anlaþma, desteklenme ihtiyacýndadýr. Ayrýca spor, müzi gibi uðraþýlara yönlendirmek, okuduklarýný  seçmede yardýmcý olmak yararlý olur.

ERKEKLERDE:

• 9.5 – 14 yaþlarýnda baþlayabilir
• Ýlk deðiþim:Testislerin geniþlemesidir.
• Testislerdeki büyümeden yaklaþýk bir sene sonra penis büyümesi görülür.
• Cinsel bölgede kýllanma ortalama 13.5 yaþýnda olur.
• Koltuk altý ve yüzde kýllanma, ses deðiþimi, sivilce (akne)ler 15 yaþ civarýnda ortaya çýkar.
• Gece boþalmalarý (ýslak rüyalar): ortalama 14 yaþýnda görülür.

KIZLARDA: 

• 8 - 13 yaþlarýnda baþlar.
• Ýlk deðiþim: meme dokusunun geniþlemesidir.
• Cinsel bölgede kýllanma gögüs geliþiminin hemen ardýndan oluþur.
• Koltuk altý kýllanmasý 12 yaþýnda ortaya çýkar.
• Adet kanamalarý 10 ila 16.5 yaþ arasýnda baþlar.
• Bu dönemde olasý sorunlar
• Vajinal akýntý: beyazýmsý, kokusuz akýntý normaldir. Bunun dýþýndaki durumlarda hekime danýþýlmalýdýr.

Erken buluða erme: kýzlarda meme geliþiminin 8 yaþýndan önce, erkeklerde testislerdeki büyümenin 9 yaþýndan önce baþlamasý erken büluð kabul edilir. Bu durumda tercihan endokrinoloji uzmaný bir hekimle görüþülmesi gerekir. 

Boyun beklenenden kýsa ya da fazla uzun olmasý: Ergenler görünümlerine çok önem verir ve ufak-tefek kusurlarý sorun yapabilirler. Bu nedenle boylarýnýn arkadaþlarýndan farklý olmasý onlar için önemli bir sorun olabilir. Bu konuda bir kuþkunuz varsa doktorunuza danýþarak çocuðunuzun boyunun normal sýnýrlar içinde olup olmadýðýný öðreniniz. Gerekiyorsa, doktorunuz bazý tetkikler isteyecek ya da sizi endokrinoloji uzmanýna yönlendirecektir. 

Þiþmanlýk: arkadaþlarý ile birlikte olma gereksinimi saðlýklý ev besinleri yerine hazýr satýlan besinlerin ve karbonatlý içeceklerin alýnmasýna, bu þekilde fazla kalori almasýna yol açabilir.

Yeme bozukluklarý: Özellikle kýz çocuklarýnda daha sýk olmak üzere yeme alýþkanlýklarýnda deðiþiklikler oluþmaya baþlayabilir. Beslenmesinin yeterli, dengeli ve saðlýklý olduðu kkonusunda emin deðilseniz bir hekime danýþýnýz.

Davranýþlar:

Ergenler, fizik olarak büyüdükleri için  eriþkin olgunluðuna ulaþtýklarýný sanabililer; bu nedenle her alanda baðýmsýzlýk isteyebilirler.  Anne-babanýn ders çalýþma, giyinme gibi konulardaki uyarýlarý onlarý rahatsýz eder. Bu durumlarda ona, kendini yönetebildiðini, eriþkinler gibi onun da kendi sorumluluklarýný yerine getirebildiðini ispat ederse kendisini uyarmanýza gerek kalmayacaðýný anlatabilirsiniz.

Büyüyen yaþý ile birlikte ona bazý özgürlükler tanýmalý, ve bunlarý açýklama yapmadan,  gereksiz yere kýsýtlamamalýsýnýz. Tutarlý bir sýnýr koymalýsýnýz.

Kimliðini oluþturma süreci içinde, örnek alacaðý bir eriþkinin varlýðý gerekir.

Bu dönemde ayrýca:

• Kansýzlýk
• Kan basýncý (tansiyon) yükeskliiði
• Kolesterol yüksekliði
• Ortopedik bozukluklar:  kemik aðrýlarý, sýrt ve bel agrýlarý, omurga eðriliði (skolyoz), düztabanlýk
• Beslenme bozukluklarý gibi saðlýk sorunlarý ortaya çýkabilir.

Hazýrlayanlar: 

• Dr.Ýnci Yýldýrým, Hacettepe Ü.Týp Fakültesi Çocuk Saðlýðý ve Hastalýklarý Anabilim Dalý
• Prof Dr. Banu Anlar,  Hacettepe Ü. Týp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bölümü banlar@hacettepe.edu.tr
• Prof. Dr. Ferhunde Öktem, Hacettepe Ü. Týp Fakültesi Çocuk Ruh Saðlýðý Anabilim Dalý                
• Çocuk Geliþim-Eðitimi Uz. Birgül Ural Bayoðlu, Hacettepe Ü. Ýhsan Doðramacý Çocuk Hastanesi
• Dr.Göknur Haliloðlu, Hacettepe Ü.Týp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bölümü

Türkiye Çocuk Nörolojisi Derneði izni ile http://www.cnd.org.tr adresinden alýnmýþtýr.